Τα Ψηλά Βουνά: Ένα βιβλίο θρύλος, ένα βιβλίο σταθμός

Τα Ψηλά Βουνά: Ένα βιβλίο θρύλος, ένα βιβλίο σταθμός | tovima.gr

βιιβλίο – εκπαίδευση

Τα Ψηλά Βουνά: γενική θεώρηση Ζαχαρίας Παπαντωνίου, 1918 Ένα βιβλίο θρύλος, ένα βιβλίο σταθμός, ένα βιβλίο που κόσμησε την ελληνική εκπαίδευση και κατέδειξε τις μεγάλες δυνατότητες του παιδαγωγικού λόγου, ένα λογοτεχνικό έργο που ανέδειξε την ομορφιά και την πλαστικότητα της δημοτικής γλώσσας. Το βιβλίο αυτό όμως θα πέσει θύμα της διαμάχης του γλωσσικού ζητήματος, πιο ορθά των γλωσσοαμυντόρων της καθαρεύουσας, των ανθρώπων που ανέστειλαν για δεκαετίες την εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας και καθυστέρησαν τη μόρφωση του ελληνικού λαού, των ανθρώπων που υπηρετούσαν την πολιτική σκοπιμότητα της χειραγώγησης της εκπαίδευσής μας και έκαναν διώξεις επί διώξεων σε μεγάλους παιδαγωγούς, σε θαυμαστά βιβλία. Και αντί να απολογούνται αυτοί, βάζουν στο κατηγορητήριο τα βιβλία -εκφραστές της εκπαιδευτικής άνοιξης και του εκδημοκρατισμού του ελληνικού σχολείου και της ελληνικής κοινωνίας. «Να εκβληθώσι πάραυτα εκ των σχολείων και καώσι […] ως έργα ψεύδους και κακόβουλου προθέσεως», πρότειναν το 1921 στη γνωστή «Έκθεσίν» τους οι έξι … ειδικοί της Επιτροπείας του Υπουργείου Παιδείας και μαζί τους είναι και «Τα ψηλά βουνά» του Ζαχαρία Παπαντωνίου και τα υπόλοιπα αναγνωστικά της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1917-1918 που προώθησε η επαναστατική κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου. Η κατηγορία είναι χαλκευμένη, έωλη, καταγέλαστη. Το βιβλίο του καρπενησιώτη συγγραφέα έπασχε, κατά τα μέτρα της Επιτροπείας, από «επιτηδευμένην ατημελησίαν του λόγου και προπετή καταφρόνησιν του συνήθους τρόπου της εκφράσεως». Άραγε δεν μπορούσαν να αντιληφτούν το βαρύ πολιτισμικό φορτίο αυτού του εκπαιδευτικού θησαυρού ή τυφλωμένοι από το ιδεολογικό και πολιτικό πάθος τους εντάσσονται τελικά στις μαύρες σελίδες της πολύπαθης εκπαιδευτικής ιστορικής διαδρομής μας; Η ιστορία θα στιγματίσει την απόφαση και τις σκοπιμότητες της Επιτροπείας και θα αξιολογήσει τα «Ψηλά Βουνά» ως μια μορφωτική όαση. Τα «Ψηλά Βουνά» θα αποτελέσουν έναν φωτεινό φάρο στο μακρύ υφάδι της σχολικής αφήγησης σε όλη τη διάρκεια της ζωής του νεοελληνικού κράτους. Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου έγραψε «Τα ψηλά βουνά» σε συνεργασία με τους Δ. Ανδρεάδη, Α. Δελμούζο, Π. Νιρβάνα και Μ. Τριανταφυλλίδη με εικονογράφηση του Π. Ρούμπου και προοριζόταν για αναγνωστικό της τρίτης τάξης του δημοτικού σχολείου. Το βιβλίο αυτό κάηκε μαζί με άλλα μεταρρυθμιστικά βιβλία από τις κυβερνήσεις μετά το 1920. Θα βιώσει την οδύσσεια του ελληνικού σχολείου που περνάει από τις εναλλαγές των ιστορικών φάσεων «μεταρρύθμιση – αντιμεταρρύθμιση», όπως πολύ εύστοχα επεσήμανε ο ιστορικός της εκπαίδευσής μας Αλέξης Δημαράς. Η διδασκαλία του διακόπηκε το 1921, όμως το 1923 το επανέφερε η κυβέρνηση Βενιζέλου στη Μέση Εκπαίδευση και διδάχτηκε για έξι χρόνια, ενώ το 1934 υποβλήθηκε προς έγκριση και απορρίφθηκε. Ξαναγύρισε ως διδακτέα ύλη το 1965, όταν ήταν Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας ο Ε. Παπανούτσος, καθώς και το 1975, ως Αναγνωστικό της Γ΄ τάξης του Δημοτικού. Θα επανέλθει, δηλαδή, πάλι το 1930 και το 1933 από τις κυβερνήσεις του Ε. Βενιζέλου και ακόμα θα πάρει την πιο γλυκιά εκδίκησή του με την επαναφορά του στη διάρκεια της μεταπολίτευσης και με την οριστική επικράτηση πλέον της ζωντανής δημοτικής γλώσσας ως επίσημης γλώσσας του ελληνικού κράτους και της εκπαίδευσής μας. Ακόμα και σήμερα το βιβλίο διαβάζεται όχι απλά και μόνο ως ένα αναγνωστικό του περασμένου αιώνα, διαβάζεται ως μια λογοτεχνική κορύφωση τόσο του διαπαιδαγωγικού λόγου όσο και της εκπληκτικής δύναμης της δημοτικής γλώσσας. Θα μπορούσε να εισαχθεί ακόμα και στο σημερινό δημοτικό σχολείο, αν δεν είχε αλλάξει ο κοινωνικός ιστός της κοινωνίας μας, αν δεν είχαμε την αστικοποίηση του πληθυσμού μας, αν δεν είχε αλλάξει τόσο πολύ – όπως είναι φυσικό και αναγκαίο – το συγκείμενο, το κοινωνικό περιβάλλον μας. Μπορεί, ωστόσο, να αποτελέσει παράλληλο σχολικό βιβλίο, μαζί με αυτά που χρησιμοποιούνται σήμερα στο δημοτικό.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk