Ημουν “ελεύθερος” με κουστωδία αστυνομικών

Αποτελούσε επιθυμία και των δύο καλλιτεχνών από την αρχή κιόλας της σταδιοδρομίας τους. Από τότε που η ερμηνεύτρια τραγουδούσε Μίκη Θεοδωράκη και Μάνο Χατζιδάκι, ενώ ο συνθέτης έγραφε μουσική για πρωτοποριακά θέατρα στην Ευρώπη και συνεργαζόταν με μεγάλους τραγουδιστές της γενιάς του, Ελληνες και ξένους. Καμιά φορά, όμως, για να πραγματοποιηθεί μια τέτοια συνάντηση χρειάζεται να περάσουν χρόνια.

Αποτελούσε επιθυμία και των δύο καλλιτεχνών από την αρχή κιόλας της σταδιοδρομίας τους. Από τότε που η ερμηνεύτρια τραγουδούσε Μίκη Θεοδωράκη και Μάνο Χατζιδάκι, ενώ ο συνθέτης έγραφε μουσική για πρωτοποριακά θέατρα στην Ευρώπη και συνεργαζόταν με μεγάλους τραγουδιστές της γενιάς του, Ελληνες και ξένους. Καμιά φορά, όμως, για να πραγματοποιηθεί μια τέτοια συνάντηση χρειάζεται να περάσουν χρόνια.
Εφέτος, λοιπόν, η Μαρία Φαραντούρη και ο Θάνος Μικρούτσικος βρέθηκαν μαζί για πρώτη φορά στη σκηνή, σε μια σειρά συναυλιών όπως αυτή που θα πραγματοποιηθεί στο Ηρώδειο την Τετάρτη 29 Αυγούστου. Η Μαρία ερμηνεύει τραγούδια του Θάνου και ο Θάνος παίζει για εκείνη στο πιάνο τραγούδια του Χατζιδάκι, του Κουρτ Βάιλ, του Λούτσιο Ντάλα και του Θεοδωράκη. Ωστόσο η πιο σημαντική παράμετρος της συνεργασίας τους αφορά το έργο που παρουσιάζουν. Πρόκειται για την «Κατάσταση πολιορκίας» του Μίκη Θεοδωράκη, γραμμένη το 1968 σε ποίηση της Ρένας Χατζηδάκη, κόρη της συγγραφέως Λιλής Ζωγράφου.

Αριστούργημα από τη φυλακή
1968. Η δικτατορία κάνει κουμάντο από τις 21 Απριλίου 1967. Ο Μίκης Θεοδωράκης δεν κάθεται με σταυρωμένα τα χέρια. Οπως έχει γράψει ο ίδιος στο «Βήμα», «την εποχή της χούντας υπήρξαν και μερικοί «κουζουλοί» όπως εγώ που άφησαν τα σπίτια τους και μπήκαν στην παρανομία για να υπερασπίσουν με τον τρόπο τους τις καταπατημένες μας ελευθερίες. Θα είναι καλό επίσης να μάθουν ότι το τίμημα γι’ αυτές τους τις πράξεις ήταν: Γενική Ασφάλεια – βασανιστήρια – φυλακή».
Κάπου εκεί ξεκινά η «σχέση» του με την «Κατάσταση πολιορκίας». «Πιάστηκα τον Αύγουστο του 1967 και έμεινα στη Γενική Ασφάλεια ως τον Οκτώβριο, οπότε με μετέφεραν στο νοσοκομείο των φυλακών Αβέρωφ «Αγιος Παύλος» σε κακή κατάσταση λόγω του ότι έκανα απεργία πείνας. Κατά τη διάρκειά της και ώσπου να χάσω τις αισθήσεις μου θυμάμαι ότι ένα μεσημέρι που χαλάρωναν τα μέτρα είδα θολά πάνω από το κεφάλι μου μια γυναικεία φιγούρα. Απέναντι από το κελί μου είχαν τις γυναίκες και φαίνεται ότι κάποια απ’ αυτές με τη συνενοχή κάποιων φρουρών μπόρεσε να μπει στο κελί μου. Ηταν η Ρένα Χατζηδάκη, που μου χάιδεψε το μέτωπο και μου έβρεξε τα ξεραμένα μου χείλη.
Μου είπε το όνομά της και πρόσθεσε πως όλοι βρίσκονται στο πλευρό μου, εννοώντας τους συγκρατουμένους στη Γενική Ασφάλεια. Αυτό μου έδωσε ελπίδα και δύναμη γιατί ένιωσα ότι δεν είμαι μόνος. Αργότερα, όταν βρέθηκα στις φυλακές Αβέρωφ, καθώς κάναμε βόλτα στο προαύλιο, κάποιος μου έδειξε τα παράθυρα της διπλανής φυλακής των γυναικών και μου είπε: «Κάποιες σε χαιρετούν». Είδα δυο-τρία πρόσωπα πίσω από τα κάγκελα. Στα χέρια τους κρατούσαν άσπρα μαντίλια και τα ανέμιζαν στέλνοντάς μου χαιρετίσματα. Μία απ’ αυτές ήταν η Ρένα Χατζηδάκη.
Από τον Μάρτιο ως τον Αύγουστο του 1968 ήμουν «ελεύθερος» και ζούσα ανάμεσα σε Αθήνα και Βραχάτι συνοδευόμενος από κουστωδία αστυνομικών. Δεν μπορούσα λοιπόν να επισκεφθώ κανέναν φοβούμενος ότι θα τον «κάψω». Ετσι περιορίστηκα σε πρώην κρατουμένους όπως εγώ που δεν είχαν να φοβηθούν τίποτα. Μία από αυτούς ήταν και η Σύλβα Ακρίτα, που μόλις έμαθα ότι βγήκε από τη φυλακή έσπευσα να την επισκεφθώ στο σπίτι της στη Φιλοθέη. Η συγκίνησή μας ήταν πολύ μεγάλη, πιο μεγάλη χαρά όμως έδειχνε η κορούλα της, η Ελενα, που είχε μεγαλώσει και που η έλλειψη της μαμάς της την είχε πληγώσει βαθιά.
H Σύλβα και η Ρένα είχαν γίνει φίλες στην Ασφάλεια. Στη συνέχεια βρέθηκαν στο ίδιο κελί και στη φυλακή. Μου λέει λοιπόν: «Αυτή η κοπέλα είναι μεγάλη ποιήτρια. Μόνο που μόλις μας διάβαζε ένα της ποίημα αμέσως μετά το έσκιζε. Να, χθες έγραψε ένα υπέροχο κείμενο που το έχω στο συρτάρι και που φοβάμαι ότι μόλις επιστρέψει θα το καταστρέψει… Ξέρεις, επειδή είναι μόνη, μένει προσωρινά μαζί μας». Την παρακάλεσα να με αφήσει να το διαβάσω. «Κάνε γρήγορα» μου λέει η Σύλβα «γιατί όπου να ‘ναι θα γυρίσει».
Ειλικρινά σήμερα δεν θυμάμαι αν εκείνη την ώρα αντέγραψα το ποίημα ή αν το πήρα με το έτσι θέλω μαζί μου. Γιατί με το πρώτο διάβασμα γοητεύτηκα τόσο πολύ που δεν θα αποχωριζόμουν με τίποτε ένα τέτοιο αριστούργημα.
Σε λίγη ώρα οδηγούσα το αυτοκίνητο στη διαδρομή προς Βραχάτι και φαίνεται ότι, επειδή είχα ζωντανές τις λέξεις στο μυαλό μου, γινόταν μέσα μου μια μυστική προεργασία. Αλλιώς δεν εξηγείται το ότι μόλις έφτασα στο Βραχάτι κάθησα στο πιάνο και όταν σε λίγο σηκώθηκα είχα συνθέσει με μια ανάσα την «Κατάσταση πολιορκίας». Ευθύς άρχισα να την τραγουδώ απ’ το πρωί ως το βράδυ μόνος, μόνο και μόνο για να την ακούω εγώ ο ίδιος. Μία απ’ αυτές τις αμέτρητες φορές τη μαγνητοφώνησα για να τη στείλω στη Σύλβα και στη Ρένα. Και αυτό ακριβώς το αντίγραφο που το είχε φυλάξει η Χατζηδάκη μου το έδωσε πριν από λίγα χρόνια για να το στείλω στη Γερμανία και να μπει τελικά στο CD αυτό.
Στην Ελλάδα παρουσιάστηκε στο κοινό μόνο δύο φορές: την πρώτη στον Μουσικό Αύγουστο του 1977 και τη δεύτερη στη Στοά του Βιβλίου, στα 1999, με ερμηνευτή τον υποφαινόμενο, ελλείψει έλληνα τραγουδιστή».

Χείμαρρος πολιτικής και ερωτικής εξομολόγησης
Ο Θάνος Μικρούτσικος υποστηρίζει ότι η «Κατάσταση πολιορκίας», σε ποίηση Ρένας Χατζηδάκη, είναι ένας ποιητικός χείμαρρος πολιτικής και ερωτικής εξομολόγησης. Ενα ντοκουμέντο και ταυτόχρονα έργο υψηλής αισθητικής και διανόησης. Είναι ένα οριακό έργο του Μίκη Θεοδωράκη, μια ασταμάτητη μελωδία-ποταμός.
Η Μαρία Φαραντούρη, ταυτισμένη με την «Κατάσταση πολιορκίας» καθώς ήταν η πρώτη που την ερμήνευσε, πιστεύει ότι αξίζει ένας μεγάλος έπαινος στον Θάνο Μικρούτσικο για τη θαυμάσια, εντελώς νέα ενορχήστρωση του έργου που θα απολαύσει το αθηναϊκό κοινό.
Ο Μικρούτσικος το έχει ενορχηστρώσει για δύο φωνές, δύο πιάνα, πνευστά και επτά εκτελεστές κρουστών. Εκτός από τον ίδιο και τη Φαραντούρη, στη σκηνή θα βρεθούν επίσης ο Κώστας Θωμαΐδης, η Αννα Λινάρδου, η νεότερη τραγουδίστρια με την οποία συνεργάζεται ο συνθέτης, καθώς και οι σολίστ Θύμιος Παπαδόπουλος (πνευστά), Θοδωρής Οικονόμου (πιάνο) και Νίκος Τουλιάτος (κρουστά).

πότε & πού:
Ωδείο Ηρώδου Αττικού, στις 29 Αυγούστου, στις 9.00 μ.μ. Εισιτήρια: 10 (φοιτητικό), 15, 20, 30, 48, 60, 78 ευρώ. Πώληση: www.ticketservices.gr, τηλ. 210 7234.567.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk