Μπάρι Αϊχενγκριν: Ισως χρειαστεί όλοι να εγκαταλείψετε το ευρώ

Κραχ και νομισματικές κρίσεις είναι η ειδικότητά του. Μελετούσε από το 1993 τις πιθανότητες κατάρρευσης της ΟΝΕ. Οταν γεννήθηκε, τελικά, το ευρώ, είχε καταλήξει σε ένα συμπέρασμα: τεχνικώς μια χώρα-μέλος θα μπορούσε να το εγκαταλείψει. Αλλά πολιτικώς η διάλυση της ευρωζώνης θα ήταν τόσο πιθανή όσο να χτυπήσει ένας μετεωρίτης τον ουρανοξύστη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στη Φραγκφούρτη.

Κραχ και νομισματικές κρίσεις είναι η ειδικότητά του. Μελετούσε από το 1993 τις πιθανότητες κατάρρευσης της ΟΝΕ. Οταν γεννήθηκε, τελικά, το ευρώ, είχε καταλήξει σε ένα συμπέρασμα: τεχνικώς μια χώρα-μέλος θα μπορούσε να το εγκαταλείψει. Αλλά πολιτικώς η διάλυση της ευρωζώνης θα ήταν τόσο πιθανή όσο να χτυπήσει ένας μετεωρίτης τον ουρανοξύστη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στη Φραγκφούρτη. Εχει αλλάξει γνώμη; «Αν δεν υπάρξει τραπεζική και δημοσιονομική ένωση στην Ευρώπη, ίσως χρειαστεί κάποια στιγμή να εγκαταλείψετε όλοι το ευρώ. Εγώ πάντως πιστεύω ακόμη στο ευρώ, επειδή το κόστος της διάλυσης θα είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος για τη σωτηρία του» λέει ο Μπάρι Αϊχενγκριν, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ.

Κοιτάζοντας πίσω, θα λέγατε ότι είχε γερές βάσεις το κοινό νόμισμα; Και τώρα; Μπορεί να βγει σώο από την κρίση ή είναι καταδικασμένο και μαζί του ολόκληρο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα;

«Το λάθος ήταν η δημιουργία νομισματικής ένωσης χωρίς τραπεζική, δημοσιονομική ή πολιτική ένωση. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έγραφα ότι αυτό δεν θα ήταν συνετό. Αν θα επιβιώσει το ευρώ; Σαφώς δεν είναι βιώσιμο στην παρούσα μορφή του. Η Ευρώπη πρέπει επειγόντως να πάει μπροστά ή πίσω. Μπροστά σημαίνει να ολοκληρώσει την ημιτελή ακόμη νομισματική ένωση: με άλλα λόγια, να προσθέσει τραπεζική και δημοσιονομική ένωση. Τραπεζική ένωση σημαίνει μία και μοναδική ρυθμιστική Αρχή των τραπεζών. Δημοσιονομική ένωση για μένα σημαίνει να δημιουργηθεί ένα κοινό ταμείο με πόρους από τα εθνικά φορολογικά συστήματα που θα χρηματοδοτεί τη λειτουργία αυτής της Αρχής. Αλλιώς μπορεί να χρειαστεί να εγκαταλείψετε όλοι το ευρώ. Πίσω σημαίνει επιστροφή στα εθνικά νομίσματα. Η Ευρώπη δεν έχει πολύ χρόνο για να αποφασίσει».

Θα μπορούσε μια μεγαλύτερη οικονομική, δημοσιονομική και πολιτική ενοποίηση, δηλαδή μια μορφή φεντεραλισμού, να είναι το σωσίβιο για την ΕΕ;
«Αυτή είναι ακόμη η ελπίδα μου. Αλλά δεν είναι πιθανόν στο εγγύς μέλλον. Η κρίση δεν δημιουργεί ακριβώς τα πιο θερμά συναισθήματα για την ΕΕ, ούτε την αλληλεγγύη, που είναι απαραίτητη για μια τέτοια ολοκλήρωση».

Ποια είναι η συνταγή για τη σωτηρία; Περισσότερη λιτότητα ή χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας για να πάρει μπρος η ανάπτυξη;
«Χρειάζεται λιγότερη λιτότητα τώρα, συνδυασμένη βεβαίως με μεγαλύτερη λιτότητα αργότερα, όταν θα την αντέχει η οικονομία, ώστε να επιστρέψουν σε βιώσιμα επίπεδα τα χρέη. Σωτηρία σημαίνει χαμηλότερα επιτόκια και περισσότερες αγορές ομολόγων από την ΕΚΤ, συν μια ακόμη πιο ανταγωνιστική συναλλαγματική ισοτιμία για το ευρώ».

Στις χώρες των μνημονίων τι πρέπει να γίνει;
«Το Σχέδιο Α έχει αποτύχει. Οι Ευρωπαίοι πρέπει τώρα να στραφούν στο Σχέδιο Β. Πρέπει να πάψουν να αντιμετωπίζουν την κρίση στην Ελλάδα και στην Ιρλανδία εξαναγκάζοντας αυτές τις χώρες να σωρεύουν περισσότερο χρέος στα υπάρχοντα χρέη τους, φορτώνοντάς τες με υπερτιμημένα δάνεια. Αυτή τη στιγμή η Ευρώπη πνίγει με τη λιτότητα κάθε ευκαιρία για ανάπτυξη στην Ελλάδα και στην Ιρλανδία. Οι σκληροί όροι των μνημονίων δεν είχαν νόημα από την αρχή. Στην πραγματικότητα, η Γερμανία και η Γαλλία θέλησαν να προστατεύσουν τις δικές τους τράπεζες από την κατάρρευση. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησαν ότι δεν γινόταν να αποφύγουν την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους – και το PSI περιέλαβε τις τράπεζες. Η Ευρώπη πρέπει ακόμη να θωρακίσει τις τράπεζές της! Η Ελλάδα ξόδευε περισσότερα από όσα έβγαζε, αλλά στην Ιρλανδία και στην Ισπανία το πρόβλημα είναι οι τράπεζες. Η κρίση του ευρώ είναι πρωτίστως μια τραπεζική κρίση».

Είναι δικαιολογημένη η ανυποχώρητη άρνηση της Γερμανίας για την έκδοση ευρωομολόγων; ή πιστεύετε ότι η ΕΚΤ πρέπει να γίνει δανειστής εσχάτης ανάγκης;
«Πιστεύω ότι θα ήταν καλό για την Ευρώπη αν η ΕΚΤ επέτρεπε μια προσωρινή αύξηση του πληθωρισμού κατά λίγες ποσοστιαίες μονάδες άνω του πλαφόν του 2%. Κάποια περιορισμένη μορφή ευρωομολόγων είναι σαφώς καθ’ οδόν. Η Γερμανία θα επιμείνει σε αυστηρούς κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας – η έγκριση αυτού του συμφώνου από χώρες όπως η Ιρλανδία, που θα κάνει δημοψήφισμα γι’ αυτό, είναι ένα quid pro quo».

Η απειλή και η ημέρα της κρίσεως
«Δραχμή σημαίνει νέος φαύλος κύκλος»

Βλέπετε την Ελλάδα να βγαίνει σύντομα από το ευρώ;

«Φοβάμαι ότι αυτό μπορεί να συμβεί σύντομα, εντός εβδομάδων ή μηνών. Θα εξαρτηθεί από τα αποτελέσματα των εκλογών. Αν η νέα κυβέρνηση είναι ένας κεντρώος συνασπισμός, πρόθυμος να συνομιλήσει για το οικονομικό πρόγραμμα με την τρόικα, η ημέρα της κρίσεως θα πάρει αναβολή. Αλλά αν η οικονομία συνεχίσει να συρρικνώνεται, η στήριξη προς τα κεντρώα, φιλοευρωπαϊκά κόμματα θα συνεχίσει να εξατμίζεται. Σε αυτή την περίπτωση η ίδια πολιτική κρίση, η οποία οδηγεί σε ενδεχόμενη στάση πληρωμών, διακοπή της πίστωσης από την ΕΚΤ προς το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και μετά σε έξοδο από το ευρώ, μπορεί να επιστρέψει τους πρώτους μήνες του 2013».

Τι επιπτώσεις θα είχε η έξοδος για την ελληνική οικονομία και για την υπόλοιπη ευρωζώνη;
«Κατά τη γνώμη μου, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας χάρη σε μια υποτιμημένη δραχμή θα είχε πενιχρά αποτελέσματα, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, επειδή η ελληνική οικονομία έχει μικρό εξαγωγικό τομέα και βασίζεται κατά κύριο λόγο στον τουρισμό και στις υπηρεσίες. Επιστροφή στη δραχμή θα σήμαινε ελλείψεις στα ράφια, πανάκριβα εισαγόμενα προϊόντα και χαμηλότερους μισθούς. Αν η κυβέρνηση προσπαθούσε να ενισχύσει την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων τυπώνοντας χρήμα και δίνοντας αυξήσεις, τότε ο καλπάζων πληθωρισμός θα εξουδετέρωνε τα όποια πλεονεκτήματα της ανταγωνιστικότητας και θα σας έριχνε σε νέο φαύλο κύκλο. Για την υπόλοιπη ΕΕ απειλή είναι η εξάπλωση στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και στην Ιταλία και η φυγή κεφαλαίων από τις τράπεζες σε όλη τη Νότια Ευρώπη».

Ποιος είναι
Ξέρει από νομισματικές κρίσεις
Καθηγητής Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και πρώην πολιτικός σύμβουλος στο ΔΝΤ, ο 60χρονος Αμερικανός Μπάρι Αϊχενγκριν είναι αυθεντία σε ζητήματα νομισματικών κρίσεων. Το 1997 προέβλεψε αδιέξοδα στο «Ευρωπαϊκή Νομισματική Ενοποίηση: Θεωρία, πρακτική και ανάλυση» (MIT Press). Το τελευταίο βιβλίο του κυκλοφορεί στις ΗΠΑ με τίτλο «Υπερβολικό προνόμιο: Η άνοδος και η πτώση του δολαρίου και το μέλλον του διεθνούς νομισματικού συστήματος» (Oxford University Press).

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk