Τα χρώματα της θερινής βόλτας

Είναι το μέτωπο των θαλασσινών οικισμών, αυτών που προβάλλουν στην πλευρά της θάλασσας, στα πλοία που φέρνουν τους νεοφερμένους. Ετσι δείχνουν αμέσως τα νησιά την ταυτότητά τους. Είναι όμως και το σκηνικό όπου μπροστά του βολτάρει η θερινή ζωή του νησιού. Πάντα απέναντί τους έχουν τη θάλασσα και τα κάθε λογής πλοία, αραγμένα ή σε κίνηση. Κάπως έτσι περιδιαβάζει και ο ζωγράφος Κώστας Παπανικολάου τις προκυμαίες του Πόρου, των Σπετσών και άλλων νησιών. Περνά από μπροστά τους σαν επιβάτης ενός πλοίου, όπως αυτά που έχει ζωγραφίσει τόσες φορές να περνούν από το στενό ανάμεσα στον Πόρο και στον Γαλατά.

Είναι το μέτωπο των θαλασσινών οικισμών, αυτών που προβάλλουν στην πλευρά της θάλασσας, στα πλοία που φέρνουν τους νεοφερμένους. Ετσι δείχνουν αμέσως τα νησιά την ταυτότητά τους. Είναι όμως και το σκηνικό όπου μπροστά του βολτάρει η θερινή ζωή του νησιού. Πάντα απέναντί τους έχουν τη θάλασσα και τα κάθε λογής πλοία, αραγμένα ή σε κίνηση. Κάπως έτσι περιδιαβάζει και ο ζωγράφος Κώστας Παπανικολάου τις προκυμαίες του Πόρου, των Σπετσών και άλλων νησιών. Περνά από μπροστά τους σαν επιβάτης ενός πλοίου, όπως αυτά που έχει ζωγραφίσει τόσες φορές να περνούν από το στενό ανάμεσα στον Πόρο και στον Γαλατά.
Η προκυμαία του Πόρου έχει τη δική της ιστορία και ο Κώστας Παπανικολάου τη σπουδάζει από την απέναντι ακτή, όπου συνήθως απομονώνεται. Σκέφτεται ότι αυτά τα ωραία σπίτια χτίστηκαν το καθένα χωριστά, σε διαφορετικό χρόνο, από διαφορετικούς ανθρώπους, συχνά για να στεγάσουν διαφορετικές ανάγκες. Ακουμπούν όμως το ένα στο άλλο, ανταλλάσσουν ιδέες, διαφωνούν ή και συγκρούονται: στέκονται όλα μαζί ως σύνολο και συνθέτουν τον οικισμό.
Αυτά τα σπίτια «πειράζουν» τον ζωγράφο. Και εκείνος με τη σειρά του αποφασίζει να «πειράξει» τον θεατή αγγίζοντας την ψυχή των σπιτιών με το πινέλο του και μεταμορφώνοντάς τη σε μια εικονογραφημένη ιστορία φτιαγμένη με ανθρώπινα υλικά, καθώς έχει να κάνει με την αφετηρία του ανθρώπου στο ταξίδι της ζωής, το σπίτι του.
Τα σπίτια του Πόρου είναι η αφετηρία του επόμενου μεγάλου ταξιδιού του στη ζωγραφική. Ο Κώστας Παπανικολάου θέλει να περάσει μπροστά και από άλλα θαλασσινά μέτωπα της Ελλάδας, μπροστά και από άλλες προκυμαίες που διηγούνται την ιστορία τους. Ηδη, εκτός από την προκυμαία του Πόρου, έχει περάσει και από την προκυμαία των Σπετσών. Και συνεχίζει…

«Το ωραίο δεν είναι αιώνιο»
«Τα σπίτια έχουν μεγάλο ενδιαφέρον γιατί είναι το κέλυφος της ζωής των ανθρώπων» λέει ο Κώστας Παπανικολάου. Στα σπίτια του Πόρου ζούσε – και ζει – μια κοινότητα που τα μέλη της είναι πολύ διαφορετικά. Ετσι τα παραδοσιακά σπίτια «συζούν» με τα εξαιρετικά λαϊκά σπίτια των ναυτικών, τα ακαθόριστου στυλ των «οικονομημένων» και βεβαίως τα αρχοντικά των καραβοκύρηδων.
Το κάθε σπίτι ήταν αντιπροσωπευτικό των αναγκών του ιδιοκτήτη τους. Και ο ζωγράφος έβαλε το πρώτο στοίχημα με τον εαυτό του: να ζωγραφίσει με «χειρουργική ακρίβεια» τον οικισμό, ένα-ένα σπίτι όπως ακριβώς χτίστηκε, με σωστές αναλογίες, έτσι που το ένα θα στηρίζεται στο άλλο και θα «βουλιάζουν» όλα μαζί. «Εγώ κάνω το ρηχό ανάγλυφο του παιχνιδιού του ήλιου με αυτά τα σπίτια» λέει. Το δεύτερο στοίχημα ήταν το υλικό του. «Το υλικό διηγείται με ακρίβεια τον εαυτό του. Οι τοίχοι είναι ζωγραφισμένοι πάνω σε τοίχο, πάνω σε «σοβατισμένα» τούβλα με την τεχνική τού φρέσκο».
Το σπίτι μάς ακολουθεί, ακολουθεί και τον ζωγράφο από εκείνο το μικρό χωριό της Αρτας από όπου ξεκίνησε το ταξίδι του. Είναι ωραία τα ζωγραφισμένα σπίτια; «Η ομορφιά δεν είναι το ζητούμενο» απαντά. «Υπάρχει στην αίσθηση που σου αφήνει το γεγονός. Εξάλλου, το ωραίο δεν είναι αιώνιο. Μαλλιοτραβιέται με τη μόδα, τις ανάγκες, τις εποχές. Τα σπίτια τα δικά μου μοιάζουν με τα πρόσωπα που φτιάχνουν τα παιδιά, που έχουν δυο παράθυρα για μάτια, μια μπαλκονόπορτα για μύτη, ένα μπαλκόνι για μουστάκι και μια εξώπορτα για στόμα».
Αυτό έχει να κάνει με τη σημασία που δίνει ο ίδιος στην έννοια του σπιτιού: «Τα σπίτια είναι η ψυχολογία των παιδικών μας χρόνων. Ο καθένας όταν λέει «σπίτι» εννοεί βασικά την ψυχή του και όχι το κτίριο. Εννοούμε τη φωλιά μας, τη σιγουριά μας. Εξ αντανακλάσεως το κτίριο ανακαλεί τα ψυχικά μας αθλήματα, γιατί όλοι ζήσαμε σε ένα σπίτι και έχουμε στο μυαλό μας την έννοια της εστίας».

Το τσόφλι της ζωής των ανθρώπων
Ο ζωγράφος «πειράζει» τον θεατή, όπως πιστεύει ο Κώστας Παπανικολάου, και έτσι διαμορφώνει ο ένας τον άλλον. «Αν δεν τον πειράξει, ο ζωγράφος δεν κάνει τίποτε» λέει. Κι αυτός προσπαθεί να το καταφέρει ζωγραφίζοντας συνεχώς και αναζητώντας νέους τρόπους για να εκφράσει τα όσα αισθάνεται, σπουδάζοντας το παιχνίδι του ήλιου με τη γη, είτε αυτή είναι δομημένη είτε τοπίο είτε βράχοι.
Τα σπίτια του Πόρου είναι η αφετηρία ενός καινούργιου δρόμου και των Σπετσών ο επόμενος σταθμός, το επόμενο λιμάνι. Θα συνεχίζει να περιδιαβάζει με χειροποίητα ζωγραφικά μέσα τις προκυμαίες και άλλων νησιών. «Οι οικισμοί των νησιών φαίνονται ίδιοι αλλά είναι παρόμοιοι. Εκτός από την εικόνα τους, έχουν και μια δική τους μουσική συχνότητα, τα χρώματα, τις κλίμακες, την ιστορία τους. Οπως βλέπεις τη σιλουέτα των νησιών από το καράβι και την αναγνωρίζεις αν έχεις ξαναπεράσει, έτσι και οι οικισμοί έχουν το δικό τους αποτύπωμα. Θα μπορούσα να ζωγραφίσω και τις πολυκατοικίες του Πειραιά. Δεν με νοιάζουν μόνο τα νεοκλασικά με την έννοια της παρωχημένης ομορφιάς. Τα σπίτια είναι ωραία ως τσόφλι της ζωής των ανθρώπων».
Τελικά ο θεατής πώς αντιδρά; «Τσιμπάνε πολλοί, με διάφορους τρόπους, με αυτά που κάνω».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk