Ντενέβ – Μπουνιουέλ: Ανυπόφορη έλξη

Είναι μάλλον ειρωνικό που μια τόσο θρυλική ταινία υπήρξε κάτι σαν το «κακό παιδί» στη φιλμογραφία των δύο βασικών συντελεστών της. Και όμως η «Ωραία της ημέρας», η εμπορικότερη επιτυχία στην καριέρα του ισπανού σουρεαλιστή και η ταινία της οποίας ο τίτλος έγινε συνώνυμος με το ονοματεπώνυμο της πρωταγωνίστριάς της Κατρίν Ντενέβ, μόνο αρνητισμό προκαλούσε πάντοτε και στους δύο. Αυτό το φιλμ μέσα από το οποίο ο περισσότερος κόσμος είδε στο πρόσωπο της Ντενέβ την απόλυτη μούσα του Λουίς Μπουνιουέλ είχε τελικά αφήσει τραυματικές εμπειρίες και στους δύο.

Είναι μάλλον ειρωνικό που μια τόσο θρυλική ταινία υπήρξε κάτι σαν το «κακό παιδί» στη φιλμογραφία των δύο βασικών συντελεστών της. Και όμως η «Ωραία της ημέρας», η εμπορικότερη επιτυχία στην καριέρα του ισπανού σουρεαλιστή και η ταινία της οποίας ο τίτλος έγινε συνώνυμος με το ονοματεπώνυμο της πρωταγωνίστριάς της Κατρίν Ντενέβ, μόνο αρνητισμό προκαλούσε πάντοτε και στους δύο. Αυτό το φιλμ μέσα από το οποίο ο περισσότερος κόσμος είδε στο πρόσωπο της Ντενέβ την απόλυτη μούσα του Λουίς Μπουνιουέλ είχε τελικά αφήσει τραυματικές εμπειρίες και στους δύο.

Ο Λουίς Μπουνιουέλ αποφάσισε να προχωρήσει στη δημιουργία μιας μεταφοράς στον κινηματογράφο του μυθιστορήματος του Γιόζεφ Κεσέλ (επανακυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Μεταίχμιο) όταν είδε ότι δεν καρποφορούσαν οι χρόνιες προσπάθειές του να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη τον «Καλόγερο» του Μάθιου Λούις, ένα μυθιστόρημα που λάτρευαν οι σουρεαλιστές και που τελικά θα σκηνοθετούσε ο Αδωνις Κύρου (Το κύκνειο άσμα του). Η πρόταση για τη μεταφορά της «Ωραίας της ημέρας» στο σινεμά έγινε στον Μπουνιουέλ από τους αδελφούς Ρεϊμόν και Ρομπέρ Χακίμ, αλλά από την αρχή ο σκηνοθέτης είχε κάποιους ενδοιασμούς απέναντι στο βιβλίο. Ως λογοτεχνικό έργο του φαινόταν «αρκετά μελοδραματικό αλλά καλοφτιαγμένο».

Ωστόσο, αν για κάτι οι σελίδες του Κεσέλ είλκυαν τον Μπουνιουέλ, αυτό ήταν η πρόκληση να μεταφέρει σε εικόνες μερικές από τις φαντασιώσεις της κεντρικής ηρωίδας του, της Σεβερίν, σκιαγραφώντας έτσι το πορτρέτο μιας μαζοχίστριας νεαρής αστής μέσα από κάποιες περιπτώσεις σεξουαλικής διαστροφής. Ο ίδιος ο Μπουνιουέλ δεν ένιωθε εσωτερική έλξη για τη σεξουαλική διαστροφή, την αντιμετώπιζε μόνο εξωτερικά και θεωρητικά. «Με διασκεδάζει και με ενδιαφέρει» θα έγραφε αργότερα ο Μπουνιουέλ «αλλά εγώ δεν έχω τίποτε διεστραμμένο στη σεξουαλική συμπεριφορά μου. Το αντίθετο θα ήταν παράξενο. Πιστεύω ότι σε έναν διεστραμμένο δεν αρέσει να δείχνει δημοσίως τη διαστροφή του. Είναι το μυστικό του».

Οταν η Κατρίν Ντενέβ αποδέχθηκε την πρόταση να υποδυθεί τη Σεβερίν ήταν μόλις 23 ετών, αλλά η εμπειρία της ως ερμηνεύτριας του κινηματογράφου ήταν ήδη πλούσια. Μετρούσε ως τότε 19 ταινίες, ανάμεσα στις οποίες τις «Ομπρέλες του Χερβούργου» και τις «Δεσποινίδες του Ροσφόρ» του Ζακ Ντεμί αλλά και το ψυχολογικό θρίλερ «Αποστροφή» του Ρόμαν Πολάνσκι. Η ιδέα και μόνο ότι θα συνεργαζόταν με έναν από τους διασημότερους σκηνοθέτες του κόσμου, όπως ήταν φυσικό, την ενθουσίαζε αλλά συγχρόνως την τρόμαζε. Εν τέλει στα γυρίσματα της «Ωραίας της ημέρας» κυριάρχησε ένα συναίσθημα ανάμεσα στην απορία και στον φόβο, κάτι που η Ντενέβ ποτέ δεν έκρυψε.

Ενιωθε εξαιρετικά εκτεθειμένη
Σε μια μεγάλη συνέντευξη που έδωσε στον Πασκάλ Μπονιτζέρ, η οποία συνοδεύει την έκδοση των ημερολογίων της «Στη σκιά του εαυτού μου», η Ντενέβ αναφέρεται με μελανά χρώματα στην εμπειρία της στην «Ωραία της ημέρας». «Οι παραγωγοί ήταν υπερπροστατευτικοί απέναντι στον Μπουνιουέλ» είπε η ηθοποιός «με αποτέλεσμα στα γυρίσματα να μη μιλάμε πολύ αλλά ούτε και να μου επιτρέπεται να δω το υλικό που γυρίζαμε». Επίσης, ως «Ωραία της ημέρας» η Ντενέβ ένιωθε εξαιρετικά εκτεθειμένη, με την πλήρη έννοια του όρου, ψυχολογικά και σωματικά. «Αυτή η έκθεση με έκανε να υποφέρω» θα πει αργότερα. «Είχα την εντύπωση ότι ήμουν πολύ περισσότερο εκτεθειμένη απ’ όσο προβλεπόταν. Υπήρξαν στιγμές που είχα την εντύπωση ότι απλώς με χρησιμοποιούσαν». Ο μόνος άνθρωπος στον οποίο η Ντενέβ έβρισκε ηθικό στήριγμα ήταν η επίσης ηθοποιός αδελφή της Φρανσουάζ Ντορελάκ, η οποία κατά τραγική ειρωνεία θα σκοτωνόταν σε τροχαίο δυστύχημα το 1967, την ίδια δηλαδή χρονιά που η «Ωραία της ημέρας» διανεμήθηκε στις αίθουσες.

Οσο όμως τα γυρίσματα της «Ωραίας της ημέρας» υπήρξαν ανυπόφορη εμπειρία για την Ντενέβ άλλο τόσο πονοκεφάλιασαν και τον Λουίς Μπουνιουέλ. Ο σκηνοθέτης ήθελε να γυρίσει την αρχική σκηνή της ταινίας στο εστιατόριο της Λυών στο Παρίσι, αλλά προς έκπληξή του είδε ότι ο ιδιοκτήτης του αρνούνταν κατηγορηματικά να το παραχωρήσει. Ο Μπουνιουέλ λάτρευε τον χώρο όπου στις αρχές του 20ού αιώνα «ζωγράφοι, γλύπτες και διακοσμητές δημιουργούσαν μια αίθουσα όπερας για να δοξάσουν το τρένο και τα μέρη που μας πηγαίνει».

Το ότι ο Μπουνιουέλ δεν μπόρεσε να γυρίσει την αρχική σεκάνς στο αγαπημένο του παριζιάνικο σημείο τον πλήγωσε, όπως επίσης τον πλήγωσε και η λογοκρισία που έκανε «πολλές ανόητες περικοπές». Μία από αυτές τις περικοπές ήταν μια σκηνή που ο Μπουνιουέλ επίσης αγαπούσε πολύ, η οποία εκτυλίσσεται ανάμεσα στον Ζορζ Μαρσάλ και στην Ντενέβ όταν εκείνη βρίσκεται ξαπλωμένη μέσα σε ένα φέρετρο και εκείνος την αποκαλεί κόρη του. Η σκηνή γυρίστηκε σε ένα ιδιωτικό παρεκκλήσι έπειτα από μια λειτουργία που ετελείτο κάτω από ένα αντίγραφο του Ιησού Χριστού του Γκρίνεβαλντ και, σύμφωνα με τον Μπουνιουέλ, «η περικοπή αυτής της λειτουργίας άλλαξε αισθητά την ατμόσφαιρα της σκηνής».

Η επιστροφή με την «Τριστάνα»
Παρ’ όλα αυτά, η «Ωραία της ημέρας» έγινε τεράστια επιτυχία και ο Μπουνιουέλ ήξερε ότι είχε βρει μια ηθοποιό που κάποια στιγμή θα ξανασυναντούσε μπροστά του, κάτι που έγινε μόλις μερικά χρόνια αργότερα με την «Τριστάνα». Σύμφωνα με τον Μπουνιουέλ, η Ντενέβ ήταν που επέμενε ώστε ο Μπουνιουέλ να τη σκηνοθετήσει ξανά. «Αν και μου φαινόταν ότι κατά κάποιον τρόπο δεν ανήκε στο σύμπαν του (συγγραφέα Μπενίτο Πέρες) Γκαλντός, ξαναβρήκα με ευχαρίστηση την Κατρίν Ντενέβ, που μου είχε γράψει επανειλημμένως για να μου μιλήσει για τον ρόλο» αναφέρει στην «Τελευταία πνοή» ο Μπουνιουέλ. Πραγματικά σε αυτή τη δεύτερη και τελευταία συνεργασία τους οι συνθήκες υπήρξαν σαφώς καλύτερες και η συνεννόηση άμεση. «Η «Τριστάνα» είναι από τις ταινίες που προτιμώ» αναφέρει και η ίδια η Ντενέβ στη συνέντευξή της στον Μπονιτζέρ. «Προσωπικά, ως ηθοποιός, την προτιμώ από την «Ωραία της ημέρας»».

info:
«Η “Ωραία της ημέρας” μου έχει αφήσει μεγάλη λύπη» Λουίς Μπουνιουέλ, στην αυτοβιογραφία του «Η τελευταία πνοή» (εκδόσεις Οδυσσέας)

«Η “Ωραία της ημέρας” είναι μια ωραία ταινία, αλλά όταν τη γυρίζαμε ήμουν πολύ δυστυχισμένη» Κατρίν Ντενέβ στα ημερολόγιά της «Στη σκιά του εαυτού μου» (εκδόσεις Α. Α. Λιβάνη)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk