Πώς να πετύχεις στην τέχνη

Δεν είναι λίγοι αυτοί που νομίζουν ότι μπορούν να ασχοληθούν με «κάτι καλλιτεχνικό». Την ώρα που καταξιωμένοι καλλιτέχνες της Μεταπολίτευσης έχουν αποσυρθεί ή έχουν χάσει κάθε επαφή με την πραγματικότητα, οι νεότεροι «ανακαλύπτουν» ότι το ταλέντο είναι προσόν δευτερεύον. Κατά συνέπεια βασίζονται σε ένα πλέγμα δημοσίων σχέσεων και ερωτικών υποσχέσεων για να κατοχυρώσουν μια θέση στον τηλεοπτικό αφρό. «Flattery will get you everywhere» τραγουδούσε η τραγουδίστρια της κάντρι Λιν Αντερσον. «Η κολακεία μπορεί να σε πάει παντού». Στην ελληνική εκδοχή του, έχουμε αγκαλιές, εκδηλώσεις αγάπης και υπονοούμενα για σεξουαλική καλοπέραση σε ένα ρεσιτάλ λυκοφιλιών με απώτερο σκοπό την απάντηση στο ερώτημα «τι ετοιμάζεις αυτόν τον καιρό;».

Η εύκαμπτη γλώσσα

Η κολακεία δεν είναι εύκολη δουλειά για τους φιλόδοξους καλλιτέχνες. Απαιτεί ατέλειωτες ώρες σε πρεμιέρες, openings και parties. Η συμβολική επιστράτευση των σιελογόνων αδένων, όμως, δεν είναι εγγύηση επιτυχίας. Για σίγουρα αποτελέσματα, συνιστάται η στροφή στον ρεαλισμό. Το φλερτ, το one night stand και (για τις πολύ τυχερές) η σχέση με μεγάλο ηθοποιό ή σπουδαίο μάνατζερ, επιμελητή ή κινηματογραφιστή (αν υποθέσουμε ότι υπάρχουν μεγάλοι και σπουδαίοι στους συγκεκριμένους τομείς σήμερα…) εξασφαλίζουν μάλλον ένα ρολάκι.

Η αλήθεια είναι ότι το ταλέντο είναι βασική προϋπόθεση, όχι τόσο για να φτάσεις στην κορυφή όσο για να παραμείνεις σε αυτήν. Ο Σάκης Ρουβάς ανακαλύφθηκε από τον Γιώργο Παυριανό και προωθήθηκε από τον Ηλία Ψινάκη. Επειδή όμως είναι εργατικός, παρέμεινε στην κορυφή και μετά το «διαζύγιο» με τον μάνατζερ. Τον διάδοχό του Κώστα Μαρτάκη ιδρώνουν να τον ρυμουλκήσουν προς τα πάνω, όμως η ανηφόρα αποδεικνύεται πολύ απότομη για τα κυβικά του.

Οι μινώταυροι της τέχνης

Οσοι επενδύουν στην κολακεία φροντίζουν να γίνουν μέρος της αυλής κάποιου καλλιτέχνη με εξουσία στον χώρο του. Στο στόχαστρο των φιλόδοξων, αλλά ατάλαντων, νέων ηθοποιών μπαίνουν καλλιτέχνες που είναι καθιερωμένοι και θεωρούνται «μύθοι», όπως ο Διονύσης Φωτόπουλος και ο Λάκης Λαζόπουλος. Οι μύθοι έγιναν «μύθοι» γιατί εξασφάλισαν «σχέσεις εξάρτησης» με προηγούμενους «μύθους» (που τώρα έχουν πεθάνει) ή επειδή κάποιο διάστημα της καριέρας τους ήταν πράγματι καλοί σε κάτι. Οπως και να έχει, οι «μύθοι» είναι μεταξύ 55 και 75 ετών. Οι κακεντρεχείς του θεάτρου λένε ότι κάθε χρόνο νέες απόφοιτες δραματικών σχολών επαναλαμβάνουν το γνωστό έθιμο. Φορούν αρχαιοελληνικού τύπου φορέματα και συνοδεύουν τους «μύθους» στην Επίδαυρο, σε ταβέρνες και σε μπαράκια. Η κατάσταση αυτή υπογραμμίζει τη συνέχεια του ελληνισμού, αφού θυμίζει την υποχρέωση της πόλης των Αθηνών να στέλνει νέες παρθένες στον Μινώταυρο.

Κάποιοι «μινώταυροι» δεν αρέσκονται μόνο σε κορίτσια και δεν αρκούνται μόνο στην παρέα τους. Πολλή κουβέντα γίνεται για αγόρια υψηλής αποφασιστικότητας τα οποία, έχοντας ως χορηγούς ευκατάστατους κυρίους, βγάζουν δίσκους, συμμετέχουν στα μπουζούκια (σε όσα έχουν απομείνει τέλος πάντων…) ή ανεβάζουν φρικτές παραστάσεις σε off-off-Broadway αθηναϊκά στέκια. Και βέβαια, θα υπάρχουν πάντα τα παραδείγματα τραγουδιστριών που (νομίζουν ότι) κάνουν καριέρα βασισμένες στο όνομα του συντρόφου τους. Στα «καλλιτεχνικά στέκια», όπου εκτός από την κολακεία ευδοκιμεί και το κουτσομπολιό, λέγεται ότι η Φωτεινή Δάρρα, σύντροφος του συνθέτη Δημήτρη Παπαδημητρίου, τραγούδησε σε παλιά ελληνική εκκλησία της Κωνσταντινούπολης, αλλά την ίδια ώρα ο πρωτοψάλτης του Πατριαρχείου εκμυστηρευόταν στους συγκαθήμενούς του ότι δεν άντεχε να ακούει τα φάλτσα της. Οσοι καταναλώνουν πολλές βραδινές ώρες λέγοντας τα παραπάνω συμπληρώνουν τις κακίες και τις ειρωνείες με τη φράση «τίποτα δεν είναι ποιοτικό αν δεν εμφανίζεται στην εκπομπή της Μπήλιως Τσουκαλά…».

Πληρωμένη φήμη

Στο έργο της κατεδάφισης της τέχνης πρωτοστατούν και γνωστοί θεσμοί – πέρα από το υπουργείο Πολιτισμού. Μεγάλο μουσείο της Αθήνας, που παριστάνει την αθηναϊκή Tate Modern, δέχεται την καταβολή κεφαλαίων με τα οποία καλλιτέχνες ή ομάδες εκθέτουν τη δουλειά τους κερδίζοντας ψεύτικο prestige. Γόνοι πλούσιων οικογενειών ανοίγουν με χαρακτηριστική ευκολία έναν πολυχώρο για να εκφράσουν τις καλλιτεχνικές τους ανησυχίες. Προτιμώνται υποβαθμισμένες γειτονιές, από τις οποίες φεύγουν τρέχοντας το βράδυ με κατεβασμένες ασφάλειες στο αυτοκίνητο. Το άθλημα έχει ευδοκιμήσει και στον χώρο της ασθμαίνουσας δισκογραφίας. Οποιος έχει τη δυνατότητα καλύπτει οικονομικά την παραγωγή ενός άλμπουμ και η εταιρεία αναλαμβάνει την προώθηση και τη διανομή του. Μιλάμε για προώθηση και διανομή στην ΕΒΓΑ της γειτονιάς.

Ο ελληνικός επαρχιωτισμός

Πέρα από το σεξ και την κολακεία, ο φθόνος είναι ένα ακόμη θανάσιμο αμάρτημα του καλλιτεχνικού κόσμου. Ο παρ’ ολίγον βραβευθείς με Οσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας Γιώργος Λάνθιμος αδυνατούσε να βρει χρήματα για να σκηνοθετήσει το επόμενο φιλμ του, «Αλπεις», μια ταινία η οποία παρεμπιπτόντως αγνοήθηκε από τα εφετινά βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου (ενώ κέρδισε το βραβείο σεναρίου στο Φεστιβάλ της Βενετίας). Πολλοί θεωρούν τον Λάνθιμο «υπερεκτιμημένο», ενοχλητικό, ατάλαντο και βαρετό ή τον κατηγορούν ότι απλώς κάνει ριμέικ ταινιών ξένων δημιουργών προηγούμενων δεκαετιών. Ωστόσο, εκείνο που ενδεχομένως ενοχλεί την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου δεν είναι όσα λέγονται περί έλλειψης ταλέντου ή ριμέικ, αλλά το γεγονός ότι ο σκηνοθέτης αναγνωρίζεται από την κινηματογραφική ελίτ του εξωτερικού – έστω κι αν πρόκειται για τις μάλλον σεξουαλικά στερημένες κριτικούς των «Times» και του «Guardian». Αντιθέτως, στη νεοσυσταθείσα Ακαδημία θεωρείται πιο φυσιολογικό να πριμοδοτούνται με υποψηφιότητες ταινίες σαν το «Γάλα» (11 τον αριθμό!), η κινηματογραφική δηλαδή μεταφορά του επιτυχημένου θεατρικού έργου, με τηλεοπτική αισθητική και ερμηνείες που μπροστά τους οι δημιουργίες των Ρήγα – Αποστόλου μοιάζουν με έργα του Μπέργκμαν.

Καριέρα-φάντασμα

Ορισμένοι καλλιτέχνες ισχυρίζονται ότι ζουν – και το κυριότερο ότι εργάζονται… – στο Βερολίνο και στο Λονδίνο αλλά κατά έναν περίεργο τρόπο βρίσκονται διαρκώς στο ίδιο μπαρ της Καρύτση και της Σταδίου στην Αθήνα. Πρόκειται για τη λεγόμενη «καριέρα-φάντασμα» σε μεγάλη μητρόπολη. Το κόλπο είναι απλό: Κάνεις μια συμμετοχή σε μια ομαδική δουλειά σε άγνωστη γκαλερί στο Λονδίνο, και στη συνέχεια «διακινείς» στην Αθήνα ότι έχεις «επαφές» με τον Τσαρλς Σαάτσι και ότι βρίσκεσαι συχνά στη βρετανική πρωτεύουσα. Στην πραγματικότητα οι μόνες «επαφές» που διατηρείς είναι εκείνες μέσω Facebook με άγνωστους και ατάλαντους άγγλους εικαστικούς όπως εσύ.

Η καριέρα στο εξωτερικό αποτελεί, ούτως ή άλλως, άπιαστο όνειρο πολλών σταρ όλων των κατηγοριών. Και δεν μιλάμε μόνο για την Αννα Βίσση που νόμιζε ότι θα γίνει Μαντόνα, τον Ρουβά που νόμιζε ότι θα γίνει Ρίκι Μάρτιν ή τη Δέσποινα Βανδή που διακινούσε ότι ήταν «μεγαλύτερη από τη Βίσση» επειδή έκανε πωλήσεις στην Πορτογαλία. Τα 90s και η αρχή της δεκαετίας των μηδενικών (00s) έδωσαν σε ορισμένους έλληνες ηθοποιούς την εντύπωση ότι ολόκληρος ο πλανήτης περιμένει να χειροκροτήσει το ταλέντο τους. Αποχώρησαν λοιπόν με τυμπανοκρουσίες (στο Λος Αντζελες πήγαν οι περισσότεροι) και, αφού απόλαυσαν μερικά σουβλάκια σε στέκια ομογενών, επέστρεψαν για να μας πλασάρουν τις συμμετοχές τους σε παραγωγές β΄ και γ΄ διαλογής ως σημαντική πορεία. Κλασικό παράδειγμα, ο Νίκος Ψαρράς ο Αλέξης Γεωργούλης και ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης.

Τραγουδίστριες των δύο-τριών σουξέ

Το Internet έχει αλλάξει πολλά στην αποδοχή της τέχνης, αφού το κοινό δεν περιορίζεται από σύνορα. Οι Keep Shelly in Athens, μια μπάντα που συνθέτει ηλεκτρονική μουσική με χαμηλούς σφυγμούς, ανακαλύφθηκαν πρώτα έξω (με υπερθετικά σχόλια στο μουσικό site Pitchfork), έκαναν περιοδεία στις ΗΠΑ και συμμετείχαν και σε μεγάλο αμερικανικό φεστιβάλ. Οσοι είδαν το live τους στην Αθήνα απογοητεύτηκαν, αλλά παρ’ όλα αυτά διατηρούνται ψηλά στις προτιμήσεις των «εναλλακτικών». Προφανώς θα παραμείνουν, ώσπου να ανακαλυφθεί το επόμενο γκρουπάκι.

Σε ό,τι αφορά τη μουσική υπάρχει το φαινόμενο των hipsters που ανεβάζει και κατεβάζει ονόματα με μη καλλιτεχνικά κριτήρια. Εκείνοι που ισχυρίζονταν ότι ανακάλυψαν τη Monika έσπευσαν να την αποκηρύξουν μόλις έκανε μαζική επιτυχία. Την αγκάλιασαν ξανά μόνο όταν κυκλοφόρησαν δηλώσεις της όπου έλεγε ότι η Δήμητρα Γαλάνη την είχε ταράξει στα τηλέφωνα για να της προτείνει συνεργασία, όμως εκείνη δεν το σήκωνε. Η Γαλάνη φυσικά θίχτηκε και σε συζητήσεις με κολλητές της άφησε να εννοηθεί ότι η Monika νομίζει πως είναι η μετενσάρκωση της Μπάρμπρα Στράιζαντ (έστω κι αν η Μπάρμπρα δεν έχει ακόμη πεθάνει…), ενώ είναι απλώς ένα γλυκό κοριτσάκι με συμπαθητικό ταλέντο, όπως πολλά άλλα. Η ασήμαντη καλλιτεχνική παραγωγή της Monika των τελευταίων δύο ετών μάλλον επιβεβαιώνει τη «γιαγιά Ντάλτον του ελληνικού τραγουδιού». Από την άλλη πλευρά, γεγονός είναι ότι η Monika έκανε πολλές τραγουδίστριες να φάνε τα σουτιέν τους επειδή έκανε δυο-τρία σουξέ με αγγλικό στίχο και μπέρδεψε (όπως και ο Vassilikos) πολλές κακές γλώσσες οι οποίες δεν ήταν σίγουρες πώς να τονίσουν το όνομά της (Μονίκα, Μόνικα, Μονικά;).

Κατσαρόλες και ξερόλες

Το νέο trend για τις «παλιές καραβάνες» είναι να προσπαθούν να παραμείνουν στην επικαιρότητα «εκμεταλλευόμενοι» την κρίση και παριστάνοντας τους Αγανακτισμένους. Ο Σταμάτης Κραουνάκης με την «Κατσαρόλα» που τραγούδησε ο Δημήτρης Μητροπάνος, καθώς και την παράσταση «Δε μασάμε», είναι ένα κλασικό παράδειγμα. Ο Κραουνάκης είναι πολιτικοποιημένος και επί χρόνια στηλιτεύει την εξουσία στα σόου του, στερώντας βέβαια από το κοινό του πολλά από τα τραγούδια του. Αναγκάζεται κανείς να υποστεί και να υπομείνει χείμαρρο σατιρικών σχολίων, από τα οποία ελάχιστα είναι εύστοχα, ώσπου να ακούσει το «Αυτή η νύχτα μένει» και άλλα αριστουργήματα. Παρ’ όλα αυτά, τον τελευταίο καιρό δηλώνει ακόμη πιο αποφασισμένος να ενισχύει το «αιρετικό προφίλ» του. Η «Κατσαρόλα» δεν έγινε η νέα «Ρωμιοσύνη» και όσο για την παράσταση «Δε μασάμε», παρά την επιτυχία της, δεν είναι εκείνη η οποία περιμένει από τον συνθέτη το αυστηρό κοινό του. Τουλάχιστον, πάντως, ο Κραουνάκης μπορεί να θεωρείται θεότρελος, αλλά δεν θεωρείται «υποκριτής», και ευτυχώς, γιατί σε μια τέτοια περίπτωση θα ήταν αναγκασμένος να υποστεί στις συναυλίες του δοκιμασίες ανάλογες με εκείνες του άσπονδου φίλου του Γιώργου Νταλάρα.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
BHMAgazino
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk