Το μουσείο-φάντασμα αναστήθηκε

Το 2008 ήταν, σύμφωνα με τον τίτλο σχετικού δημοσιεύματος στο «Βήμα», ένα «μουσείο… φάντασμα», με τις πόρτες ερμητικά κλειστές και με ένα λεηλατημένο τοπίο να το περιβάλλει. Σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά, στον καιρό της πιο βαθιάς ύφεσης και την ώρα που τα λουκέτα στους χώρους του πολιτισμού μπαίνουν το ένα μετά το άλλο, εκεί που ορθωνόταν το πατρικό σπίτι του Γρηγορίου Ξενόπουλου, στη Ζάκυνθο, ηχούν γέλια και παιδικές φωνές προς τιμήν του «Φαίδωνος» της «Διάπλασης των Παίδων».

Το 2008 ήταν, σύμφωνα με τον τίτλο σχετικού δημοσιεύματος στο «Βήμα», ένα «μουσείο… φάντασμα», με τις πόρτες ερμητικά κλειστές και με ένα λεηλατημένο τοπίο να το περιβάλλει. Σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά, στον καιρό της πιο βαθιάς ύφεσης και την ώρα που τα λουκέτα στους χώρους του πολιτισμού μπαίνουν το ένα μετά το άλλο, εκεί που ορθωνόταν το πατρικό σπίτι του Γρηγορίου Ξενόπουλου, στη Ζάκυνθο, ηχούν γέλια και παιδικές φωνές προς τιμήν του «Φαίδωνος» της «Διάπλασης των Παίδων».
Πώς έγινε αυτό το θαύμα; «Να είναι καλά ο εθελοντισμός», μας λένε τα μέλη της δεκαμελούς ομάδας, στην πλειονότητά τους νηπιαγωγοί και εκπαιδευτικοί, οι οποίοι σε συνεργασία με τη δημοτική αρχή – και ουσιαστικά χωρίς οικονομική υποστήριξη – κατόρθωσαν κάτι που έμοιαζε ακατόρθωτο: να λειτουργήσει, σε συνδυασμό με την Παιδική Δανειστική Βιβλιοθήκη, το Μουσείο Γρηγορίου Ξενόπουλου, που από το 1999 παρέμενε κλειστό παρουσιάζοντας εικόνα απόλυτης εγκατάλειψης.
«Τον κόσμο τον πρωτογνώρισα στη Ζάκυνθο, στο πατρικό μου σπίτι και στο μεγάλο του περιβόλι» έγραφε το 1938, στα 70 του χρόνια, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος στην «Αυτοβιογραφία» του. «Το «Ξενοπουλέικο» ήταν ψηλό, το ψηλότερο απ’ όλα της γειτονιάς, κάτασπρο, δίπατο με ισόγειο και με τέσσερα μεγάλα παράθυρα, από δύο σε κάθε πάτωμα προς το δρόμο. Οι κομψές γρίλιες τους ήταν άσπρες… Το σπίτι είχε αέρα και θέα. Δεν απείχε άλλωστε και πολύ από τη θάλασσα του Αμμου…».
Στο οικόπεδο της οικογένειας Ξενοπούλου στην οδό Γαήτα της γραφικής συνοικίας της Φανερωμένης, όπου ο συγγραφέας άκουγε τις «πολλές γλυκόλαλες καμπάνες της», στην ίδια θέση που πριν από τους σεισμούς του 1953 βρισκόταν το πατρικό σπίτι του συγγραφέα, στέκει σήμερα το οίκημα που, σε παρόμοια αρχιτεκτονική λογική με το αρχικό, ανεγέρθηκε μεταξύ 1994 και 1998. Η ανέγερση έγινε από τη δημοτική αρχή, στην οποία η τρίτη κόρη του Ξενόπουλου, Ευθαλία Ξενοπούλου-Νάτσιου, κληροδότησε το οικόπεδο από κοινού με προσωπικά αντικείμενα της οικογένειας αλλά και το αρχείο του συγγραφέα.

Με την «ψυχή» των εθελοντών
Το μουσείο εγκαινιάστηκε το 1998 και λειτούργησε για ένα μικρό χρονικό διάστημα, αλλά από το 1999 και έπειτα ήταν κλειστό, παρ’ όλο που η αρχειοθέτηση, η καταγραφή και η τακτοποίηση επιστολών, βιβλίων, περιοδικών και εφημερίδων του προσωπικού αρχείου του Γρηγορίου Ξενόπουλου είχε ολοκληρωθεί από τον Αύγουστο του 2000, όπως αναφέρει ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ζακύνθου, Ακης Λαδικός.
Δώδεκα χρόνια μετά, το μουσείο-φάντασμα έμελλε να… αναστηθεί. Η νέα δημοτική αρχή φαίνεται ότι ασχολήθηκε λίγο περισσότερο με το ζήτημα. Στο ενδιάμεσο το υπουργείο Πολιτισμού έδωσε λίγα χρήματα, αλλά το πραγματικό «καύσιμο» για την εκκίνηση λειτουργίας του μουσείου δεν ήταν άλλο από την εθελοντική προσφορά των ντόπιων. Από τις 11 Δεκεμβρίου 2011, Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού, το μουσείο ξεκίνησε να λειτουργεί στον πρώτο όροφο της οικίας και η Παιδική Δανειστική Βιβλιοθήκη στο ισόγειο. Η λειτουργία τους καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους γινόταν τα απογεύματα, ενώ από τότε που έκλεισαν τα σχολεία το ωράριο λειτουργίας είναι από τις 9 το πρωί ως τη 1 μ.μ.
«Απευθυνθήκαμε σε γονείς και μαθητές για να συλλέξουμε βιβλία αναφέροντας ότι, προσφέροντας τα παλιά τους βιβλία, τους δίνουν μια «δεύτερη ζωή». Σκοπός μας ήταν η δανειστική βιβλιοθήκη να λειτουργήσει ως «δόλωμα» για να έρθουν τα παιδιά κοντά στο μουσείο, στον κόσμο του συγγραφέα και στο βιβλίο» λέει για το ξεκίνημα της προσπάθειας η Αντα Κατσαΐτη, η οποία τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια εργάζεται ως νηπιαγωγός στη Ζάκυνθο και ως εθελόντρια στο μουσείο και στη Βιβλιοθήκη.
«Μέχρι το Πάσχα είχαμε συλλέξει περίπου 3.000 βιβλία. Σήμερα η Βιβλιοθήκη μας αριθμεί περισσότερα από 4.000 βιβλία και συνεχώς επεκτείνεται. Η Παιδική Βιβλιοθήκη αριθμεί 450 μέλη. Ο λόγος για παιδιά από τεσσάρων ως δώδεκα χρόνων που έρχονται και δανείζονται βιβλία, ενώ η λειτουργία του μουσείου και της Δανειστικής Βιβλιοθήκης πλαισιώνεται από ποικίλες πολιτιστικές εκδηλώσεις» συμπληρώνει η Αννα Κλαυδιανού. Η ίδια έχει σπουδάσει προσχολική αγωγή, διατηρεί βιβλιοπωλείο στη Ζάκυνθο και προσέφερε και εκείνη εθελοντικά τις υπηρεσίες της στη λειτουργία του μουσείου και της Δανειστικής Βιβλιοθήκης. Η τελευταία εκδήλωση πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 4 Αυγούστου στον λόφο του Στράνη με τίτλο «Ηρωες μυθικοί, δράκοι παραμυθένιοι» και περιλάμβανε αφήγηση παραμυθιού και δραματοποίηση.

Προσεχώς… και ηλεκτρονικοί
Περίπου 1.000 επισκέπτες έχουν βρεθεί από την αρχή του καλοκαιριού στους χώρους του μουσείου και έχουν περιηγηθεί στα εκθέματα του πρώτου ορόφου. Εκεί φιλοξενούνται προσωπικά αντικείμενα του συγγραφέα, χειρόγραφα, εκδόσεις των έργων του και, βεβαίως, τεύχη της «Διάπλασης των Παίδων», καθώς ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, με το ογκώδες έργο, εκτός από πεζογράφος, θεμελιωτής του νεοελληνικού θεάτρου, κριτικός λογοτεχνίας και ιδρυτής και εκδότης του μακροβιότερου λογοτεχνικού περιοδικού, της «Νέας Εστίας», ασχολήθηκε συστηματικά με την παιδική λογοτεχνία: ο θρυλικός «Φαίδων» των επιστολών της «Διάπλασης» δεν ήταν μόνον ο δημιουργός της, αλλά και η σταθερή πνοή της.
Μεταξύ των στόχων των ανθρώπων που εργάζονται στο Μουσείο Ξενόπουλου είναι να συγκεντρωθούν σε DVD οι παραστάσεις έργων του συγγραφέα, ώστε να αποτελέσουν μια βιντεοθήκη που θα παρουσιάζεται στο κοινό, να συγκεντρωθούν και να εκτεθούν κοστούμια από έργα ζακυνθινών θιάσων και να δημιουργηθεί μια ηλεκτρονική βιβλιοθήκη η οποία θα αποτελέσει πόλο έλξης και για μαθητές του Γυμνασίου.
«Υπάρχει επίσης σχέδιο να αγοραστεί το απέναντι οικόπεδο, ώστε να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το μουσείο και τη Δανειστική Βιβλιοθήκη» προσθέτουν, ενώ απευθύνουν πρόταση σε όποιο σχολείο θέλει να κάνει δωρεά, να στείλει βιβλία στον Δήμο Ζακυνθίων για να ενισχυθεί το έργο και ο αριθμός των βιβλίων της Δανειστικής Βιβλιοθήκης του μουσείου.
Τέλος, ένα σημαντικό μέρος του προσωπικού αρχείου του Γρηγορίου Ξενόπουλου (συνδρομητές, διαπλάσεις, αυθεντικά τεύχη, γράμματα του συγγραφέα κ.ά.) δεν εκτίθεται. Ευχής έργον θα ήταν να υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες έτσι ώστε αυτό να αξιολογηθεί και να παρουσιαστεί αυτούσιο και ολοκληρωμένο στις επόμενες γενιές.
Ο «Ανανίας» και τα «Διαπλασόπουλα»
Στο αρχείο του Γρηγορίου Ξενόπουλου που φυλάσσεται στο μουσείο το οποίο φέρει το όνομά του μπορεί να βρει κανείς χειρόγραφες συνεργασίες πολλών «Διπλασόπουλων», μετέπειτα σημαντικών λογοτεχνών, όπως το «Μαύρο Βέλος», ο «Γελαστός Λογοτέχνης», το «Εντελβάις», το «Κορινθιακό Ακρογιάλι», το «Πειρακτήριον», το «Μπουμπουκάκι», το «Τρεχαντήρι», το «Τρελλό Ναυτάκι», ο «Σερ Νικ» και το «Αγριολούλουδο», ψευδώνυμα με τα οποία συνήθιζαν να υπογράφουν οι μικροί αναγνώστες της «Διάπλασης». Και ο Ξενόπουλος, ως «Φαίδων» αλλά και ως «Ανανίας», ως «Κυρά Μάρθα», «Μπέμπης», «Ερευνητής» ή «Ριρής και Φιφή», υπέγραφε τις επιστολές και τα άρθρα του που γαλούχησαν και διαπαιδαγώγησαν γενιές και γενιές παιδιών.
Η «Διάπλασις των Παίδων» κυριάρχησε στον χώρο της παιδικής λογοτεχνίας επί περίπου επτά δεκαετίες, ξεπερνώντας σε διάρκεια κυκλοφορίας οποιοδήποτε άλλο σύγχρονό του ελληνικό (παιδικό) περιοδικό. Το περιοδικό έδωσε σε πολλούς συνδρομητές του τη δυνατότητα να δουν τυπωμένες τις πρώιμες λογοτεχνικές φιλοδοξίες τους, να δοκιμάσουν ή να ανακαλύψουν τις προδιαθέσεις και το ταλέντο τους. Από τις στήλες του είχαν την ευκαιρία να ξεδιπλώσουν το ταλέντο τους παιδιά και νέοι όπως ο Τέλλος Αγρας, ο Ναπολέων Λαπαθιώτης και ο Κωστής Παλαμάς. Συνδρομητές της ήταν ακόμη, μεταξύ άλλων, ο Κώστας Καρυωτάκης, η Μέλπω Αξιώτη, η Ρίτα Μπούμη, ο Μήτσος Παπανικολάου, ο Νίκος Καββαδίας, ο Στρατής Μυριβήλης, ο Ασημάκης Πανσέληνος και ο Νάσος Δετζώρτζης.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk