Η «γερμανοποίηση» του πλούτου της Ευρώπης

«Ο πλούτος είναι καρπός της εργασίας». Μπορεί η ρήση αυτή του Ανταμ Σμιθ να ηχεί σήμερα, την εποχή της κυριαρχίας του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, παλαιομοδίτικη. Στη Γερμανία εξακολουθεί όμως να έχει ισχύ – μερική τουλάχιστον. Η χώρα θησαυρίζει σε πρώτη γραμμή από επιχειρήσεις της πραγματικής οικονομίας: εργοστάσια, φάρμες, εμπορικές και λοιπές υπηρεσίες που μαζί παράγουν το 90% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος.

«Ο πλούτος είναι καρπός της εργασίας». Μπορεί η ρήση αυτή του Ανταμ Σμιθ να ηχεί σήμερα, την εποχή της κυριαρχίας του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, παλαιομοδίτικη. Στη Γερμανία εξακολουθεί όμως να έχει ισχύ – μερική τουλάχιστον. Η χώρα θησαυρίζει σε πρώτη γραμμή από επιχειρήσεις της πραγματικής οικονομίας: εργοστάσια, φάρμες, εμπορικές και λοιπές υπηρεσίες που μαζί παράγουν το 90% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος.
Ο χρηματοπιστωτικός κλάδος, παρά τη ραγδαία ανέλιξή του την τελευταία δεκαετία, δεν έχει κερδίσει, όπως για παράδειγμα στη Βρετανία, το πάνω χέρι. Το μερίδιό του στο ΑΕΠ αγγίζει το 9%. Οι κορυφαίοι εκπρόσωποί του, όπως η Deutsche Bank (τράπεζα) και η Allianz (ασφαλιστική εταιρεία) δεν ξεπερνούν σε σημασία κατασκευαστικούς κολοσσούς, όπως η Volkswagen (αυτοκινητοβιομηχανία) ή η Siemens (ηλεκτρικές κατασκευές).
Η γερμανική ιδιοτυπία στηρίζεται σε πολλά στοιχεία. Το πρώτο είναι η δομή της παραγωγικής μηχανής. «Η Γερμανία παραμένει βιομηχανική χώρα» δηλώνει ειδικός. Το μερίδιο της βιομηχανίας στο ΑΕΠ αυξήθηκε μάλιστα ελαφρά τα τελευταία χρόνια, παρά την κρίση, και αγγίζει τώρα το 25%. Στον αντίποδα βρίσκεται και εδώ η Αγγλία, η οποία ύστερα από μια μακρά περίοδο αποβιομηχανοποίησης, έχει ένα βιομηχανικό μερίδιο κάτω από 13%.
Το δεύτερο στοιχείο είναι η διαφοροποίηση της βιομηχανικής παραγωγής. Στη Γερμανία παράγονται τα πάντα σε μεγάλες ποσότητες και άριστη ποιότητα: από αυτοκίνητα και κατσαβίδια ως ηλεκτρονικοί υπολογιστές και εξαρτήματα διαστημόπλοιων. Αυτό κάνει τη συνολική οικονομία της πιο ανθεκτική έναντι κρίσεων σε ξεχωριστούς κλάδους.
Το τρίτο στοιχείο είναι η εξωστρέφεια της οικονομίας. Η Γερμανία ήταν ως το 2009 παγκόσμιος πρωταθλητής στις εξαγωγές, σήμερα κατέχει την τρίτη θέση, πίσω από την Κίνα και τις ΗΠΑ, αλλά όχι πολύ πίσω από αυτές.
Το τέταρτο, και ίσως σημαντικότερο στοιχείο, είναι η «εξυπνάδα» που έδειξε μεταπολεμικά η αστική της τάξη. Αυτό φάνηκε και παλαιότερα με την εφαρμογή του περίφημου «καπιταλισμού του Ρήνου» που εξασφάλιζε την κοινωνική ειρήνη συνδυάζοντας τον βιομηχανικό καπιταλισμό με το κοινωνικό κράτος. Φαίνεται και σήμερα με την εξίσου «έξυπνη» αποδόμηση του ίδιου μοντέλου, όπως αυτό συμβαίνει από το 2003, αρχής γενομένης με την κυβέρνηση Σοσιαλδημοκρατών – Πρασίνων, που οδήγησε στη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους και στη δημιουργία του μεγαλύτερου τομέα χαμηλόμισθης εργασίας στην Ευρώπη. Η αποδόμηση αυτή, που έδωσε νέα ώθηση στις εξαγωγές, ήταν σύμφωνα με τους ειδικούς ο κύριος λόγος για την υπέρβαση της κρίσης της δεκαετίας του 1980 και τη συνακόλουθη ανάδειξη της χώρας σε οικονομικό ηγεμόνα της ηπείρου.
Η ηγεμονία αυτή δεν θα επιτυγχανόταν όμως αν η Γερμανία δεν έκανε και μια άλλη όχι απλώς «έξυπνη» αλλά μεγαλοφυή κίνηση: την καθιέρωση ενός κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος κομμένου και ραμμένου στα μέτρα της (βλέπε συνέντευξη στις παράπλευρες στήλες). Χάρη στο «γερμανικό» ευρώ και στις πολιτικές που το συνοδεύουν, ο πλούτος της Ευρώπης γίνεται έτσι όλο και περισσότερο γερμανικός. Και αυτό δεν το θέλουν σίγουρα ούτε ο βετεράνος Ανταμ Σμιθ ούτε οι σημερινοί λαοί της Ευρώπης.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk