Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής | tovima.gr

Πρόταση για ανασύσταση της Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Αφορμή για να γράψω αυτό το άρθρο στάθηκε ένα συνέδριο που παρακολούθησα με μεγάλη μου χαρά και δέος προς τιμήν της Καθηγήτριας Έφης Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη στη Θεσσαλονίκη (27/04/2012).

Η Καθηγήτρια Έ. Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη υπήρξε από τους θεμελιωτές του δικαίου της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής στην Ελλάδα, δεδομένου ότι υπήρξε εκ των συντακτών του ν. 3089/2002 και γενικότερα ο κλάδος του Οικογενειακού Δικαίου της χρωστάει πολλά! Στο εν λόγω συνέδριο, μίλησε για την σύσταση, λειτουργία, εγκατάλειψη και απαξίωση της Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής η πρώτη και μοναδική Πρόεδρος της Αρχής, Καθηγήτρια Ξ. Σκορίνη-Παπαρρηγοπούλου, η οποία με συγκίνησε με τον ειλικρινή και γεμάτο αγάπη για την Αρχή και πίκρα για την απαξίωση της Αρχής λόγο της.

Η ίδια άλλωστε το χαρακτήρισε «ρέκβιεμ»… Η Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής γεννήθηκε με αποστολή την εποπτεία της εφαρμογής των ν. 3089/2002 και 3305/2005 και γενικότερα τον έλεγχο του ευαίσθητου πεδίου της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Η Αρχή άρχισε να λειτουργεί τον Δεκέμβριο 2005 με μέλη ( 8 τακτικά, 8 αναπληρωματικά, ο Πρόεδρος και ο Αναπληρωτής του) που είχαν άριστη επιστημονική γνώση του πεδίου και κύρος. Όλων οι ιδιότητες προβλέπονται από το ν. 3305/2005 και στα πρώτα μέλη ήταν η Καθηγήτρια Έ. Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη και ο Καθηγητής Θ. Παπαχρίστου.

Η εν λόγω Αρχή αποτελεί Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή με αρμοδιότητες εποπτικές, γνωμοδοτικές και ελεγκτικές: όπως είναι η χορήγηση και ανάκληση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας μονάδων ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και τραπεζών κρυοσυντήρησης και ο έλεγχός τους, η χορήγηση άδειας για διεξαγωγή επιστημονικής έρευνας σε ανθρώπινους γαμέτες, η χορήγηση άδειας για διενέργεια προεμφυτευτικής γενετικής διάγνωσης για πρόληψη γενετικών νοσημάτων, η χορήγηση άδειας υποβολής σε εξωσωματική γονιμοποίηση οροθετικών ατόμων, η καταγγελία στις δικαστικές αρχές τυχόν παραβάσεων του νόμου, αλλά και η επιβολή διοικητικών κυρώσεων σε περίπτωση παραβάσεως και τέλος, η τήρηση εθνικών μητρώων στα οποία θα καταγράφονταν τα αποτελέσματα σε εθνικό επίπεδο της εφαρμογής της εξωσωματικής γονιμοποίησης σε όλες τις μονάδες ανά την Ελλάδα και το έργο της καταγραφής των απόρρητων στοιχείων δοτών και ληπτών γεννητικού υλικού.

Η Αρχή λειτούργησε αδιάλλειπτα επί 4,5 χρόνια. Συνέταξε και δημοσίευσε στο ΦΕΚ τον Κανονισμό λειτουργίας της και κατέθεσε στις υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας για προώθηση το σχέδιο 3 προεδρικών διαταγμάτων, ωστόσο εξαιτίας της παντελούς έλλειψης ενδιαφέροντος από την πλευρά των ιθυνόντων, μόνο το ένα ολοκληρώθηκε.

Η Αρχή επίσης εξέδωσε δύο αποφάσεις στο ΦΕΚ για φλέγοντα θέματα: όπως είναι οι προϋποθέσεις τεχνητής γονιμοποίησης σε οροθετικά άτομα και η αποζημίωση για δότες γεννητικού υλικού και μία Οδηγία στο ΦΕΚ για δωρεά ωαρίων. Επιπροσθέτως, χορήγησε 4 άδειες για μεγάλες επιστημονικές έρευνες στο Ινστιτούτο Τεχνολογικής Έρευνας της Κρήτης, το Ανοσοβιολογικό τμήμα του Μαιευτηρίου Έλενα, τη μαιευτική κλινική του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και το Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής του Νοσοκομείου Παίδων. Ωστόσο απορρίφθηκε άδεια από την Αρχή και τούτο διότι η προτεινόμενη έρευνα υπέκρυπτε αναπαραγωγική κλωνοποίηση. Επιπλέον, εξέδωσε γνωμοδοτήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα των μονάδων και απάντησε σε πολλά ερωτήματα των μονάδων και των γιατρών.

Στο τέλος άρχισε να συντάσσει τον Κώδικα Δεοντολογίας της. Όλες οι παραπάνω πολύ σημαντικές ενέργειες της Αρχής είχαν σκοπό στο να μπεί τάξη στο πεδίο της εξωσωματικής γονιμοποίησης και να περιοριστεί η ανομία που επικρατούσε μέχρι το 2005 στο πεδίο αυτό. Τα μέλη της Αρχής παρήγαγαν ένα τεράστιο και σημαντικό έργο με ακλόνιτη πίστη στην αναγκαιότητα αυτού του θεσμού και πάλεψαν να τον διασώσουν απέναντι σε μία αδιάφορη Πολιτεία. Συγκεκριμένα, με υψηλό αίσθημα ευθύνης αναλάμβαναν να φέρουν εις πέρας τα πάντα με δικές τους δυνάμεις με μοναδικό σκοπό να κρατήσουν δραστήρια και αποτελεσματική την Αρχή, εκτελώντας ακόμη και χρέη πρακτικογράφου, δακτυλογράφου και κλητήρα.

Δυστυχώς, οι αρμόδιοι φορείς δεν ενδιαφέρθηκαν για το θεσμικό ρόλο και τις δραστηριότητες της Αρχής, με θλιβερό αποτέλεσμα τελικά την απαξίωση του έργου της Αρχής και τη διαρκή παρεμπόδιση κάθε δραστηριότητάς της. Ουδέποτε ακούστηκαν οι εκκλήσεις των μελών της Αρχής προς τους εκάστοτε Υπουργούς για γραμματειακή τουλάχιστον υποστήριξη στο λαμπρό, δύσκολο και αξιέπαινο έργο της Αρχής. Άλλωστε, τα μέλη της Αρχής δεν πληρώθηκαν ποτέ τις νόμιμες αποδοχές τους και πλήρωναν μόνοι τους τα έξοδα όπως είναι για παράδειγμα η αμοιβή λογιστή. Στην τελευταία φάση λειτουργίας της Αρχής τα μέλη αντιμετώπισαν αδιαφορία από τους αρμόδιους φορείς, οι οποίοι έφτασαν να αμφισβητήσουν επίσημα το ρόλο και τις αρμοδιότητες της Αρχής.

Έτσι με την πάροδο του χρόνου, αυτή η στάση της Διοίκησης και πολιτικής ηγεσίας οδήγησε τον Ιούνιο 2010 σε παραίτηση. Συνεπώς, μη υπάρχουσας Αρχής, η εφαρμογή της εξωσωματικής γονιμοποίησης επέστρεψε στο παλιό καθεστώς αυθαιρεσίας, κάτι που σημαίνει ότι κατέστη ανέφικτη η αδειοδότηση των μονάδων ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και των τραπεζών κρυοσυντήρησης. Ποτέ δεν ξεκίνησε η εθνική καταγραφή των αποτελεσμάτων της εξωσωματικής γονιμοποίησης σε εθνικό επίπεδο, κατέστη ανέφικτη κάθε ερευνητική δραστηριότητα και έμειναν εκκρεμή όλα τα ερευνητικά πρωτόκολλα που έχουν εγκριθεί.

Επιπροσθέτως, μένει ανεξέλεγκτη η δραστηριότητα κυκλωμάτων trafficking, παράνομων κυκλωμάτων με σκοπό την παράνομη διακίνηση γεννητικού υλικού έναντι υψηλού ανταλλάγματος και καθίσταται δυνατή η εφαρμογή της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής χωρίς την τήρηση των όρων του νόμου: για παράδειγμα, παραβιάζεται η απαγόρευση του περιορισμένου αριθμού μεταφερόμενων γονιμοποιημένων ωαρίων στη μήτρα, παραβιάζεται επίσης η αρχή του ηλικιακού ορίου και γίνονται προεμφυτευτικές διαγνώσεις ελεύθερα χωρίς την τήρηση κανενός όρου. Ακόμη, η Ελλάδα απουσιάζει από τα διεθνή κέντρα λήψης αποφάσεων που αφορούν την εξωσωματική γονιμοποίηση. Σε μία χώρα που μαστίζεται από την υπογεννητικότητα -καθώς το 15% των ζευγαριών που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία αδυνατεί να δημιουργήσει οικογένεια- όλα τα παραπάνω αναπόφευκτα οδηγούν τα υπογόνιμα ζευγάρια σε καθεστώς ανασφάλειας. Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω την αδίρητη ανάγκη ύπαρξης της Αρχής ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στην Ελλάδα, και τούτο διότι είναι αδιανόητο σε μία σύγχρονη χώρα να μην υπάρχει ο απαραίτητος έλεγχος και η εποπτεία του τόσο σημαντικού πεδίου της τεχνητής γονιμοποίησης, η οποία σκοπό έχει να καλύψει την ανθρώπινη ανάγκη απόκτησης παιδιού. Πιστεύω ακλόνιτα στην αναγκαιότητα και σπουδαιότητα του θεσμού της Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής στην Ελλάδα και τονίζω την ανάγκη ανασύστασης της Αρχής!

Δικηγόρος

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk