Ο τελευταίος «φίλος» της Ευρώπης

«Το ευρώ είναι η Ευρώπη μας» ήταν η απάντηση του Μάριο Μόντι στον ιταλό δημοσιογράφο που τον ρώτησε αν «κινδυνεύει πραγματικά το ευρώ» τα ξημερώματα εκείνης της ιστορικής Παρασκευής 29 Ιουνίου, όταν τέλειωσε το μαραθώνιο – εννέα ώρες κράτησε – άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Λακωνική η απάντηση του ιταλού πρωθυπουργού, αλλά εξέφραζε όλη την πολιτική φιλοσοφία του, όλο το «πιστεύω» και το όραμα για την Ευρώπη μιας ευρωπαϊκής προσωπικότητας που αποτελεί θρύλο – είναι ο «supremo Monti» – στις Βρυξέλλες. Το 2003 ως επίτροπος για την Ανταγωνιστικότητα επέβαλε στη Microsoft το μεγαλύτερο πρόστιμο στην ιστορία των παραβιάσεων των ευρωπαϊκών κανόνων εμπορικής συμπεριφοράς – 497 εκατ. ευρώ.

«Το ευρώ είναι η Ευρώπη μας» ήταν η απάντηση του Μάριο Μόντι στον ιταλό δημοσιογράφο που τον ρώτησε αν «κινδυνεύει πραγματικά το ευρώ» τα ξημερώματα εκείνης της ιστορικής Παρασκευής 29 Ιουνίου, όταν τέλειωσε το μαραθώνιο – εννέα ώρες κράτησε – άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Λακωνική η απάντηση του ιταλού πρωθυπουργού, αλλά εξέφραζε όλη την πολιτική φιλοσοφία του, όλο το «πιστεύω» και το όραμα για την Ευρώπη μιας ευρωπαϊκής προσωπικότητας που αποτελεί θρύλο – είναι ο «supremo Monti» – στις Βρυξέλλες. Το 2003 ως επίτροπος για την Ανταγωνιστικότητα επέβαλε στη Microsoft το μεγαλύτερο πρόστιμο στην ιστορία των παραβιάσεων των ευρωπαϊκών κανόνων εμπορικής συμπεριφοράς – 497 εκατ. ευρώ.

Το ότι ήταν «supremo» ο Μάριο Μόντι το έδειξε και στο δραματικό Συμβούλιο της 29ης Ιουνίου, αυτή τη φορά ως πρωθυπουργός της Ιταλίας. Ηταν η συζήτηση για το κατά πόσον η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με «σύσταση» των 27 ευρωπαίων ηγετών θα εξασφάλιζε την παροχή στήριξης στις αγορές της Ιταλίας και της Ισπανίας που κλυδωνίζονταν επικίνδυνα σε σημείο που να συμπαρασύρουν όλη την ευρωζώνη, το ευρώ φυσικά, στην πλήρη κατάρρευση.

Στην πραγματικότητα, στον 5ο όροφο του υαλόφρακτου κτιρίου του Συμβουλίου εκείνη τη νύχτα δεν γινόταν συζήτηση. Μάλλον διάλογος διεξαγόταν μεταξύ Μόντι και Ανγκελα Μέρκελ, με τον βρετανό πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον να διακόπτει – πότε για να ζητήσει διευκρινίσεις από τον «ντίαρ Μάριο» (!) και πότε για να εκφράσει αμφιβολίες για τη δυναμικότητα της ευρωζώνης, στην οποία – θυμίζω – δεν μετέχει η χώρα του.
Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα ο Μόντι προκάλεσε ρίγος – και μικροπανικό – στους άλλους ευρωπαίους ηγέτες. Εστειλε ένα πραγματικό τελεσίγραφο στη γερμανίδα καγκελάριο! Αν δεν γίνονταν δεκτές οι απόψεις του, δεν επρόκειτο να δεχθεί καμία πρόταση, καμία απόφαση για το ευρώ, δήλωσε με όσο πιο ήπιο τόνο στη φωνή μπορούσε αλλά με αποφασιστικότητα που έδειχνε ότι αυτά που έλεγε τα εννοούσε.

Κάν’ το όπως ο Μπαλοτέλι

Και για την περίπτωση που κάποιος ομόλογός του δεν κατάλαβε, ο Μάριο Μόντι σηκώθηκε από τη θέση του στο οβάλ τραπέζι, προχώρησε στην έξοδο αφού αντάλλαξε λίγα λόγια με τον αναστατωμένο Ζοζέ-Μανουέλ Μπαρόζο, βγήκε στον προθάλαμο και κατέβηκε στο μπαρ του 4ου ορόφου όπου τον βρήκε ο Μάριο Ντράγκι, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας. Μαζί, πίνοντας χυμό πορτοκάλι ο Μόντι και ένα διπλό εσπρέσο ο τραπεζίτης, παρακολούθησαν τον αγώνα Ιταλίας – Γερμανίας και χειροκρότησαν το νικητήριο γκολ του Μάριο Μπαλοτέλι που απέκλειε τη γερμανική ομάδα από το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα.
Ποτέ στην ιστορία των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων δεν εκτοξεύθηκαν τελεσίγραφα, όπως και ποτέ δεν σημειώθηκε τόσο ανοιχτή σύγκρουση ευρωπαίου ηγέτη με εκπρόσωπο της Γερμανίας. Φυσικά λίγο πριν από τις 4 τα ξημερώματα επιβεβαιώθηκε για μία ακόμη φορά ότι «στην Ευρωπαϊκή Ενωση δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Πάντοτε υπάρχει λύση». Με αμοιβαίες υποχωρήσεις – περισσότερες και πιο ουσιαστικές από την πλευρά της κυρίας Μέρκελ – έγινε δεκτή η βασική «θέση» του κ. Μόντι. Σε συνέντευξη του στον βρετανικό «Guardian» πριν από περίπου έναν μήνα ο ιταλός πρωθυπουργός δήλωσε ότι οι απόψεις και οι θέσεις του για το ευρώ και την κρίση στην ευρωζώνη δεν απηχούν τίποτε άλλο παρά την πίστη του στην Ευρώπη, καθώς και ότι όλες οι ενέργειες και οι προσπάθειές του στοχεύουν στο «να ενισχυθεί, να ξανακερδίσει δυναμισμό» η Ευρωπαϊκή Ενωση. Αυτό πρόβαλε, αυτό υπερασπίστηκε στις Βρυξέλλες, είπε.
Δεν είναι όψιμος στυλοβάτης της ευρωπαϊκής ιδέας ο 70χρονος ιταλός πρωθυπουργός. Ούτε το όραμά του για την Ευρώπη είναι μια θεωρητική πραγματεία. Μέλος του προεδρείου των «Φίλων της Ευρώπης», ενός think tank με μεγάλη επιρροή στον ακαδημαϊκό κόσμο, ο Μάριο Μόντι έστρεψε τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα στην Ευρώπη ευθύς μόλις αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Τρέντο, στην Ιταλία. Το μέλλον της Ευρώπης ήταν ο κύκλος των μεταπτυχιακών σπουδών του στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Γέιλ τη δεκαετία του ’60, δίπλα στον νομπελίστα καθηγητή Τζέιμς Τόμπιν. Την «ιδιομορφία της ευρωπαϊκής πολιτικοοικονομικής κουλτούρας» δίδαξε στους φοιτητές του Πανεπιστημίου του Τουρίνου μία δεκαετία αργότερα, προτού μετακινηθεί το 1989 στο Πανεπιστήμιο Μποκόνι, όπου πάλι η Ευρώπη ήταν στον κύκλο των μαθημάτων του.
Ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος το 2005-2008 στο «Bruegel», το ευρωπαϊκό think tank που σχεδίασε το 2005 ο Ζακ Ντελόρ για την προώθηση της έρευνας και ανάπτυξης στην Ευρώπη – σήμερα πρόεδρός του είναι ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ, ο άλλοτε διοικητής της ΕΚΤ – ο Μάριο Μόντι δεν έπαυσε «να τροφοδοτεί με ιδέες, να προωθεί προγράμματα, να αναπτύσσει και να ελέγχει πολιτικές» οι οποίες έχουν κέντρο την ευρωπαϊκή πορεία και την εξέλιξή της, γράφει η Επετηρίδα 2010 του «Finance and Development». [Παρενθετικά σημειώνω ότι το Bruegel δεν έχει σχέση με την οικογένεια των φλαμανδών ζωγράφων του 17ου αιώνα. Η λέξη σχηματίζεται από τα αρχικά των γαλλικών λέξεων (σε μετάφραση) Ευρωπαϊκό και Παγκόσμιο Οικονομικό Εργαστήριο Βρυξελλών.]

Η Ευρώπη πάσχει

Ο Μάριο Μόντι πιστεύει ότι η Ευρώπη πάσχει. Την περασμένη εβδομάδα σε συνέντευξή του στο γερμανικό «Spiegel» η οποία συζητείται πολύ – και με απόηχο στην Αμερική – δεν έκρυψε την αγωνία του για το ότι η Ευρώπη «έχει σήμερα όλα τα χαρακτηριστικά της ψυχολογικής διάλυσης». Η Ευρωπαϊκή Ενωση διαθέτει ένα «όπλο», αλλά αυτό περνά σοβαρότατη κρίση, η οποία, αν παραταθεί, θα τινάξει στον αέρα όλο το «σύμπλεγμα που εκφράζεται ως Ευρώπη». Και έδωσε μια συνοπτική περιγραφή των αιτιών που προκαλούν αυτή τη «διάλυση». Είναι η απουσία αλληλεγγύης, η ελλειπτική ποιότητα συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης και, κατά κύριο λόγο, η ουσιαστική «διάσπασή» της σε δύο μέτωπα: στην Ευρώπη του Νότου και στην Ευρώπη του Βορρά. Πρόκειται για «μόλυνση» που αν δεν καταπολεμηθεί ο Μόντι βλέπει ότι θα οδηγήσει στην κατάρρευση-διάλυση της ενωμένης Ευρώπης.
Δεν περιορίζεται σε συστάσεις και σε αφορισμούς ο Μάριο Μόντι. Δεν είναι, άλλωστε, τέτοιος τύπος. Το έδειξε ευθύς μόλις ανέλαβε πρωθυπουργός τον περασμένο Νοέμβριο. Με δύο νομοσχέδια που πέρασε αμέσως από τη Βουλή αναμόρφωσε την αγορά εργασίας και εξασφάλισε αυτό που η εφημερίδα «Stampa» ονόμασε «αναπνοή βαθείας ανακούφισης».
Δεν μπόρεσε να του αντισταθεί κανένας. Η περιώνυμη Λέγκα του Βορρά επιχείρησε να τον σπιλώσει, γράφοντας ότι με λεφτά του ιταλού φορολογουμένου έκανε ένα λουκούλλειο χριστουγεννιάτικο γεύμα, αλλά πήρε την απάντηση του κ. Μόντι σε 24 ώρες και ήταν χαρακτηριστική του ανθρώπου. Ο ιταλός πρωθυπουργός δημοσίευσε το μενού του γεύματος – σαλάτα πράσινη, τορτελίνι με λαχανικά, χοιρινό στον φούρνο και φακές, με κρασί Sorento Borghese. Ολα τα μαγείρεψε και τα σέρβιρε η γυναίκα του Ελζα Αντονιόλι.
Για το πρόβλημα της Ευρώπης ο ιταλός πρωθυπουργός ρίχνει ιδέες στο τραπέζι και δείχνει ότι θέλει να συνεγείρει όχι μόνο τους ομολόγους του αλλά όλον τον «ευρωπαϊκό λαό». Δεν είναι πολιτικός, ανέκαθεν ήταν και παραμένει «ανέντακτος ανεξάρτητος», όπως δήλωσε στον «Guardian», πιστός καθολικός – σχολείο ιησουιτών μοναχών το γυμνάσιό του -, δεν συμπαθεί ακρότητες και επαναστάσεις. Δηλώνει όμως ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση χρειάζεται «σήμερα μια εσωτερική επανάσταση».
Χαρακτηρίζει «απερισκεψίες» και απορρίπτει τις προτροπές «κάποιων ευφάνταστων, όχι πάντοτε Ευρωπαίων», οι οποίοι προβάλλουν ως «λύση» στα χρηματοπιστωτικά προβλήματα της Ευρώπης την «Ευρώπη των δύο γεωγραφικών διαμερισμάτων, που όμως θα πρέπει να συνδέονται οικονομικά».

Μέτωπο Βορρά – Νότου

Μιλώντας στο «Spiegel» ο ιταλός πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις «προκαταλήψεις» οι οποίες έχουν ήδη διαμορφώσει «ένα μέτωπο Βορρά – Νότου, γεγονός πολύ ανησυχητικό (…) το οποίο πρέπει να καταπολεμηθεί».
Αναλύοντας κατά έναν τρόπο το «πρόβλημα Ευρώπη-200?» ο Μάριο Μόντι εξηγούσε πρόσφατα σε τηλεοπτική συνέντευξη ότι δεν μπορεί να αρχίσει η οποιαδήποτε «θεραπεία» στην Ευρωπαϊκή Ενωση χωρίς να ληφθεί μέριμνα για την ευρωπαϊκή κουλτούρα, την ευρωπαϊκή πολιτική ιστορία, χωρίς «να διατρανωθεί η σημασία που θα έχει για την ευρωπαϊκή εξέλιξη η αλληλοσύνδεση των λαών που την απαρτίζουν». Χωρίς να προχωρήσει σε λεπτομέρειες, κατέστησε σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση χρειάζεται σήμερα να εκσυγχρονιστεί, «να απαντά προκαταβολικά στα όσα θα είναι πιθανόν να έρχονται».
Αποφεύγοντας να σχολιάσει τη «βιομηχανία προγραμμάτων» που αποτελούν η Κομισιόν και οι επιτροπές, ο ιταλός πρωθυπουργός άφησε να εννοηθεί ότι η επιβίωση της ΕΕ θα εξαρτηθεί από «θεσμικές, βαθιές αλλαγές». Εχουν γίνει σοβαρά λάθη με τα γιατροσόφια που ακολουθήθηκαν για τη «θεραπεία των πρώτων συμπτωμάτων της κρίσης», δήλωσε στο «Spiegel» και αναφέρθηκε στη «μεγάλη βραδύτητα» των εθνικών κοινοβουλίων να εγκρίνουν αποφάσεις τις οποίες έχουν λάβει τα υπεύθυνα και εξουσιοδοτημένα όργανα της ΕΕ.
Ηταν αυτή η καταδικαστική επισήμανση που συγκέντρωσε πυρά από επωνύμους και μη στη Γερμανία, με τον γερμανό υπουργό Εξωτερικών Γκίντο Βεστερβέλε να κατηγορεί τον Μάριο Μόντι για αντιδημοκρατική νοοτροπία. Ο ιταλός πρωθυπουργός δεν απάντησε, αλλά το επιτελείο του «υπενθύμισε» στον υπουργό και σε όσους διατύπωσαν ανάλογες επικρίσεις ότι τον πρώτο λόγο στις αποφάσεις και στην ευρεία πολιτική της ΕΕ έχει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οχι τα εθνικά – τα οποία θα πρέπει να σπεύδουν στην επικύρωση των αποφάσεων των ευρωπαϊκών οργάνων.

«Δεν είμαστε οικιακές συσκευές»

Στον Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο οποίος βρήκε την ευκαιρία να κατηγορήσει τον ιταλό πρωθυπουργό για «έλλειψη ρεαλισμού» και να δηλώσει ότι ο κ. Μόντι δεν θα μπορέσει να κάνει τίποτε γιατί ο ίδιος, ο Μπερλουσκόνι δηλαδή, «ανά πάσα στιγμή μπορεί να τον βγάλει από την πρίζα!», ο ιταλός πρωθυπουργός – ο οποίος διακρίνεται και για το χιούμορ του – απάντησε: «Μα δεν είμαστε οικιακές συσκευές».

Αριθμοί – σοκ

Χρέος-μαμούθ
1,966,303 τρισ. ευρώ έφθασε τον Ιούνιο το δημόσιο χρέος της Ιταλίας από 1,949,242 τρισ. ευρώ τον Μάιο. Πρόκειται για νέο ιστορικό υψηλό όλων των εποχών. Ως το τέλος της χρονιάς αναμένεται να ξεπεράσει τα 2 τρισ. ευρώ και να αγγίξει το 123,4% του ΑΕΠ.
Διακοπές γιοκ
60% (6 στους 10) των ιταλικών οικογενειών δεν θα πάνε εφέτος καθόλου διακοπές, σύμφωνα με δημοσκόπηση της ιταλικής ομοσπονδίας ξενοδόχων Federalberghi. Η μείωση σε σχέση με το 2011 ξεπερνά το 20%.
Στο σφυρί
350 ακίνητα του Δημοσίου, μεταξύ των οποίων και διάσημα αναγεννησιακά παλάτια και κάστρα στη Βενετία και αλλού, βγάζει στο σφυρί ο Μάριο Μόντι. Σκοπός, η συγκέντρωση 1,5 δισ. ευρώ.
Αλμα ανεργίας
Στο 10,8% του ενεργού πληθυσμού ή σε 2,8 εκατ. ανθρώπους διαμορφώθηκε τον Ιούνιο η ανεργία – το υψηλότερο ποσοστό από το 2004. Από πέρυσι έχουν χάσει τη δουλειά τους 761.000 άνθρωποι (αύξηση 37,5%), ενώ η νεανική ανεργία (15-24 ετών) αγγίζει το 34,3%.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk