Από τον «Χάρι Πότερ» στο «Πενήντα αποχρώσεις του γκρι»

Το εκδοτικό φαινόμενο που συζητείται στα εκδοτικά και στα δημοσιογραφικά γραφεία αυτό το καλοκαίρι είναι μια τολμηρή ερωτική αφήγηση με τον τίτλο «Πενήντα αποχρώσεις του γκρι». Η συγγραφέας της, η βρετανή Ε. Λ. Τζέιμς, είναι η νέα Σταχτοπούτα του εκδοτικού κόσμου

Το εκδοτικό φαινόμενο που συζητείται στα εκδοτικά και στα δημοσιογραφικά γραφεία αυτό το καλοκαίρι είναι μια τολμηρή ερωτική αφήγηση με τον τίτλο «Πενήντα αποχρώσεις του γκρι». Η συγγραφέας της, η βρετανή Ε. Λ. Τζέιμς, είναι η νέα Σταχτοπούτα του εκδοτικού κόσμου. Οι αναρτήσεις της σε ένα μπλογκ -λίγο παιχνίδι, λίγο ξεκούραση από τα καθήκοντά της ως μαμάς και εργαζόμενης- κατέληξαν σε ένα e-book που κινήθηκε καλά στον κυβερνοχώρο και αυτό με τη σειρά του οδήγησε σε ένα μεγάλο συμβόλαιο με εκδοτικό οίκο και μια παγκόσμια εμπορική επιτυχία άνευ προηγουμένου.

Το βιβλίο της είναι το «ταχύτερα πωλούμενο» βιβλίο στην Ιστορία, γράφει ο διεθνής Τύπος. Μέχρι στιγμής πουλάει, λένε, περισσότερο και από τον «Χάρι Πότερ». Η σύγκριση με το παιδικό ανάγνωσμα δεν είναι άστοχη. Υπάρχει ένα νήμα που οδηγεί από τις πολύτομες φανταστικές περιπέτειες του μάγου «Χάρι Πότερ» της Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, στη βαμπιρική τριλογία του «Λυκόφωτος» της Στέφενι Μέγερ και στη σαδομαζοχιστική τριλογία της E. Λ. Τζέιμς. Ή αλλιώς, μια σκυτάλη που αλλάζει χέρια πάντοτε μέσα στα όρια του είδους του φανταστικού: Οι αναγνώστες που μεγάλωσαν με τα κάστρα, τα ξόρκια και τις γοτθικές περιπέτειες του μαθητευόμενου μάγου, έγιναν στην εφηβεία τους οι καταναλωτές του εξωπραγματικού ρομάντζου ενός βρικόλακα με μια θνητή. Στα χρόνια της ενηλικίωσης, οι ίδιοι αναγνώστες ανεβαίνουν στο επόμενο σκαλοπάτι, εκείνο της ερωτικής φαντασίωσης. Αυτή η σύνδεση αποτελεί μια υπόθεση εργασίας προς διερεύνηση. Ίσως όμως δεν βρισκόμαστε μακριά από την αλήθεια. Υπάρχουν ήδη αποδείξεις για τη σχέση του εφηβικού «Λυκόφωτος» με τις «Πενήντα αποχρώσεις του γκρι» των ενηλίκων: η Τζέιμς άρχισε να δημοσιεύει το αφήγημά της σε συνέχειες ως αναρτήσεις σε ιστότοπο φίλων του «Λυκόφωτος».

Συνιστούν αυτές οι περιπτώσεις μια αφηγηματική «σχολή»; Θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε κάτι τέτοιο. Έχουν διαμορφώσει όμως μια τάση στην εκδοτική αγορά προβάλλοντας ένα νέο μοντέλο εκδοτικής επιτυχίας, με συγκεκριμένα συστατικά.

Η συγγραφέας είναι γυναίκα, εργαζόμενη (ή άνεργη, στην περίπτωση της Ρόουλινγκ) και μητέρα. Δεν έχει καμιά προηγούμενη θητεία στο γράψιμο, ούτε κάποια σχετική εκπαίδευση. Επινοεί ιστορίες για να περάσει την ώρα της στο τρένο (η Ρόουλινγκ) ή γράφει ιστορίες στο Blackberry της πηγαίνοντας στη δουλειά (η Τζέιμς). Οι ιστορίες αφηγούνται τη ζωή και τις περιπέτειες χαρακτήρων που ζουν σε έναν κόσμο αλλόκοτο, που μοιάζει πραγματικός αλλά υπερβαίνει την εμπειρία της πραγματικότητας που έχουμε. Τα βιβλία κυκλοφορούν από μικρούς εκδότες (ή είναι αυτοέκδοση σε μορφή e-book στην περίπτωση της Τζέιμς), χωρίς προσδοκίες επιτυχίας. Από στόμα σε στόμα η φήμη των βιβλίων αυτών εξαπλώνεται σαν φωτιά. Η επιτυχία έρχεται αστραπιαία και τα βιβλία πωλούνται σε εκατοντάδες εκατομμύρια αντίτυπα. Η άγνωστη συγγραφέας που μπορεί πριν να ζούσε από το ταμείο ανεργίας (βλέπε Ρόουλινγκ) γίνεται σε λίγα χρόνια δισεκατομμυριούχος και περιλαμβάνεται στη λίστα του περιοδικού «Forbes» με τους πιο πλούσιους ανθρώπους στον πλανήτη. Η ιστορία της Σταχτοπούτας…

Οι εκδότες οσμίζονται την ευκαιρία για κέρδη και ζητούν συνέχεια. Τους επτά τόμους έφτασαν οι ιστορίες του «Χάρι Πότερ», τους τέσσερις του «Λυκόφωτος», τριλογία έχει ετοιμάσει η Τζέιμς. Οι τόμοι είναι πολυσέλιδοι και χορταστικοί. Μεταφράζονται σε όλες τις γλώσσες και συχνά ο νέος τόμος της σειράς κυκλοφορεί ταυτόχρονα σε πολλές χώρες προκαλώντας μια πλημμυρίδα δημοσιευμάτων στα διεθνή μέσα ενημέρωσης που οδηγεί σε μια παγκόσμια επικοινωνιακή έκρηξη. Ύστερα, ή παράλληλα, έρχεται ο κινηματογράφος και οι χάρτινοι ήρωες των εκατομμυρίων αντιτύπων παίρνουν μορφή στην οθόνη… Οι ήρωες των βιβλίων αυτών γίνονται μόδα, εισβάλλουν σε κάθε τομέα της αγοράς -στη βιομηχανία παιχνιδιών, ρούχων, ειδών διακόσμησης ή και αυτή των σεξουαλικών αξεσουάρ (στην περίπτωση της Τζέιμς)- προκαλώντας καταναλωτικό πανικό. Αν στην αρχή ο λόγος γινόταν για το στόρι, τώρα όλοι ασχολούνται με το «φαινόμενο». Το φαινόμενο Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, το φαινόμενο Στέφενι Μέγερ, το φαινόμενο Ε. Λ. Τζέιμς.

Δεκαπέντε χρόνια μετά την έκδοση του πρώτου «Χάρι Πότερ», τον Ιούνιο του 1997, φαίνεται πως το μοντέλο λειτουργεί και δεν έχει κουράσει εκδότες και κοινό. Αρκεί να μπορεί να κανείς να εντοπίσει, μέσα στη θάλασσα των μιμητών, τον επόμενο «Χάρι Πότερ» κτλ. Πού τους αναζητά; Μετά τις τρελές πωλήσεις του βιβλίου της Ε. Λ. Τζέιμς, οι εκδότες ψάχνουν για το επόμενο παγκόσμιο εκδοτικό φαινόμενο στα μπλογκ και στις διαδικτυακές πλατφόρμες όπου επίδοξοι συγγραφείς αυτοεκδίδουν κείμενά τους.

Ο ιστορικός βρετανικός εκδοτικός οίκος Penguin αγόρασε την περασμένη εβδομάδα τον αμερικανικό εκδοτικό οίκο Author Solutions, έναν από τους μεγαλύτερους εκδότες που ειδικεύεται στις αυτοεκδόσεις, ώστε, όπως υποστηρίζει η βρετανική εφημερίδα «Guardian», να μη χρειάζεται να ψάχνει για το επόμενο e-book που θα γίνει επιτυχία στον αχανή κυβερνοχώρο αλλά να έχει τα δικαιώματα για την έκδοσή του από την πρώτη στιγμή που θα εμφανιστεί στην οθόνη.

Οι αυτοεκδόσεις σε e-book αλλάζουν πλέον τον χάρτη της εκδοτικής παραγωγής. Ατζέντηδες και εκδότες βγαίνουν από τη μέση. Συγγραφέας, επιμελητής, διορθωτής, εκδότης, διανομέας είναι ένα και το αυτό πρόσωπο. Τα κωλύματα, οι επιστολές απόρριψης και η επακόλουθη κατάθλιψη του συγγραφέα αποτελούν παρελθόν. «Μειώνεται έτσι το ταξικό χάσμα», λέει η σκοτσέζα συγγραφέας Ντενίζ Μάινα, «και δίνεται η ευκαιρία σε πολύ περισσότερους συγγραφείς της εργατικής τάξης να δημοσιεύσουν έργα τους».

Προοιωνίζεται η επιτυχία του «Πενήντα αποχρώσεις του γκρι» ένα γκρίζο και σκοτεινό μέλλον για τους παραδοσιακούς εκδότες; Είναι αυτό το επόμενο βήμα; Η επόμενη τάση; Η τριλογία απογειώθηκε παγκοσμίως όταν ασχολήθηκε με αυτήν η παραδοσιακή εκδοτική βιομηχανία, υποστηρίζουν κάποιοι, όπως ο ατζέντης Πίτερ Στράους: «Έγιναν προσεκτικές κινήσεις από τους ατζέντηδες, επαγγελματική επιμέλεια του κειμένου, επαγγελματική διανομή, τοποθέτηση στα βιβλιοπωλεία και διαφήμιση». Δεν έχει αλλάξει το τοπίο, ισχυρίζονται από τις εκδόσεις Penguin. «Απλώς τώρα αντί να διαβάζουμε τα χειρόγραφα που μας στέλνουν αναζητούμε εμείς τα υποψήφια μυθιστορήματα στο ίντερνετ. Εξακολουθεί να υπάρχει αξιολόγηση, διότι δεν είναι κάθε ευπώλητο e-book κατάλληλο να τυπωθεί σε βιβλίο». Είναι έτσι ή οι εκδότες δείχνουν αισιόδοξοι για να ξορκίσουν το επερχόμενο τέλος τους; Ο επόμενος κρίκος στην αλυσίδα των «εκδοτικών φαινομένων» θα μας δείξει προς τα πού φυσάει ο άνεμος.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Βιβλία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk