Οι εμμονές του Πόουλ Τόμσεν

Από τον Ηλία Νικολαΐδη

Aύγουστος του 2011. oι eλληνες που βρίσκονταν σε διακοπές ήταν περισσότεροι από όσους θα είναι εφέτος την αντίστοιχη εποχή, μα στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης ο υπουργός Γιώργος Κουτρουμάνης υποδέχεται την τρόικα για την προγραμματισμένη σύσκεψή τους. Η συνάντηση έχει θέμα την αλλαγή του χρονοδιαγράμματος των μεταρρυθμίσεων στις εργασιακές σχέσεις και ο Πόουλ Τόμσεν είναι ασυνήθιστα θορυβημένος. Ο 57χρονος εκπρόσωπος του ΔΝΤ, που συνήθως είναι λιγομίλητος και ευγενής, έχει εκνευριστεί φανερά από την καθυστέρηση των μεταρρυθμίσεων. Βγαίνοντας από τη σύσκεψη, αναφέρει σε συνεργάτη του υπουργού σε αυστηρό τόνο «δεν τηρείτε τα χρονοδιαγράμματα που συμφωνούμε!». Η απάντηση του συνεργάτη είναι ότι «οι δεσμεύσεις τηρούνται, αλλά τα χρονοδιαγράμματα δεν είναι ρεαλιστικά». Ο Τόμσεν δεν πείστηκε. «Είναι ο μοναδικός εκπρόσωπος της τρόικας που τρέμουν οι υπουργοί» λέει κυβερνητικό στέλεχος.

«Ο Τόμσεν εκ της λειτουργίας του ΔΝΤ έχει “εξουσία” να εκφράζει οριστικά την άποψη του Ταμείου και αναφέρεται μονάχα στον γενικό διευθυντή, την Κριστίν Λαγκάρντ ή, νωρίτερα, τον Ντομινίκ Στρος-Καν», λέει πρώην σύμβουλος υπουργού που συνεργάστηκε στενά με την τρόικα. «Επίσης, ίσως λόγω του ότι το Ταμείο έχει μόνιμο εκπρόσωπο στην Αθήνα, τον Μπομπ Τράα, ήταν και εκείνος που είχε την καλύτερη πληροφόρηση» καταλήγει. «Ηταν ο μοναδικός από την τρόικα που στις συνομιλίες του με τους έλληνες υπουργούς ήταν η κυρίαρχη προσωπικότητα» λέει πρώην στέλεχος του υπουργείου Απασχόλησης, επίσης παρών σε διαπραγματεύσεις. «Είναι πάντα ο κεντρικός διαπραγματευτής. Πάντοτε οι υπουργοί περίμεναν με μεγαλύτερη αγωνία το τι θα πει εκείνος μέσα στις συναντήσεις» επιβεβαιώνει ακόμη ένα πρώην στέλεχος υπουργείου.

Το ροτβάιλερ του ΔΝΤ

Οπως προκύπτει έπειτα από εμπιστευτικές συζητήσεις του ΒΗmagazino με κυβερνητικά στελέχη και εμπειρογνώμονες στην Αθήνα και σε άλλες χώρες της Ευρώπης στις οποίες έχει εργαστεί ο Πόουλ Τόμσεν, όλα όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα έχουν «προετοιμαστεί» και δοκιμαστεί αλλού, εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες. Ο συνδυασμός λιτότητας, ιδιωτικοποιήσεων και ανακεφαλαιοποίησης του τραπεζικού συστήματος αποτελεί σταθερό και επαναλαμβανόμενο μοτίβο κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του Πόουλ Τόμσεν τα τελευταία 25 χρόνια. Πρόκειται για μια συνταγή που το Ταμείο και ο ίδιος ως στέλεχός του επινόησαν και εφάρμοσαν με αξιοσημείωτη αφοσίωση στην πρώην Ανατολική Ευρώπη αμέσως μετά την κατάρρευση του διπολικού κόσμου το 1989. Οταν ζητήθηκε η συμμετοχή του ΔΝΤ στο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας, ο Τόμσεν εξέλιξε τη «συνταγή» και την εφάρμοσε, περίπου ως πείραμα, σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Πολλοί εκτιμούν ότι ο Τόμσεν ήξερε πως το πρόγραμμα θα αποτύχει, ωστόσο επέμενε να εφαρμοστεί. Το αποκάλυψε ο πρώην εκπρόσωπος της Ελλάδας στο ΔΝΤ Παναγιώτης Ρουμελιώτης όταν είπε την περασμένη Τρίτη πως «ξέραμε στο Ταμείο ότι το πρόγραμμα δεν μπορεί να εφαρμοστεί γιατί δεν είχαμε κανένα επιτυχημένο παράδειγμα εφαρμογής στο παρελθόν». Ενώ όλοι λοιπόν πιστεύουν ότι ο πειραματισμός απέτυχε, τα αποτελέσματα της ίδιας συνταγής «γεύονται» πλέον οι Πορτογάλοι και – ακόμη και αν το ΔΝΤ δεν έχει επέμβει – οι Ισπανοί. Ενα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη, θα μπορούσε να πει κανείς παραφράζοντας τον Μαρξ. Είναι το φάντασμα της λιτότητας και των «διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων» και όλα δείχνουν ότι το φάντασμα αυτό θα επιβάλλει πολιτικές σε ολοένα και περισσότερες χώρες. Και ο Πόουλ Τόμσεν θα είναι εκεί για να εκνευρίζεται και να εκβιάζει όταν δεν θα τηρούνται τα χρονοδιαγράμματα.

Ο κεντροδεξιός Δανός

Ποιος είναι, ωστόσο, ο μετρίου αναστήματος άνδρας με τα ξανθά, μονίμως αχτένιστα, μαλλιά και τη λεπτή φωνή και πώς έφτασε να γίνει ο πιο καίριος συνομιλητής της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας τα τελευταία δύο χρόνια; Ο Πόουλ Ματίας Τόμσεν κατάγεται από το Ααμπενράα, ένα μικρό επαρχιακό λιμάνι στην Κεντρική Δανία, που μάλιστα από το 2006 έπαψε να είναι αυτόνομος δήμος. Γεννήθηκε εκεί στις 21 Μαΐου του 1955 και σύντομα η οικογένειά του, προσκείμενη στο κεντροδεξιό δανέζικο κόμμα Venstre, μετακόμισε στην Κοπεγχάγη. Ο Τόμσεν σπούδασε Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, κατέκτησε τον μεταπτυχιακό τίτλο του στο ίδιο ίδρυμα και από το 1979 ως το 1982 εργάστηκε εκεί ως βοηθός καθηγητής.

Η ημέρα χρεοκοπίας του Μεξικού τον χειμώνα του 1982 συνέπεσε με την πρώτη ημέρα του – 27χρονου τότε – Τόμσεν στη νέα του δουλειά ως οικονομικού αναλυτή, στα γραφεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ουάσιγκτον. Ωστόσο, ο ίδιος πάντοτε επιζητούσε να επιστρέψει στην Ευρώπη του Ψυχρού Πολέμου και βρήκε την ευκαιρία να κάνει τα πρώτα ταξίδια του το 1987, μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης στην τότε Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Ηδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 είχε αρχίσει η συζήτηση για διεθνή οικονομική βοήθεια της Γιουγκοσλαβίας και μια πρώιμη μορφή της ήταν ο σχηματισμός «Friends of Yugoslavia», μια πρωτοβουλία ανθρώπων του αμερικανικού τραπεζικού συστήματος.

Το 1989, λίγο πριν από την πτώση του Τείχους, ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς γίνεται πρόεδρος της Σερβίας και συναντάται με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους τον πρεσβύτερο, προκειμένου να διαπραγματευτεί κάποιο πακέτο οικονομικής βοήθειας. Ως το 1990 είχε καταστρωθεί το πρόγραμμα της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ για τη χώρα και ο Τόμσεν βρέθηκε στο Βελιγράδι ως αντιπρόσωπος του Ταμείου προκειμένου να εποπτεύσει την πρόοδό του. Οι μεταρρυθμίσεις που έγιναν σε αντάλλαγμα της οικονομικής βοήθειας είχαν στόχο να εδραιώσουν τον καπιταλισμό σε μια ευαίσθητη περιοχή και μοιραία συνοδεύτηκαν από ένα γνώριμο ντόμινο: περικοπές κοινωνικών προγραμμάτων, υποτιμήσεις του νομίσματος, πάγωμα των μισθών, αύξηση του πληθωρισμού, έκρηξη της ανεργίας και μετατροπή ευρωπαϊκών χωρών σε τόπους φθηνής εργασίας. Επρόκειτο για την απαρχή μιας νέας συνταγής και την πειραματική εφαρμογή της σε μια χώρα του πρώην ανατολικού μπλοκ. Πολλοί σημειώνουν τη συμβολή των παραπάνω στην ήδη αξιοσημείωτη ένταση μεταξύ των δημοκρατιών που αποτελούσαν το γιουγκοσλαβικό κράτος. Εναν χρόνο αργότερα ξέσπασε ο πόλεμος. Τότε, ο Τόμσεν αποχώρησε από τη χώρα, όχι όμως από τα Βαλκάνια.

Ως το 1993 είχε προαχθεί σε επικεφαλής της Αντιπροσωπείας του Ταμείου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Συνέβαλλε στον «εκδυτικισμό» της Σλοβενίας του Γιάνες Ντρνόβσεκ μετά το νέο Σύνταγμα της χώρας το 1991, όπως και στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης της πΓΔΜ ως το 1996, που – τι ειρωνεία! – ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα του ελληνικού εμπάργκο. Διετέλεσε, επίσης, επικεφαλής της αποστολής του Ταμείου στη Ρουμανία από το 1996 ως το 1998, ώσπου έφτασε η στιγμή να διασχίσει τον δικό του Ρουβίκωνα. Ηταν η αποστολή έπειτα από την οποία θα γινόταν γνωστός στην Ουάσιγκτον ως «troubleshooter» (ο άνθρωπος που λύνει προβλήματα).

Η αποστολή στη Μόσχα

Επρόκειτο για μια κατάσταση στην οποία πολλοί αναλυτές βρίσκουν αντιστοιχίες με την παρούσα κρίση στην ευρωζώνη: ήταν η ρωσική οικονομική κρίση του 1998. Το υπέρογκο κόστος του πολέμου στην Τσετσενία, η πρόσφατη οικονομική κρίση στην Ασία καθώς και η κατακόρυφη πτώση της τιμής του πετρελαίου, σε συνδυασμό με τις απαρχαιωμένες δημοσιονομικές δομές της χώρας και με την αδράνεια του προέδρου Γέλτσιν, διαμόρφωσαν ένα καταστροφικό «κοκτέιλ». Ασφαλώς, η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κατέστρωσαν ένα ακόμη bail-out από κοινού, ύψους 22,6 δισ. δολαρίων. Μάλιστα, αργότερα αποκαλύφθηκε ότι τα πρώτα πέντε δισεκατομμύρια που κατέφτασαν στη χώρα εκλάπησαν και η υπόθεση δεν έχει ακόμη διαλευκανθεί! Ο Τόμσεν μετακόμισε μαζί με τη σύζυγό του και τα δύο παιδιά του στη Μόσχα, αρχικά ως επικεφαλής της αποστολής του Ταμείου και έπειτα ως επικεφαλής του γραφείου του ΔΝΤ στη Μόσχα ως το 2004.

Η κατάσταση στη Ρωσία περιγράφεται ως εφιαλτική εκείνη την περίοδο: το χρηματιστήριο είχε χάσει περισσότερο από το 75% της αξίας του και ο πληθωρισμός είχε αγγίξει το 84%. Οι διαδηλώσεις κατά του προέδρου, αλλά και κατά του προγράμματος διάσωσης, ήταν καθημερινή ρουτίνα σε ολόκληρη τη χώρα, σε σημείο που ο Γέλτσιν αναγκάστηκε να περάσει νόμο που απαγόρευε τις διαδηλώσεις από τις 10.00 το βράδυ ως τις 7.00 το πρωί. Αργότερα τον διαδέχτηκε στην προεδρία ο Βλαντίμιρ Πούτιν, μέσω μιας αμφιλεγόμενης διαδικασίας, και χρησιμοποίησε ακόμη πιο σκληρές μεθόδους καταστολής.

Καθώς, από το 2000 και έπειτα, η τιμή του πετρελαίου άρχισε και πάλι να ανεβαίνει, η κρίση άρχισε να υποχωρεί. Ωστόσο, πολλά έχουν ειπωθεί για τον ρόλο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην αναδιανομή της ενεργειακής πίτας της περιοχής και πρόκειται για διόλου κολακευτικά λόγια, σύμφωνα με διπλωματική πηγή.

Ο άνθρωπος που μίσησε η Μπγιορκ

Ενα από τα πράγματα για τα οποία ο εξαιρετικά προσεκτικός στις δημόσιες τοποθετήσεις του Πόουλ Τόμσεν δείχνει να είναι ιδιαίτερα υπερήφανος είναι η συμβολή του Ταμείου στην αντιμετώπιση της κρίσης στην Ισλανδία. Παρ’ όλο που οι προοδευτικές φωνές της παγωμένης βόρειας χώρας επιμένουν ότι το ΔΝΤ έφτασε στα μέρη τους με πολύ συγκεκριμένο, υποκινούμενο από κάποια ατζέντα και καθόλου φιλικό προς τους πολίτες πρόγραμμα διάσωσης, έπειτα από διαπραγμάτευση, οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία. Η κρίσιμη λεπτομέρεια, βεβαίως, είναι ότι οι Ισλανδοί, με δύο δημοψηφίσματα, απέρριψαν δύο φορές τους όρους του προγράμματος του ΔΝΤ, αλλά το Ταμείο εμφανίστηκε ευέλικτο και δεν αποχώρησε από τη χώρα. «Η επέμβαση του ΔΝΤ στην Ισλανδία θα έλεγα ότι υπήρξε περισσότερο διακριτική απ’ ό,τι οπουδήποτε και σίγουρα όχι εκείνη που επιθυμούσε το Ταμείο ερχόμενο στη χώρα – η διαπραγμάτευση που έγινε ήταν πραγματική» αναφέρει γνωστός ισλανδός δημοσιογράφος. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και η τραγουδίστρια Μπγιορκ, η πιο γνωστή ισλανδή καλλιτέχνις στο εξωτερικό, ασχολήθηκε εκείνη την περίοδο με την πολιτική και έκανε δηλώσεις κατά του ΔΝΤ.

Αργότερα το ΔΝΤ επιχείρησε να διεκδικήσει εύσημα για την εξέλιξη της ισλανδικής οικονομίας. «Πώς η Ισλανδία ανάρρωσε από τη σχεδόν θανατηφόρα εμπειρία της» ήταν ο τίτλος άρθρου που υπογράφει ο Τόμσεν και δημοσιεύτηκε τον περασμένο Οκτώβριο. Πρόκειται εν πολλοίς για ένα ξεκάθαρα τεχνοκρατικό κείμενο διανθισμένο με διάφορες ενδιαφέρουσες νουθεσίες που καταλήγει σε γνώριμο τόνο: «Οι Ισλανδοί έχουν δείξει την προσαρμοστικότητα και τη δύναμή τους ως λαός. Πήραν στα χέρια τους τη μοίρα τους και υιοθέτησαν κάποιες πολύ σκληρές πολιτικές που τώρα καρποφορούν. Ωστόσο, η δουλειά δεν τελείωσε και χρειάζονται πρόσθετες προσπάθειες προκειμένου να μειωθεί η ανεργία και να τονωθεί η ανάπτυξη». Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι το πρόγραμμα της Ισλανδίας ολοκληρώθηκε το φθινόπωρο του 2011 και το ΔΝΤ αποχώρησε… εν ειρήνη.

«Κυκλωτικός σαν καρχαρίας»

Ο Τόμσεν θυμίζει διπλωμάτη σε ταινία κατασκοπείας. Ευθύς στις συζητήσεις του, «κυκλωτικός σαν καρχαρίας» κατά τη διαπραγμάτευση, γοητευτικός ως άνδρας: πρόκειται για τους τρεις χαρακτηρισμούς που επιβεβαιώνουν χωρίς πολλή σκέψη όσοι έχουν γνωρίσει τον Πόουλ Τόμσεν. Ολοι τον περιγράφουν ως λιγομίλητο, ως έναν άνθρωπο που αφήνει πάντοτε τους συνεργάτες του να μιλήσουν στις συσκέψεις του με τους υπουργούς, ώστε στο τέλος ο ίδιος να καταλήξει στο τι ακριβώς προτείνει ή στο τι θέλει.

Οταν η συζήτηση περί Τόμσεν «χαλαρώνει», οι γυναίκες δηλώνουν γοητευμένες από το ψυχρό στυλ του. Πρόκειται για κάτι που έχει πυροδοτήσει διάφορους μύθους για τις συναντήσεις του στο «Βυζαντινό» του ξενοδοχείου Hilton όπου συχνάζει όσο βρίσκεται στην Ελλάδα. Μάλιστα, σκανδαλοθηρικό περιοδικό δημοσίευσε ρεπορτάζ για κρυφά ραντεβού του Δανού με κοσμική Αθηναία!

Το σίγουρο είναι ότι κατά τις περιόδους που βρίσκεται στα λημέρια μας το πρόγραμμά του είναι εξαιρετικά πυκνό. Περιλαμβάνει αλλεπάλληλες συναντήσεις με τον μόνιμο εκπρόσωπο του Ταμείου στην Αθήνα, Μπομπ Τράα («πολύ πιο σκληροπυρηνικός τεχνοκράτης από τον Τόμσεν που διακατέχεται από θεωρητικές προκαταλήψεις, καλβινιστής στη σχέση του με το “πρέπει”» περιγράφει αθηναϊκή επαφή του), συναντήσεις με τους αρμόδιους υπουργούς καθώς και ατελείωτες, επεισοδιακές συνεννοήσεις με την Ουάσιγκτον, με το τεχνικό κλιμάκιο του ΔΝΤ, όπως και με τους υπόλοιπους δύο συν-τροϊκανούς, τον Ματίας Μορς της ΕΕ (ο οποίος αντικατέστησε τον Σερβάς Ντερούζ) και τον Κλάους Μαζούχ της ΕΚΤ με τις ομάδες τους.

Τα προσεκτικά e-mail

«Οι διαφωνίες μεταξύ των μελών της τρόικας ήταν ασταμάτητες!» σημειώνει σύμβουλος πρώην υπουργού που έχει συμμετάσχει σε πολλές κλειστές συσκέψεις. «Βεβαίως, ποτέ δεν γίνονταν κατά τη διάρκεια της σύσκεψης. Ωστόσο, ήταν φανερό ότι δημιουργούνταν παρεξηγήσεις του τύπου “γιατί να είναι δύο από το ΔΝΤ και ένας από την Κομισιόν”, “γιατί γνώριζε το τάδε το ΔΝΤ”. Σε όλα τα e-mail που στέλναμε προσέχαμε να έχουμε ίσο αριθμό παραληπτών από τον καθένα για λόγους ισορροπίας. Ηταν, μάλιστα, πολύ πιο έντονο με τον Ντερούζ επειδή ήταν τέτοιος χαρακτήρας. Επίσης, υπήρχε διαρκώς ανταγωνισμός μεταξύ τους στο ποιος θα έχει την πιο αξιόπιστη προσέγγιση στις προβλέψεις και στα νούμερα που θα παρουσιάσει».

Η ίδια πηγή συνεχίζει τη διήγησή της: «Ο Τόμσεν ήταν ο πιο “πολιτικός” σε σχέση με την αποδοχή του προγράμματος από την κοινωνία – υποθέτω ότι αυτό συνέβαινε από την προηγούμενη εμπειρία του σε σχέση με το τι σημαίνει η λαϊκή εξέγερση σε όρους υλοποίησης και επιτυχίας ενός προγράμματος. Ειδικά μετά τα γεγονότα του Μεσοπρόθεσμου, έδειχνε μεγαλύτερη ευαισθησία σε αυτόν τον παράγοντα. Εμοιαζε να μη θέλει να επεκτείνει την “παράδοση” των κοινωνικών αναταραχών στους τόπους όπου επεμβαίνει το Ταμείο».

Με εξαίρεση εκείνες στο υπουργείο Οικονομικών, οι συναντήσεις των υπουργών με τους επικεφαλής της τρόικας διαρκούσαν μιάμιση με δύο ώρες και σε αυτές συμμετείχαν συνολικά περίπου 12 άτομα. Είναι κοινή παραδοχή ότι οι εκπρόσωποι του ΔΝΤ ήταν οι καλύτερα προετοιμασμένοι, οι πιο «άνετοι» λόγω τις εμπειρίας τους σε άλλες χώρες – αν και η Ελλάδα υπήρξε το «ντεμπούτο» τους στον ανεπτυγμένο κόσμο – και οι πιο συζητήσιμοι. Οι πιο επίπονες συσκέψεις συνέβαιναν στο υπουργείο Οικονομικών και μάλιστα όταν ερχόταν η ώρα να καθαρογραφούν τα όσα είχαν συμφωνηθεί τις προηγούμενες ημέρες. Επρόκειτο για συναντήσεις που διαρκούσαν πολλές ώρες. Οσο περνούσαν οι μήνες ο Τόμσεν γινόταν πιο σκληρός και επίμονος στις απαιτήσεις του από ό,τι συνήθως. Ειδικά μετά τα γεγονότα του περασμένου Αυγούστου, όταν η τρόικα επέστρεψε στην Αθήνα αφότου την «έδιωξε» ο Ευάγγελος Βενιζέλος.

Οι ύποπτες εμμονές

Ενας άλλος χώρος στον οποίο ενεπλάκη ο δανός αρχιτέκτονας της πολιτικής λιτότητας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην πρώην Ανατολική Ευρώπη ήταν εκείνος του υπουργείου Εργασίας. «Ο Τόμσεν είναι ένας άνθρωπος που ασπάζεται πλήρως τη νεοφιλελεύθερη λογική του ΔΝΤ και αντιμετωπίζει την εργασία σαν ένα προϊόν. Ηταν πολύ επίμονος στα εργασιακά. Οι άνθρωποι του ΔΝΤ θεωρούσαν ότι δεν είναι αρκετά ευέλικτη η αγορά εργασίας στην Ελλάδα. Επέμεναν για τη μετενέργεια των συλλογικών συμβάσεων, για τη μείωση του κατώτατου μισθού… Ο ίδιος ο Τόμσεν επέμενε σε αυτά πολύ, καθώς και η ρουμάνα συνεργάτιδά του Ντέλια Βελκουλέσκου, που τώρα ασχολείται με την Κύπρο. Μου έκανε εντύπωση το πόσο κάθετος ήταν» αναφέρει πρώην στέλεχος του υπουργείου.

Αλλος πρώην σύμβουλος στο υπουργείο Εργασίας αναφέρει: «Σε μια σύσκεψη, του εξηγούσαμε ποιες πολιτικές θα ακολουθήσουμε προκειμένου να εξοικονομήσουμε κάποια κεφάλαια και εκείνος μετά, σε έντονο ύφος, έλεγε “We don’t buy your scenario”. Παρ’ όλη τη διαλλακτικότητά τους σε πολλά, ήταν εντελώς άκαμπτοι και επίμονοι στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων και της εσωτερικής υποτίμησης. Είχα την εντύπωση ότι από ένα σημείο και μετά λειτουργούσαν ως ατζέντηδες ορισμένων λόμπι με τα οποία συνομιλούσαν. Εβλεπες την επιχειρηματολογία τους να συμπίπτει ακόμη και με εγχώρια συμφέροντα. Δεν ήταν κάτι κακό, απαραιτήτως. Το ΔΝΤ μπορεί να συνομιλεί με κοινωνικούς εταίρους όπως είναι ο ΣΕΒ. Ομως υπήρχε η λογική όταν κάποιος επιχειρηματίας είχε κάποιο κώλυμα σε σχέση με τις επιχειρήσεις του να μην πηγαίνει στον υπουργό, αλλά να πηγαίνει στην τρόικα. Και ήταν γνωστό ότι ο άνθρωπος της τρόικας στην Αθήνα ήταν ο εκπρόσωπος του ΔΝΤ».

Και οι σχετικές διηγήσεις συνεχίζουν: «Οταν γινόταν η κουβέντα για τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και ανταλλάσσαμε προτάσεις με την τρόικα, είχαν στείλει e-mail που πρότειναν πώς ακριβώς μπορεί να διατυπωθεί ένας νόμος. Είχαν βάλει ακριβώς το άρθρο του νόμου που θα ήθελαν, πράγμα που δεν είχαν τις τεχνικές γνώσεις να κάνουν. Προφανώς, είτε είχαν απευθυνθεί σε κάποιο δικηγορικό γραφείο εδώ στην Αθήνα ή τους το είχε δώσει κάποιος έτοιμο».

Το αρκουδάκι του Τόμσεν

Την περίοδο που πέρασε στη Μόσχα, ο Πόουλ Τόμσεν, ο θεματοφύλακας του καπιταλισμού για τις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, βρήκε την ευκαιρία να ανατρέξει στην ακαδημαϊκή καριέρα του, την οποία δεν πρόλαβε ποτέ να ολοκληρώσει μετά την πρόσληψή του στο ΔΝΤ. Ο «άνθρωπος του Ταμείου» δέχτηκε πρόταση να διδάξει ως επισκέπτης καθηγητής στη Ρωσική Σχολή Οικονομικών NES. Στην ιστοσελίδα της σχολής, στην ενότητα με τα προφίλ των καθηγητών, υπάρχει ακόμη το δικό του προφίλ, παρ’ όλο που έχει πια καιρό να παραδώσει οποιοδήποτε μάθημα. Ωστόσο, στον χώρο που οι υπόλοιποι καθηγητές αναρτούν μια φωτογραφία του εαυτού τους, ο Τόμσεν επέλεξε κάτι περισσότερο πρωτότυπο. Εβαλε τη φωτογραφία από ένα λούτρινο αρκουδάκι με μπεζ τρίχωμα. Είναι μήπως το δικό του «Rosebud» όπως το έλκηθρο στον «Πολίτη Κέιν;». Σίγουρα πάντως είναι κάτι το οποίο δεν έχουν δει οι υπουργοί που τον τρέμουν.

BHMAgazino
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk