Ο (μαραθώνιος) δρόμος είχε τη δική του ιστορία

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι η κορυφαία αθλητική γιορτή του πλανήτη. Παρ’ ότι σε οικονομικό επίπεδο αφήνουν ελλείμματα στους διοργανωτές, κορυφαίες πόλεις κονταροχτυπιούνται ανά τετραετία διεκδικώντας την ανάληψή τους. Εκ του αποτελέσματος το Λονδίνο είναι η αγαπημένη πόλη των Αθανάτων της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ). Η αγγλική πρωτεύουσα είναι η μοναδική πόλη που διοργανώνει για τρίτη φορά Ολυμπιακούς Αγώνες σε χρονικό διάστημα 30 Ολυμπιάδων (116 ετών): το 1908, λίγο προτού ξεσπάσει ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, το 1948, λίγα χρόνια αφότου τελείωσε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, και τώρα το 2012. Στις προηγούμενες δύο διοργανώσεις των Αγώνων στη βρετανική πρωτεύουσα ο μαραθώνιος δρόμος έγραψε τη δική του ιστορία…

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι η κορυφαία αθλητική γιορτή του πλανήτη. Παρ’ ότι σε οικονομικό επίπεδο αφήνουν ελλείμματα στους διοργανωτές, κορυφαίες πόλεις κονταροχτυπιούνται ανά τετραετία διεκδικώντας την ανάληψή τους. Εκ του αποτελέσματος το Λονδίνο είναι η αγαπημένη πόλη των Αθανάτων της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ). Η αγγλική πρωτεύουσα είναι η μοναδική πόλη που διοργανώνει για τρίτη φορά Ολυμπιακούς Αγώνες σε χρονικό διάστημα 30 Ολυμπιάδων (116 ετών): το 1908, λίγο προτού ξεσπάσει ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, το 1948, λίγα χρόνια αφότου τελείωσε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, και τώρα το 2012. Στις προηγούμενες δύο διοργανώσεις των Αγώνων στη βρετανική πρωτεύουσα ο μαραθώνιος δρόμος έγραψε τη δική του ιστορία…

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1908 είχαν ανατεθεί στη Ρώμη. Η έκρηξη του Βεζούβιου το 1906 έκανε όμως οικονομικά αδύνατη την πραγματοποίησή τους στην ιταλική πρωτεύουσα. Η ΔΟΕ αποφάσισε τη μεταφορά τους στο Λονδίνο, το οποίο είχε παράδοση στη διοργάνωση αθλητικών εκδηλώσεων όπως το τουρνουά τένις Γουίμπλεντον και το Εθνικό Πρωτάθλημα Στίβου.

Η τελετή έναρξης έγινε στις 27 Απριλίου στο νεόκτιστο 70.000 θέσεων στάδιο Σέφερντς Γουντς (κατεδαφίστηκε το 1985), το οποίο διέθετε ακόμη και πισίνα 100 μ.
Οι Βρετανοί απένειμαν για πρώτη φορά ασημένια και χάλκινα μετάλλια, εξέδωσαν κανονισμούς, μοίρασαν ενημερωτικά φυλλάδια στις ομάδες και στους φιλάθλους, όρκισαν κριτές και έθεσαν συγκεκριμένο αριθμό συμμετοχών αθλητών από κάθε χώρα ώστε να υπάρχει πολυεθνική εκπροσώπηση σε κάθε αγώνισμα.
Ωστόσο, από τους Ολυμπιακούς του 1908 στην ιστορία έμεινε περισσότερο ο μαραθώνιος δρόμος, αφενός γιατί συνδυάστηκε με την επέκταση της διαδρομής στα 42.195 μ. και αφετέρου για την ηρωική προσπάθεια του ιταλού ζαχαροπλάστη το επάγγελμα Ντοράντο Πιέτρι να φθάσει πρώτος στο νήμα.
Για τα μάτια της βασίλισσας…
Στην Αθήνα το 1896 η κλασική διαδρομή από τον Μαραθώνα στο Παναθηναϊκό Στάδιο ήταν περίπου 40.000 μ. Το 1900 στο Παρίσι οι Γάλλοι πρόσθεσαν άλλα 260 μ., τα οποία αφαίρεσαν οι Αμερικανοί το 1904 στο Σεντ Λούις. Το 1906 στη Μεσολυμπιάδα της Αθήνας οι Ελληνες πρόσθεσαν 1.860 μ. και η διαδρομή μετρήθηκε στα 41.860 μ.
Το 1908 ο μαραθώνιος του Λονδίνου θα ξεκινούσε από τα ανάκτορα των Ουίνδσορ και θα τερμάτιζε στο Ολυμπιακό Στάδιο.
Η απόσταση μετρήθηκε στα 41.843 μ. Προκειμένου όμως ο τερματισμός να γίνει μπροστά στο θεωρείο της βασίλισσας Αλεξάνδρας, οι Βρετανοί πρόσθεσαν μια στροφή μέσα στο στάδιο ανεβάζοντας την απόσταση του μαραθωνίου στα 42.195 μ.
Η απόσταση του μαραθωνίου στη συνέχεια άλλαξε άλλες δύο φορές. Το 1912 στη Στοκχόλμη ήταν 40.200 μ. και το 1920 στην Αμβέρσα 42.750 μ. Το 1921 η ΔΟΕ, επηρεασμένη από τη διεθνή απήχηση που είχε ο μαραθώνιος του 1908 και αρχής γενομένης από τους Ολυμπιακούς του 1924 που διεξήχθησαν στο Παρίσι, όρισε τη διαδρομή στα 42.195 μ. Την απόφαση υιοθέτησε η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή προσαρμόζοντας την κλασική διαδρομή στα… μέτρα της ΔΟΕ.
Με τη βοήθεια των κριτών!
Αγωνιστικά τώρα, ο μαραθώνιος του 1908 θεωρείται η συναρπαστικότερη μάχη στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων. Η εκκίνηση δόθηκε στις 26 Ιουλίου. Από το ξεκίνημα τέθηκαν επικεφαλής οι Αμερικανοί Χέιζ και Φόρσαου και ο Καναδός Λόνγκμποουτ. Στα μισά της διαδρομής τούς ξεπέρασαν ο Νοτιοαφρικανός Χέφερον και ο 21χρονος Ιταλός Πιέτρι.
Ο Χέφερον έκανε το λάθος να… δροσιστεί με ένα ποτήρι σαμπάνιας και 3 χλμ. μετά αισθάνθηκε πόνους στο στομάχι επιτρέποντας στον Πιέτρι να αποκτήσει διαφορά ασφαλείας. Ο Ιταλός, ενθουσιασμένος από τα χειροκροτήματα των Βρετανών, άνοιξε τον ρυθμό με αποτέλεσμα να φτάσει εξαντλημένος στο στάδιο όπου άρχισε να παραπαίει. Πέντε φορές έπεσε στο έδαφος και ισάριθμες φορές οι κριτές τον σήκωσαν στα πόδια! Οι φίλαθλοι στις εξέδρες διχάστηκαν. Οι μισοί καλούσαν τους κριτές να τον βοηθήσουν να τερματίσει. Οι γνωρίζοντες τους κανονισμούς προσπαθούσαν να πείσουν τους κριτές να μείνουν αμέτοχοι για να μην ακυρωθεί. Ο Πιέτρι αδυνατεί να μείνει όρθιος και να διανύσει τα τελευταία μέτρα. Την ώρα εκείνη κάνει την εμφάνισή του στο στάδιο ο Αμερικανός Χέιζ. Ο διευθυντής του μαραθωνίου Τζακ Αντριου αγκαλιάζει τον Πιέτρι και κόβει μαζί του το νήμα!
Οι Αμερικανοί υπέβαλαν ένσταση υποστηρίζοντας ότι οι κανονισμοί δεν επέτρεπαν να δοθεί βοήθεια, η οποία έγινε δεκτή. Ο Χέιζ ανακηρύχθηκε χρυσός ολυμπιονίκης, αλλά στην ιστορία έμεινε ο Πιέτρι. Ο ιταλός δρομέας, έχοντας χάσει τα πάντα, την επομένη καταλόγισε ευθύνη στους κριτές υποστηρίζοντας ότι δεν ζήτησε τη βοήθειά τους. Οι διοργανωτές απάντησαν ότι δεν μπορούσαν να αφήσουν έναν άνθρωπο να πεθάνει μπροστά στα μάτια της βασίλισσας. Η τελευταία τιμώντας την ηρωική προσπάθεια του Πιέτρι του απένειμε χρυσό κύπελλο, ενώ οι Βρετανοί του έδωσαν και 150 σημερινά ευρώ που συγκέντρωσαν από έρανο. «Είμαι ευτυχής, πήρα ένα κύπελλο από τα χέρια μιας βασίλισσας» δήλωσε ο Πιέτρι. Πάντως ο Ιταλός πήρε δύο φορές ρεβάνς από τον Χέιζ: τον Νοέμβριο του 1908 και τον Μάρτιο του 1909 στον μαραθώνιο της Νέας Υόρκης.
Στον απόηχο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου
Κούρσα αντοχής με δραματικές εναλλαγές

Η ΔΟΕ το 1936 στο Βερολίνο αποφάσισε να διεξαχθούν οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1940 στο Τόκιο και του 1944 στο Λονδίνο. Οι ηγέτες της μιλιταριστικής Ιαπωνίας είχαν άλλες… επεκτατικές προτεραιότητες και επέστρεψαν τη διοργάνωση. Οι Αθάνατοι της ΔΟΕ αναγκάστηκαν να επιλέξουν ως νέα ολυμπιακή πρωτεύουσα το Ελσίνκι, αλλά τους πρόλαβε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Επιθυμία του γάλλου ολυμπιάρχη Πιερ ντε Κουμπερτέν ήταν να γιορταστούν το 1944 μεγαλοπρεπώς τα 50 χρόνια από την αναβίωση των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, γι’ αυτό και επέλεξαν το Λονδίνο.
Οι ήρωες των Αγώνων
Η Αγγλία το 1948 προσπαθούσε να μαζέψει τα ερείπιά της δίνοντας προτεραιότητα στην αναστήλωση του Λονδίνου που είχε πληγεί από τους βομβαρδισμούς των Γερμανών. Δεν ήταν λίγοι οι Αγγλοι που διαμαρτυρήθηκαν για τα καινούργια βάρη που τους φόρτωνε η κυβέρνηση. Η διατροφή ήταν περιορισμένη, το γάλα δινόταν με δελτίο, καμία νέα αθλητική εγκατάσταση δεν κατασκευάστηκε, το «Γουέμπλεϊ» άντεξε στους γερμανικούς βομβαρδισμούς αλλά δεν ανακαινίστηκε, οι 4.099 αθλητές που δήλωσαν συμμετοχή στους Αγώνες φιλοξενήθηκαν σε στρατώνες και οικοτροφεία και διάφορες χώρες έστειλαν τρόφιμα στους διοργανωτές.
Ο πόλεμος είχε εξαφανίσει και εξαθλιώσει χιλιάδες ταλαντούχους αθλητές και ως εκ τούτου τα τέσσερα παγκόσμια ρεκόρ (δύο στην άρση βαρών, ένα στον στίβο και ένα στη σκοποβολή) θεωρήθηκαν υπεραρκετά. Ο 18χρονος αμερικανός χρυσός ολυμπιονίκης στο δέκαθλο Μπομπ Ματάιας και η Ολλανδέζα Φάνι Μπλάνκερς-Κόεν (4 χρυσά στον στίβο) ήταν οι ήρωες των Αγώνων του 1948.
Ωστόσο, τις εντυπώσεις κέρδισε και πάλι ο μαραθώνιος. Τον ρόλο του Ιταλού Ντοράντο Πιέτρι αυτή τη φορά «υποδύθηκε» ο 21χρονος βέλγος αλεξιπτωτιστής Ετιέν Γκεϊγί. Η εκκίνηση δόθηκε στις 7 Αυγούστου και μεταξύ των 41 αθλητών που βρέθηκαν στην αφετηρία ήταν ο νικητής του μαραθωνίου της Βοστώνης το 1946 Στέλιος Κυριακίδης και ο Αθανάσιος Ραγάζος.
Αλλεπάλληλες ανατροπές…
Ο Γκεϊγί πήρε προβάδισμα και στο 25ο χιλιόμετρο είχε διαφορά 41 δευτερολέπτων. Δεν άντεξε όμως στον ρυθμό και είδε να τον προσπερνάει ο Νοτιοκορεάτης Τσόι Γιουν Τσιλ. Ο τελευταίος δεν μέτρησε σωστά τις δυνάμεις του και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει. Πέντε χιλιόμετρα πριν από το «Γουέμπλεϊ» προηγούνταν ο Αργεντινός Καμπρέρα, με τον Γκεϊγί να τον ακολουθεί με διαφορά 5 δευτερολέπτων. Τρίτος ερχόταν ο 38χρονος Βρετανός Τομ Ρίτσαρντς. Ο Βέλγος αποφάσισε να ρισκάρει αφήνοντας 70 μ. πίσω τον Καμπρέρα και 120 μ. τον Ρίτσαρντς. Μπαίνει πρώτος στο στάδιο υπό τις επευφημίες των φιλάθλων και θεωρούσε τον εαυτό του βέβαιο νικητή μέχρι που άρχισε να παραπαίει. Ενώ προσπαθούσε να κρατηθεί όρθιος, τον προσπέρασαν ο Αργεντινός και ο Βρετανός.
Οι κριτές δεν επανέλαβαν το λάθος του 1908 και ο Γκεϊγί κατάφερε να συρθεί ως τη γραμμή του τερματισμού κατακτώντας το χάλκινο μετάλλιο. Ο Βέλγος απουσίαζε από την απονομή επειδή μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, με αποτέλεσμα να κυκλοφορήσει η φήμη ότι είχε πεθάνει. Ο Κυριακίδης τερμάτισε 11ος ενώ ο Ραγάζος εγκατέλειψε.
2012
Σήμερα οι γυναίκες, την άλλη Κυριακή οι άνδρες

Ο ολυμπιακός μαραθώνιος του 2012 προβλέπει δύο ξεχωριστούς αγώνες. Σήμερα (Κυριακή 5 Αυγούστου) θα διαγωνισθούν οι γυναίκες, οι οποίες για πρώτη φορά σε Ολυμπιακούς Αγώνες έτρεξαν τα 42.195 μ. του μαραθωνίου στο Λος Αντζελες το 1984. Την Κυριακή 12 Αυγούστου θα τρέξουν τη διαδρομή οι άνδρες.
Την Ελλάδα στον μαραθώνιο των γυναικών θα εκπροσωπήσει η Κωνσταντίνα Κεφαλά και στον μαραθώνιο των ανδρών ο Κώστας Πούλιος. Να δούμε αν θα επαναληφθεί ο θρύλος που θέλει το Λονδίνο να φιλοξενεί τους πιο δραματικούς μαραθωνίους στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων.
Μεγάλη απούσα από τη σημερινή κούρσα του μαραθωνίου (εκκίνηση 13.00 ώρα Ελλάδας, ΝΕΤ) θα είναι η Βρετανή Πόλα Ράντκλιφ, η οποία προσφάτως απέσυρε τη συμμετοχή της από τον αγώνα εξαιτίας τραυματισμού στο πόδι όπου αντιμετωπίζει πρόβλημα οστεοαρθρίτιδας.
Η 38χρονη κάτοχος της κορυφαίας επίδοσης όλων των εποχών στη μαραθώνια διαδρομή (με 2 ώρες 15′.25» από τις 13 Απριλίου 2003 στον μαραθώνιο του Λονδίνου) είναι άτυχη, καθώς θα κλείσει την ολυμπιακή της καριέρα δίχως να καταφέρει να πάρει μετάλλιο. Στην Ατλάντα το 1996 τερμάτισε 5η, στο Σίδνεϊ το 2000 ήταν 4η, στην Αθήνα το 2004 εγκατέλειψε, ενώ το 2008 στο Πεκίνο υπέφερε από κράμπες και τερμάτισε 23η.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Αθλητισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk