Είναι η ευρωζώνη μια βέλτιστη νομισματική ένωση;

Η συζήτηση για διάλυση ή διαχωρισμό της ευρωζώνης, για επιστροφή

Είναι η ευρωζώνη μια βέλτιστη νομισματική ένωση; | tovima.gr

Η συζήτηση για διάλυση ή διαχωρισμό της ευρωζώνης, για επιστροφή στα εθνικά νομίσματα είναι πλέον θέμα ανοικτής δημόσιας συζήτησης μεταξύ των θεσμικά υπευθύνων της οικονομικής πολιτικής των χωρών της ζώνης του ευρώ, αλλά και θέμα των εκθέσεων ανεξαρτήτων ερευνητικών ινστιτούτων, σχολιαστών και αναλυτών των οικονομικών εξελίξεων. Πως φθάσαμε όμως στο σημείο ώστε, αυτό το ακραίο ενδεχόμενο της διάλυσης και επιστροφής στα εθνικά νομίσματα, που μέχρι πριν από λίγο καιρό εθεωρείτο αδιανόητο, να έχει τώρα μια μη αμελητέα πιθανότητα να πραγματοποιηθεί. Τι δεν σχεδιάστηκε σωστά, ποιοι μηχανισμοί δεν λειτούργησαν όπως αναμενόταν, ποιες πολιτικές δεν ήταν αποτελεσματικές και ποιοι κίνδυνοι δεν αποτιμήθηκαν επαρκώς;

Το άρθρο αυτό προσπαθεί να ρίξει λίγο φως στα ζητήματα αυτά και να δώσει κάποια στοιχεία απαντήσεων.

Η οικονομία της ζώνης του ευρώ βρίσκεται στη δίνη των δυσμενών επιδράσεων που προέρχονται από μιαδιπλή κρίση: την κρίση χρέους και τη κρίση του χρηματοοικονομικού τομέα. Οι δύο κρίσεις αν και φαινομενικά ανεξάρτητες πηγάζουν από ένα κοινόαίτιο που αρχικά τις δημιούργησε και ακολούθως τις συντηρεί: Αποκλίνουσες πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες μεταξύ των χωρών του βορρά και του νότου, ή αντίστοιχα αποκλίνουσες παραγωγικότητες μεταξύ των χωρών του βορρά και των χωρών του νότου.

Οι διαφορές αυτές μεταξύ των χωρών ήταν γνωστές από την αρχή της δημιουργίας της νομισματικής ένωσης, ωστόσο επικρατούσε η άποψη, ότι ήταν βραχυχρόνιου χαρακτήρα και ότι θα μπορούσαν σταδιακά να εξαλειφθούν με την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και την εφαρμογή των διαρθρωτικών πολιτικών. Η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς είναι ακόμη σε εξέλιξη, οι δε διαρθρωτικές πολιτικές δεν αξιοποιήθηκαν επαρκώς από τα κράτη μέλη. Οι διαφορές παρέμειναν, έγιναν χρόνιες με αποτέλεσμα να συσσωρευτούν σημαντικές αποκλίσεις ανταγωνιστικότητας μεταξύ βορρά και νότου. Έκφανση αυτών των αποκλίσεων των πραγματικών συναλλαγματικών ισοτιμιών είναι τα παρατηρούμενα πλεονάσματα στα ισοζύγια των εξωτερικών συναλλαγών του βορρά και τα ελλείμματα του νότου ή σε άλλη διατύπωση η ανισορροπία αποταμίευσης και επένδυσης μεταξύ βορρά και νότου. Σε τελευταία ανάλυση ο βορράς είναι σχετικά φθηνός και ο νότος σχετικά ακριβός. Αυτό είναι το κεντρικό πρόβληματης ευρωζώνης, που μαζί με τη μεγάλη πιστωτική επέκταση της περασμένης δεκαετίας (κυρίως στις χώρες του νότου) και τη χαλαρή δημοσιονομική αλληλεγγύη οδήγησε την ένωση στα όρια της διάλυσης. Όταν η ζώνη του ευρώ δέχτηκε τον ισχυρό ανταγωνισμό από τις χώρες της ανατολής, οι χώρες του νότου δεν άντεξανκαι το πρόβλημα εκδηλώθηκε σε όλη του την έκταση και βέβαια στα αδύνατα σημεία της κάθε χώρας.

Η ζώνη του ευρώ δεν αποτελεί μια βέλτιστη νομισματική περιοχή. Οι χώρες που την απαρτίζουν και δέχθηκαν να θυσιάσουν την ανεξαρτησία της νομισματικής τους πολιτικής, δεν έχουν κοινά χαρακτηριστικά και κοινές προτιμήσεις που αποτελεί την βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία μιας λειτουργικής και αποτελεσματικής νομισματικής ένωσης. Επιπλέον, και αυτό αφορά ιδιαίτερα την Ελλάδα, οι αγορές εργασίας και προϊόντων των χωρών δεν έχουν τον ίδιο βαθμό ευκαμψίας και προσαρμοστικότητας. Αυτό έχει ως συνέπεια η μετάδοση των κοινών πολιτικών να έχει διαφορετικές επιδράσεις στην οικονομική δραστηριότητα των χωρών, πράγμα που οδηγεί σε ετεροχρονισμούς στην κυκλική συμπεριφορά των οικονομιών και μη αποτελεσματική κατανομή των πόρων.

Με βάση τα παραπάνω δεν είναι περίεργο που η συζήτηση για διάλυση ή διαχωρισμό της ευρωζώνης και επιστροφή στα εθνικά νομίσματα έχει ανοίξει, το αντίθετο μάλλον, το να μην συζητείται το ζήτημα θα ήταν περίεργο. Όμως υπάρχει και η θετική πλευρά, διότι ο υπερεθνικός χαρακτήρας των προβλημάτων πρέπει να αναδειχθεί και κατανοηθεί, δεν αρκεί μόνο η προσπάθεια σε εθνικό επίπεδο. Η ευρωζώνη πρέπει να γίνει κατά το δυνατόν βέλτιστη νομισματική ζώνη, αλλιώς τα προβλήματα θα διαιωνίζονται και τελικά το όλο εγχείρημα του κοινού νομίσματος θα καταρρεύσει. Προς τούτο απαιτούνται πολιτικές υπερεθνικής εμβέλειας, παραχωρήσεις κυριαρχίας, αλλά και διεθνείς συνεργασίες των χωρών. Κανείς δεν θα μείνει αλώβητος σε τυχόν καταστροφή, τα πρόσφατα στοιχεία για τη δραστηριότητα στην ευρωζώνη είναι αποκαλυπτικά. Η ύφεση απειλεί πλέον και τις λεγόμενες ισχυρές χώρες του πυρήνα της ζώνης του ευρώ.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk