Τόμας Βιντερμπέργκ: Αυτό που ήταν κάποτε ανθρώπινο έχει πια τελειώσει

Πριν από μερικά χρόνια, όταν η πεντάχρονη τότε κόρη του δανού σκηνοθέτη Τόμας Βίντερμπεργκ φίλησε τον μπαμπά της στο στόμα μέσα σε ένα λεωφορείο, εκείνος ένιωσε αμήχανα. «Αναρωτήθηκα μέσα μου «τι θα σκεφτεί ο κόσμος που με βλέπει;»» μου λέει ο σκηνοθέτης, καθισμένος κάτω από μια τέντα στην ταράτσα του Palais de Festival στις Κάννες.

Πριν από μερικά χρόνια, όταν η πεντάχρονη τότε κόρη του δανού σκηνοθέτη Τόμας Βίντερμπεργκ φίλησε τον μπαμπά της στο στόμα μέσα σε ένα λεωφορείο, εκείνος ένιωσε αμήχανα. «Αναρωτήθηκα μέσα μου «τι θα σκεφτεί ο κόσμος που με βλέπει;»» μου λέει ο σκηνοθέτης, καθισμένος κάτω από μια τέντα στην ταράτσα του Palais de Festival στις Κάννες.
«Ζούμε την αρχή καινούργιων καταστάσεων τις οποίες δεν γνωρίζουμε ακριβώς» λέει ο Βίντερμπεργκ. «Γιατί πραγματικά πιστεύω ότι η αγάπη ανάμεσα σε ενηλίκους και παιδιά, ακόμη και τα δικά τους παιδιά, δεν μπορεί πλέον να εκφράζεται με φυσικό τρόπο, με χειρονομίες ή με εκφράσεις του σώματος» συνεχίζει. «Ιδιαίτερα σε δημόσιους χώρους ή σε νηπιαγωγεία τέτοιες συμπεριφορές είναι απαγορευτικές. Αυτό που κάποτε ήταν κάτι πολύ τρυφερό, πολύ ειλικρινές, πολύ ανθρώπινο, έχει πια τελειώσει. Πάει, το χάσαμε. Το βρίσκω πολύ λυπηρό, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα. Ζούμε σε σκοτεινούς καιρούς».
Η πραγματικότητα που περιγράφει ο Βίντερμπεργκ είναι ο θεματικός πυρήνας του «Κυνηγιού», της τελευταίας ταινίας ενός σκηνοθέτη που στο ίδιο φεστιβάλ είχε κάνει πάταγο το 1998 με την «Οικογενειακή γιορτή», μια ταινία που έβγαζε στην επιφάνεια όλα τα διεστραμμένα σωθικά μιας μεγαλοαστικής οικογένειας, τα μέλη της οποίας είναι βυθισμένα στη σήψη και στη διαφθορά. Η τεράστια επιτυχία της και στην Ελλάδα είχε ως αποτέλεσμα τη μεταφορά της στο θέατρο, όπου το κοινό την υποδέχθηκε εξίσου εγκάρδια.
Το «Κυνήγι» – «η αντίθεση της «Οικογενειακής γιορτής»», όπως το χαρακτηρίζει ο σκηνοθέτης – είναι η ιστορία του Λούκας (Μαντς Μίκελσεν), ενός δανού παιδαγωγού και πατέρα, ο οποίος από τη μια στιγμή στην άλλη βλέπει τον κόσμο του να καταρρέει και τη ζωή του να καταστρέφεται όταν η ανήλικη κόρη του καλύτερου φίλου του διαδίδει στη διευθύντρια ότι την «πείραξε».
Ο Λούκας χάνει τη δουλειά του, χάνει τους φίλους του, απομονώνεται από την τοπική κοινωνία, συλλαμβάνεται, ανακρίνεται, απειλείται, τρομοκρατείται. Σκοτώνουν το σκυλί του, βιαιοπραγούν κατά του έφηβου γιου του. Και όλα αυτά χωρίς να έχει κάνει απολύτως τίποτε. Ακόμη κι αν αποδειχθεί η αθωότητά του, ο Λούκας ξέρει ότι η ζωή του δεν θα μπορέσει ποτέ να επανέλθει στο σημείο ευτυχίας όπου πριν από λίγο καιρό βρισκόταν. Είναι όμως αποφασισμένος να δώσει τη μάχη του.
«Αυτό που με συγκινεί στο «Κυνήγι» είναι ότι αντανακλά την απώλεια της αθωότητας που είχε κάποτε ο κόσμος» λέει ο Τόμας Βίντερμπεργκ. Θυμάται πως, όταν μεγάλωνε στην Κοπεγχάγη της δεκαετίας του 1970, ο κόσμος ήταν «όμορφος και γυμνός». Με την παιδική φαντασία του έβλεπε ότι οι άνθρωποι μπορούσαν να κυκλοφορούν όπως ήθελαν, χωρίς ταμπού, προκαταλήψεις και φόβο, χωρίς να σκέφτονται αν θα τους συλλάβει η Αστυνομία.

Από το πορτοκαλί στο μπλε

«Ολα ήταν πορτοκαλί» λέει «ενώ σήμερα όλα έχουν γίνει μπλε, πιο τρομακτικά. Ενδεχομένως αυτή η αλλαγή να έχει συμβεί για τους σωστούς λόγους. Γιατί σήμερα ξέρουμε ότι παιδιά κακοποιούνται, ξέρουμε ότι τα παιδιά βρίσκονται πολύ πιο κοντά στον κίνδυνο απ’ ό,τι παλιότερα. Αυτή όμως η απώλεια της αθωότητας με στενοχωρεί».
Ο μόνος δρόμος που ο Λούκας έχει αποφασίσει να ακολουθήσει ούτως ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει το κακό που φυτρώνει γύρω του είναι να παραμείνει πολιτισμένος. «Είναι πεισματικά πολιτισμένος και πεισματικά καλόκαρδος, ένας ηθικός άνθρωπος, σχεδόν χριστιανός, που επιμένει να πιστεύει στο καλό» λέει ο Βίντερμπεργκ. «Ισως μάλιστα να παραείναι πολιτισμένος».
Πράγματι ο Λούκας δέχεται τα χτυπήματα (λεκτικά και σωματικά) σαν σάκος του μποξ. Ισως γι’ αυτό η σκηνή όπου για μία και μοναδική φορά τον βλέπουμε να αντιδρά σε μια εναντίον του επίθεση σε σουπερμάρκετ προκάλεσε έξαλλα χειροκροτήματα και επευφημίες στις προβολές του Φεστιβάλ.
Η συγγραφή του σεναρίου υπήρξε μια αρκετά επώδυνη διαδικασία για τον Βίντερμπεργκ και τον συνεργάτη του Τομπάιας Λίντχολμ, γιατί έπρεπε να βρουν έναν τρόπο ώστε ο Λούκας να δικαιωθεί, παρ’ ότι ο ίδιος ο Βίντερμπεργκ γνωρίζει πολύ καλά ότι σε τέτοιες καταστάσεις η δικαίωση δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. «Οταν λέγονται κάποια πράγματα, δεν μπορούν να παρθούν πίσω» εξηγεί «και πολλά θα ειπωθούν για τον Λούκας ώστε η επιστροφή του στο σημείο όπου βρισκόταν πριν να είναι πια αδύνατη. Σε έναν κόσμο όπως ο σημερινός με το παγκόσμιο χωριό, το Facebook, το Twitter και όλα αυτά οτιδήποτε λες ταξιδεύει με μια πρωτόγνωρη ταχύτητα».
Και βέβαια υπάρχει ο παράγοντας του παιδιού: το πραγματικό θύμα αυτής της ιστορίας, η οποία υπήρξε δημιούργημα της ίδιας του της φαντασίας. Ποιος μπορεί να το προφυλάξει όταν, π.χ., η πρόσβασή του σε πορνογραφικές σελίδες από το λάπτοπ του αδελφού της είναι τόσο εύκολη; «Με λίγα λόγια, πολύ φοβάμαι ότι για πρώτη φορά βρισκόμαστε σε αδιέξοδο» καταλήγει με ένα πικρό χαμόγελο ο Βίντερμπεργκ. «Και πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε».

Αντίδραση ανόητη… αλλά σωστή
Ο ηθοποιός Μαντς Μίκελσεν, ο οποίος στο «Κυνήγι» υποδύεται τον πρωταγωνιστή, Λούκας, είπε ότι, αν βρισκόταν σε παρόμοια θέση με αυτή του ήρωά του, μια τέτοιου τύπου βίαιη αντίδραση θα είχε προκύψει πολύ νωρίτερα. Το ίδιο αφήνει να εννοηθεί και ο σκηνοθέτης Τόμας Βίντερμπεργκ, ο οποίος θεωρεί πολύ ενδιαφέρον αλλά και άξιον απορίας το γεγονός ότι το κοινό χειροκρότησε βλέποντας τη συγκεκριμένη σκηνή.
Βεβαίως ο Βίντερμπεργκ κατά βάθος δεν συμφωνεί με τη βίαιη αντίδραση. Επίσης πιστεύει ότι όλοι οι ήρωες της ταινίας του είναι «αθώοι άνθρωποι που έχουν αυτή τη σπίθα στο βλέμμα η οποία τούς κλέβει την αθωότητα». Προτιμά να πιστεύει ότι, με την πολιτισμένη συμπεριφορά του, ο Λούκας είναι κάτι σαν αντανάκλαση του εαυτού του. Αφηγείται μια ιστορία της παιδικής του ηλικίας. Επέβαινε σε ένα λεωφορείο μαζί με τον ακαδημαϊκό πατέρα του (υπήρξε κριτικός κινηματογράφου) και την αδελφή του. Ενας άλλος επιβάτης είχε πάρει με το ζόρι τη θέση της αδελφής του διώχνοντάς την από εκεί όπου καθόταν.
Ο πατέρας του Βίντερμπεργκ, ένας μικρόσωμος άνθρωπος, δεν αντέδρασε. Αρχισε απλώς να σχολιάζει την πράξη μιλώντας δυνατά και κάνοντας εξυπνακίστικια, σαδιστικά σχόλια. Οπότε κάποια στιγμή ο Τόμας γύρισε προς τον επιβάτη που πήρε τη θέση της αδελφής του, τον άγγιξε στον ώμο και του είπε «είσαι βλάκας». Το τι ακολούθησε δεν περιγράφεται. Ο επιβάτης άρχισε να τον χτυπάει, ήρθε η αστυνομία και ο Τόμας βρέθηκε στο νοσοκομείο, αναίσθητος και αιμόφυρτος. Και πάλι ο πατέρας του δεν αντέδρασε. «Αυτό το μικρό παιδί», λέει ο Βίντερμπεργκ για τον εαυτό του, «ήταν πολύ ανόητο αλλά την ίδια ώρα πολύ σωστό στην αντίδρασή του».

πότε & που
Η ταινία «Κυνήγι» («Jagten») έχει αγοραστεί από την εταιρεία Seven και θα προβληθεί στις αίθουσες την ερχόμενη χειμερινή σεζόν.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk