Δουμάς και Υιός

Η αναβίωση ενός είδους είναι μια εξαιρετικά λεπτή υπόθεση. Δύσκολη άσκηση ισορροπίας μεταξύ του παρωχημένου και του νοσταλγικού, αποτυγχάνει συνήθως γιατί ο εμπνευστής της χάνεται κάπου στη διασταύρωση μεταξύ των λεωφόρων Φόρου Τιμής και Ανανέωσης. Η πρώτη τείνει να οδηγεί τον αναγνώστη σε χασμουρητά, η δεύτερη το συγγραφέα σε ακροβασίες. Χρειάζεται περισσό θράσος, άγνοια κινδύνου, ταλέντο στις μεταμφιέσεις, σπαθιά και στιλέτα στο σκοτάδι για να επιτευχθεί ο ιδανικός συνδυασμός.

Η αναβίωση ενός είδους είναι μια εξαιρετικά λεπτή υπόθεση. Δύσκολη άσκηση ισορροπίας μεταξύ του παρωχημένου και του νοσταλγικού, αποτυγχάνει συνήθως γιατί ο εμπνευστής της χάνεται κάπου στη διασταύρωση μεταξύ των λεωφόρων Φόρου Τιμής και Ανανέωσης. Η πρώτη τείνει να οδηγεί τον αναγνώστη σε χασμουρητά, η δεύτερη το συγγραφέα σε ακροβασίες. Χρειάζεται περισσό θράσος, άγνοια κινδύνου, ταλέντο στις μεταμφιέσεις, σπαθιά και στιλέτα στο σκοτάδι για να επιτευχθεί ο ιδανικός συνδυασμός.

Ως εκ τούτου, η ευγένειά σας θα πρέπει να το σκεφθεί σοβαρά, όσο τα καύματα του θέρους θα υποχωρούν, να διαβάσει Το κίτρινο γιλέκο (Πατάκης, 2012) του Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε, πέμπτη συνέχεια των περιπετειών του λοχαγού Διέγο Αλατρίστε, ξιφομάχου ξακουστού, ανθρώπου εμπιστοσύνης, χαρακτήρα ακέραιου. Γιατί, μα την αγία πίστη, η σειρά του Ρεβέρτε μοιάζει να έχει γραφτεί για να εκθειάσει την αξία της δουλικής μίμησης – του Αλέξανδρου Δουμά, συγκεκριμένα, το πνεύμα του οποίου έχει καταλάβει τον ισπανό συγγραφέα. Και είναι μια από τις ελάχιστες φορές που η hommage ως ξεδιάντροπη αντιγραφή αποδεικνύεται τόσο απολαυστική.

Στη μεταφορά αυτή της τριλογίας των Τριών σωματοφυλάκων στην Ισπανία του 17ου αιώνα κάθε κλισέ δικαιώνεται: οι άνδρες είναι αληθινοί άνδρες (εκτός αν πρόκειται για μαχαιροβγάλτες), οι γυναίκες γυναίκες με όλη τη σημασία της λέξης (όταν δεν είναι πόρνες), οι ευγενείς υπερόπτες, οι χωρικοί άξεστοι, οι ταβερνιάρηδες πονηροί, το χρυσάφι άφθονο, ο βίος βραχύς. Ο λοχαγός Αλατρίστε χαρακτηρίζεται από τη λακωνικότητα του Άθου, την αξιοπιστία του Πόρθου, την ακατανίκητη έλξη προς το ωραίο φύλο του Άραμη και τη δεξιοτεχνία στην ξιφασκία του ντ’ Αρτανιάν. Τέσσερις σωματοφύλακες σε ένα σώμα δεν είναι προφανώς αρκετοί, γι’ αυτό ο Ρεβέρτε επισυνάπτει το νεαρό Ινίγο Βαλβόα, μαθητευόμενο στην τέχνη του σπαθιού αρχικά, χρονικογράφο των περιπετειών του κυρίου του αργότερα. Ακολουθούμενοι από έναν ετερόκλητο θίασο από ιδαλγούς, ποιητές, χαρτοκλέφτες, νεόπλουτους επιτηδευματίες και κυρίες των τιμών, οι πρωταγωνιστές του Κίτρινου Γιλέκου εμπλέκονται στις ερωτοδουλειές του βασιλιά Φιλίππου Δ΄, σώζουν τη ζωή του και, όπως αρμόζει σε ευπατρίδες, αμείβονται με ψίχουλα.

Παράλληλα, ο Ρεβέρτε διατηρεί τη διακριτική ευχέρεια της υπόνοιας ότι πίσω από το προπέτασμα καπνού του 17ου αιώνα μπορεί να αχνοφαίνεται η σημερινή Ισπανία: ο Βαλβόα κατηγορεί τους σύγχρονούς του ότι «κυνηγούσαν το όνειρο του κάθε Ισπανού – να ζήσουν χωρίς ποτέ να υποφέρουν, να μην πληρώνουν φόρους και να κορδώνονται μ’ ένα ξίφος στη ζώνη κι ένα σταυρό κεντημένο στο στήθος» (σ. 85). Αντικαταστήστε το ξίφος με ένα Rolex, το σταυρό με μια φανέλα ποδοσφαιρικού συλλόγου και βρίσκεστε ήδη στην επικράτεια του Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν – τη δημοκρατία της παρακμής. Μεταξύ κρασιού, στίχων και μονομαχιών, η επιφυλλίδα του Ρεβέρτε σκιαγραφεί τη μετάβαση μιας κοινωνίας από τον χρυσό στον χάλκινο αιώνα της, όπου ως και οι ιεράρχες θεωρούν φυσιολογικό, όταν τα αιτήματα των πιστών ξεπεράσουν το μέτρο, να κατέβουν σε απεργία: «στην εκκλησία του Αγίου Αντωνίου της Πάδοβας, που ήταν πολύ δημοφιλής, κάτω από τον άγιο άφησαν μια επιγραφή που έλεγε “πηγαίνετε στον Άγιο Γκαετάνο, εγώ δεν ασχολούμαι άλλο”».

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Αφιερώματα
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk