Σπουδάζοντας στα χρόνια της κρίσης

Μετά από πάνω από δεκαπέντε χρόνια ενασχόλησής μου με την εκπαίδευση

Σπουδάζοντας στα χρόνια της κρίσης | tovima.gr

Μετά από πάνω από δεκαπέντε χρόνια ενασχόλησής μου με την εκπαίδευση, επισκοπώντας και συγκρίνοντας σε ευρωπαϊκό επίπεδο εκείνες ιδιαίτερα τις πτυχές που έχουν να κάνουν με τη μετάβαση από τη σχολική στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την απασχόληση, έχω την ισχυρή εντύπωση ότι ήδη από εφέτος και στα επόμενα χρόνια της κρίσης, η ελληνική οικογένεια και οι απόφοιτοι του Λυκείου αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι βρίσκονται μπροστά σε διαφορετικού τύπου επιλογές. Ότι χρειάζεται πια να αποφασίζουν διαφορετικά.

Καταρχήν γιατί οι σπουδές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στοιχίζουν πλέον πολύ, και αποτελούν μιαν ακριβή επιλογή για την οικογένεια, πολύ διαφορετικά απ’ ό,τι συνέβαινε μέχρι σήμερα. Ακόμη και εάν ο απόφοιτος καταφέρει να έχει μια θέση δικής του επιλογής σε ίδρυμα που εδρεύει στον τόπο διαμονής του, οι δαπάνες διαβίωσής του, σπουδάζοντας και παραμένοντας για τέσσερα τουλάχιστον χρόνια εκτός της αγοράς εργασίας, αποτελούν και θα αποτελούν, πια, σημαντικό οικονομικό βάρος για την οικογένεια.

Και ακόμη, γιατί γίνεται πλέον πλήρως κατανοητό ότι, παρά την κακώς εννοούμενη ισοδυναμία των τίτλων σπουδών των διαφόρων Ιδρυμάτων, Σχολών και Τμημάτων, τα οφέλη που έχει ο σπουδαστής παρακολουθώντας ένα πρόγραμμα σπουδών στο ένα ή το άλλο Ίδρυμα ή και Τμήμα, θα του αποφέρει διαφορετικά οφέλη, σε ό,τι αφορά τις γνώσεις που αποκτά και τις ικανότητες που καλλιεργεί και επίσης τις προοπτικές που του ανοίγονται για μεταπτυχιακές σπουδές ή και για την τοποθέτησή του στην αγορά εργασίας.

Τέλος έχουμε πλέον, ως κοινωνία, να κάνουμε με μιαν εμπεδωμένη αλλαγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα. Με τα ιδρύματά μας να αποτελούν μέρος του λεγόμενου χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη, προσφέροντας έτσι πολλές δυνατότητες κινητικότητας των σπουδαστών μας, στους οποίους συχνά προσφέρεται και οικονομική στήριξη, με μορφή προγραμμάτων συνεργασίας και υποτροφιών σε άλλα πανεπιστήμια, ή και ευκαιρίες μερικής απασχόλησης, ώστε να ανακουφίζεται σχετικά ο προϋπολογισμός της ελληνικής οικογένειας. Σε αυτά τα χρόνια της βαθιάς και παρατεταμένης κρίσης και της δραστικής μείωσης του βιοτικού επιπέδου.

Ενόψει αυτών των διαπιστώσεων, χρήσιμο θα ήταν όχι μόνον οι εφετινοί απόφοιτοι του Λυκείου, που αυτές τις ημέρες υποβάλλουν τις επιλογές τους συμπληρώνοντας το περίφημο μηχανογραφικό δελτίο – στο Διαδίκτυο (sic!) -, αλλά και οι τελειόφοιτοι των επόμενων σχολικών ετών, να λάβουν υπόψη τους τα εξής: Βρίσκονται πράγματι οι νέοι αυτοί, για πρώτη φορά ο καθένας τους, μπροστά σε μιαν απόφαση κρίσιμη, που πρέπει οι ίδιοι να λάβουν. Δεν μπορούν να την «αναθέσουν» σε άλλους, στην οικογένεια ή φίλους-συμβούλους, και εάν το κάνουν ή νομίζουν ότι το κάνουν, θα τους στοιχίσει περισσότερο στο μέλλον. Πράγματι, όπως προαναφέρθηκε, η απόφαση αυτή έχει πλέον γίνει πιο δύσκολη, πιο κρίσιμη για το μέλλον. Αλλά όμως, ταυτόχρονα, πρέπει οι νέοι να κατανοούν ότι η συγκεκριμένη απόφαση δεν οδηγεί νομοτελειακά κάπου, αφού ο καθένας και η καθεμιά που αποφασίζει είναι ακριβώς αυτός ή αυτή που θα πρέπει να κάνει τόσα πολλά άλλα πράγματα, στα επόμενα βήματα στη ζωή του, και να αποφασίσει εκ νέου αρκετές φορές με ανάλογο τρόπο. Με άλλα λόγια, η επιλογή ενός προγράμματος σπουδών δεν αποτελεί νομοτελειακό παράγοντα στην πορεία του καθενός μας στο μέλλον.

Για τους απόφοιτους υψηλών επιδόσεων, τους άριστους και καλούς μαθητές, τα πράγματα είναι πιο εύκολα, έχουν περισσότερες επιλογές. Γι’ αυτούς αλλά και για όσους άλλους δεν έχουν – πολύ αναμενόμενο στις μέρες μας – ξεκαθαρισμένες τεχνικές ή επαγγελματικές προτιμήσεις, πρέπει να επισημάνουμε ότι, γενικά, καλύτερη επιλογή αποτελεί η παρακολούθηση προγραμμάτων σπουδών με ευρύτερο περιεχόμενο, σε οποιεσδήποτε από τις επιστημονικές περιοχές των θετικών ή των λεγόμενων θεωρητικών πεδίων. Και βέβαια ότι η εικόνα των ιδρυμάτων και εντέλει η ποιότητα των σπουδών που προσφέρουν είναι πολύ κρίσιμη παράμετρος επιλογής.

Για τη δε μεγάλη πλειοψηφία στην οποία ανήκουν οι απόφοιτοι με μεσαίες και χαμηλές επιδόσεις, να επισημάνουμε ότι σε αυτούς δίνεται χρόνος και ευκαιρία να αξιοποιήσουν τις σπουδές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, έτσι ώστε να ενισχύσουν και να διευρύνουν το πεδίο γνώσεών τους καθώς και τις ικανότητές τους για ανάλογες αποφάσεις που θα χρειασθεί να λάβουν στο μέλλον.

Και κλείνοντας, δεν πρέπει να μας διαφύγει κάτι κρίσιμο. Προς όφελος των παιδιών, των μαθητών που ολοκληρώνουν του χρόνου και στις επόμενες χρονιές τις σπουδές τους στο Λύκειο, είναι αδήριτη ανάγκη εκπαιδευτικοί και σχολεία, μαζί με τους γονείς, να προετοιμάζονται ήδη, ώστε να μπορέσουν να βοηθήσουν πραγματικά, στην κατεύθυνση που προαναφέραμε τα παιδιά αυτά στις πιο δύσκολες απ’ ό,τι στο παρελθόν αποφάσεις τους. Συμβουλές γι’ αυτά προσφέρονται στην ιστοσελίδα της Μορφωτικής Πρωτοβουλίας. Αυτού του τύπου η βοήθεια πρέπει να ενισχυθεί από όσους γίνεται περισσότερο άμεσα.

Ειδικότερα δε για τους εκπαιδευτικούς, το Πρόγραμμα Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού, που θα συνεχίσει να προσφέρεται κατά το επόμενο σχολικό έτος από το Δίκτυο Σχολικής Καινοτομίας, συνιστά μιαν αξιόπιστη λύση στήριξης του συμβουλευτικού έργου που οι ίδιοι αναλαμβάνουν να προσφέρουν στους μαθητές τους.

*Ο κ. Νικήτας Καστής είναι Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Ομίλου Εκπαίδευσης και Καινοτομίας «Δίκτυο ΜΕΝΩΝ»

Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk