Στέφανο Πόντα: Θέλω ο θεατής να βλέπει στη σκηνή τον εαυτό του

Ενα υπαίθριο ιερό των Μάγιας στη Γουατεμάλα φιλοξένησε τον πρώτο «Τροβατόρε» του Στέφανο Πόντα. Παρ’ ότι ο ιταλός σκηνοθέτης βρίσκει ότι ο χώρος είχε αρκετές ομοιότητες με το Ηρώδειο, στη νέα «αναμέτρησή» του με τη δημοφιλή όπερα του Βέρντι ετοιμάζει μια παράσταση εκ του μηδενός, ειδικά φτιαγμένη για το ρωμαϊκό ωδείο.

Ενα υπαίθριο ιερό των Μάγιας στη Γουατεμάλα φιλοξένησε τον πρώτο «Τροβατόρε» του Στέφανο Πόντα. Παρ’ ότι ο ιταλός σκηνοθέτης βρίσκει ότι ο χώρος είχε αρκετές ομοιότητες με το Ηρώδειο, στη νέα «αναμέτρησή» του με τη δημοφιλή όπερα του Βέρντι ετοιμάζει μια παράσταση εκ του μηδενός, ειδικά φτιαγμένη για το ρωμαϊκό ωδείο.
Ο 46χρονος Πόντα έχει ταξιδέψει και εργαστεί σε όλον τον κόσμο, δηλώνει λάτρης του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού από τότε που ήταν παιδί, αλλά ουδέποτε ως σήμερα είχε επισκεφθεί την Ελλάδα, ούτε καν για διακοπές. Είχε έναν ιδιότυπο φόβο, υποστηρίζει, να αγγίξει «ένα κομμάτι του μύθου».
Την πρόταση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, πάντως, τη χαρακτηρίζει «σημάδι της μοίρας». Λέει ότι ήρθε σε μια στιγμή τόσο δύσκολη όσο και συμβολική. Τι εννοεί; «Η δουλειά μου γενικά δεν είναι παρά μια διαρκής έρευνα επάνω στην αρχαιοελληνική τραγωδία» απαντά. «Εκεί ανάγω οτιδήποτε κάνω. Με ενδιαφέρει πάντα το να αναγνωρίζει ο θεατής τον εαυτό του πάνω στη σκηνή, δεν θέλω να βλέπει μια αφηρημένη ιστορία. Ετσι, έχοντας την ευκαιρία να εργαστώ στην Ελλάδα, νιώθω ότι κλείνω έναν κύκλο: σε μια στιγμή πολύ δύσκολη για την ανθρωπότητα, για την Ευρώπη, για τη χώρα σας, σε μια πραγματική καμπή και για την οικονομία αλλά και για το πνεύμα. Οχι ότι δεν υπάρχουν ιδέες σήμερα, το αντίθετο, αλλά εδώ βρίσκω τη δύναμη και την έμπνευση να ξαναρχίσω από την αρχή και αυτό μου φαίνεται υπέροχο. Μου προσφέρθηκε η δυνατότητα να κάνω μια παράσταση η οποία αντανακλά όλη τη διαδρομή μου ως σήμερα αλλά και τον ίδιο τον τρόπο που προσεγγίζω την όπερα».
Αν και δεν το είχε επισκεφθεί ποτέ, ο Στέφανο Πόντα γνώριζε καλά το Ηρώδειο. Αποτελούσε πάντα για τον ίδιο σύμβολο και σταθερό σημείο αναφοράς. Εν προκειμένω, πέρα από τη σκηνοθεσία, υπογράφει τα σκηνικά, τα κοστούμια, τους φωτισμούς αλλά και την κίνηση του «Τροβατόρε». Δεν πρόκειται, υποστηρίζει, για έκφραση συγκεντρωτισμού αλλά για αναπόσπαστο στοιχείο της λογικής, της φιλοσοφίας της δουλειάς του.
«Ετσι γεννήθηκα» λέει σοβαρά. «Είμαι ένας τεχνίτης του θεάτρου που προσπαθεί να συνθέσει το θέαμα. Στο τέλος, και για να επιστρέψω πάλι στο Ηρώδειο, όλες μου οι σκηνογραφίες προσπαθούν να αναπαραγάγουν ένα ελληνικό θέατρο. Τώρα, λοιπόν, νιώθω πως δεν χρειάζεται σχεδόν το σκηνικό. Το έχω έτοιμο».

«Κανείς δεν γκρινιάζει»

Ο Πόντα παραδέχεται ότι μέχρι στιγμής δεν έχει προλάβει να δει πολλά πράγματα στην Αθήνα. Αρχίζει τις πρόβες στις 10 το πρωί και τελειώνει δώδεκα και παραπάνω ώρες αργότερα. Ευελπιστεί να γνωρίσει όσο καλύτερα μπορεί την πρωτεύουσα μετά την πρεμιέρα της 10ης Ιουνίου. Ωστόσο, δεν παραπονιέται. Εχει γνωρίσει, λέει, τον κόσμο ζώντας στο θέατρο. «Δεν έχω το στυλ των Γιαπωνέζων, να βγάζω φωτογραφίες όλη την ημέρα και να κάνω πράγματα επιφανειακά» υποστηρίζει. Και προσθέτει: «Μου φαίνεται πιο ενδιαφέρον να γνωρίζεις την πόλη μέσα από τους ανθρώπους του θεάτρου, αναπνέοντας την ενέργειά τους. Είμαι, λοιπόν, πολύ χαρούμενος με τους συνεργάτες που γνώρισα εδώ. Παρά τις δυσκολίες που ξέρω ότι περνά η Ελλάδα, κανείς δεν γκρινιάζει, κανείς δεν δείχνει να κάνει αγγαρεία. Αυτό το θεωρώ δείγμα υψηλού πολιτισμού και παιδείας. Ελπίζω πραγματικά η χώρα να βρει την αναγκαία κινητήριο δύναμη και να ξαναγεννηθεί. Και αυτό γιατί πρόκειται για ένα κομμάτι της Γης που αγαπώ και εκτιμώ βαθιά».
Τι παράσταση είναι αυτή που θα δούμε; Ο σκηνοθέτης τη χαρακτηρίζει άχρονη. Δεν είναι, λέει, ούτε παραδοσιακή ούτε μοντέρνα. Στην όπερα, υπενθυμίζει, δεν υπάρχει λόγος, υπάρχει τραγούδι. Κατά τη γνώμη του τα πρόσωπα δεν έχουν σώμα αλλά χειρονομίες, σκέψεις. Πρόκειται για μια τέχνη η οποία ξεδιπλώνεται διά μέσου συμβόλων.
«Μέσα σε αυτό το περιβάλλον του αρχαίου θεάτρου» συνεχίζει «θέλω να στήσω έναν ύμνο στον άνθρωπο: η μεγαλοφυΐα του Βέρντι να καθρεφτιστεί στον συγκεκριμένο χώρο μέσα από τα πάθη του ανθρώπου. Αυτό που με καθοδηγεί πάντα στις σκηνοθεσίες μου είναι η δύναμη της μουσικής. Η μουσική λειτουργεί όπως ο ύπνος που μας οδηγεί σε μια άλλη διάσταση από ό,τι το ξύπνιο μας. Ο ύπνος μάς βοηθά να γνωρίσουμε πιο βαθιά τον εαυτό μας. Αυτό, λοιπόν, είναι το πραγματικό ζητούμενο για μένα: να γνωρίσει ο θεατής αυτό που φέρει μέσα του. Να νιώσει αυτό που αναζητούσαμε κάποτε στις εκκλησίες ή στα μουσεία: μια στιγμή με τον ίδιο μας τον εαυτό. Σε μια εποχή που όλοι τα έχουν δει όλα και τα έχουν κάνει όλα, αυτό που πραγματικά έχει ανάγκη ο άνθρωπος κατά την άποψή μου είναι να βρει τον πραγματικό του εαυτό, να κάνει μια καταβύθιση στον εσωτερικό του κόσμο. Γι΄αυτό και τολμώ να πω ότι η δουλειά μου μπορεί και να λειτουργεί ως ένα είδος θεραπείας. Μια έρευνα σε βάθος με σκοπό την εκ νέου ανακάλυψη των αυθεντικών αξιών, μια απόπειρα επιστροφής στις ρίζες».

Η όπερα των ανατροπών
Γεμάτη απρόσμενες ανατροπές είναι η υπόθεση του «Τροβατόρε» (Ρώμη, 1853), που επιστρέφει στο Ηρώδειο ύστερα από 30 χρόνια. Δύο αδέλφια τα οποία δεν γνωρίζουν τη μεταξύ τους σχέση ερωτεύονται την ίδια γυναίκα. Πρόσωπο-«κλειδί» είναι μια Τσιγγάνα που έριξε στη φωτιά ένα παιδί προκειμένου να εκδικηθεί τον άδικο θάνατο της μητέρας της: από λάθος όμως ήταν το δικό της! Τσιγγάνοι και καλόγριες, κόμητες και τροβαδούροι είναι οι ήρωες της δημοφιλούς όπερας του Βέρντι η οποία διαδραματίζεται στην Ισπανία, τόπο συνάντησης διαφορετικών φυλών.
Στη νέα παραγωγή της Λυρικής, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, την Ορχήστρα της ΕΛΣ διευθύνει ο αρχιμουσικός Λουκάς Καρυτινός. Τον ρόλο του Κόμη Ντι Λούνα ερμηνεύει ο βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς (στη β’ διανομή ο Ιταλός Βιτόριο Βιτέλι), τη Λεονόρα η υψίφωνος Ιάνο Ταμάρ Τσέλια Κοστέα στη β’ διανομή), την Ατσουτσένα η μεσόφωνος Μαριάννα Πεντσέβα (β’ διανομή Τισίνα Βον) και τον Μανρίκο ο τενόρος Βάλτερ Φρακάρο (ο Ρούντι Πακ στη β’ διανομή).

πότε & που
Ο «Τροβατόρε» θα παρουσιαστεί στις 10, 12, 13 και 14 Ιουνίου στο Ηρώδειο. Προπώληση: Ολύμπια (Ακαδημίας 59-61, τηλ. 210 36621.00, 210 3612.461, 210 3643.725), 09.00-21.00, www.nationalopera.gr. Ταμεία Αθηνών (Πανεπιστημίου 39), Δευτέρα – Παρασκευή 8.30-16.00, Σάββατο 9.00-14.30, www.greekfestival.gr.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk