Η Ελλάδα στο σημείο «G-euro»

Η ελληνική κρίση έχει κινητοποιήσει τα πιο δυνατά οικονομικά μυαλά της Ευρώπης. Ο στόχος είναι απλός: να βρεθούν έξυπνες και εύστοχες λύσεις για τη διαχείριση μιας εξόδου της Ελλάδος από την ευρωζώνη, σενάριο που τις τελευταίες εβδομάδες στοιχειώνει τις Βρυξέλλες και τις άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ο Τόμας Μάγερ δεν θα μπορούσε να λείπει από αυτό το σκηνικό.

Η ελληνική κρίση έχει κινητοποιήσει τα πιο δυνατά οικονομικά μυαλά της Ευρώπης. Ο στόχος είναι απλός: να βρεθούν έξυπνες και εύστοχες λύσεις για τη διαχείριση μιας εξόδου της Ελλάδος από την ευρωζώνη, σενάριο που τις τελευταίες εβδομάδες στοιχειώνει τις Βρυξέλλες και τις άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ο Τόμας Μάγερ δεν θα μπορούσε να λείπει από αυτό το σκηνικό. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του γερμανικού τραπεζικού κολοσσού Deutsche Bank, που προσφάτως επισκέφθηκε και την Αθήνα, δημοσίευσε στις αρχές της εβδομάδας μια μελέτη για την εισαγωγή ενός παράλληλου νομίσματος στην Ελλάδα το οποίο ο ίδιος ονόμασε «Geuro». Κατά τον κ. Μάγερ αυτή είναι η πλέον ομαλή οδός για να αποφευχθεί μια οικονομική και πολιτική καταστροφή στην Ελλάδα με ανυπολόγιστες συνέπειες για την υπόλοιπη ευρωζώνη.

Ο κ. Μάγερ, σε παλαιότερη συνέντευξή του στο «Βήμα», τον Μάιο του 2011, είχε επισημάνει ότι η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα απ’ όσα θα επιλύσει. «Δεν υπάρχει πιθανότητα εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Μια τέτοια λύση αποτελεί αυταπάτη. Πρόκειται για ένα σενάριο που είναι κακό για τους πάντες. Θα οδηγούσε κατ’ αρχήν όχι μόνο σε οικονομική αλλά και σε πολιτική πτώχευση στην Ελλάδα και δεν πιστεύω ότι θα επέτρεπε κανείς κάτι τέτοιο» είχε τονίσει τότε ο γερμανός οικονομολόγος.

Σύμφωνα με όσα έγραψε ο κ. Μάγερ, το σενάριο συγκρότησης μιας κυβέρνησης μετά τις 17 Ιουνίου στην οποία θα ηγούνται τα κόμματα που απορρίπτουν το μνημόνιο δεν μπορεί να αποκλειστεί. Επομένως, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και οι χώρες της ευρωζώνης δεν αναμένεται να υποκύψουν και βάσει των δημόσιων δηλώσεών τους το ενδεχόμενο διακοπής της χρηματοδότησης είναι υψηλό. Οι πολιτικές πιέσεις για αποχώρηση της Ελλάδας από την ευρωζώνη θα κορυφωθούν και όλα θα ακροβατούν σε τεντωμένο σκοινί.
Αποκλείεται να υπάρξουν περιφερειακές αλλαγές στο μνημόνιο για να γίνει πιο ευέλικτο το πρόγραμμα προσαρμογής και να μην καταρρεύσει; «Δεν θα το απέκλεια» τονίζει ο κ. Μάγερ στο «Βήμα». «Από την άλλη πλευρά όμως οι αλλαγές δεν θα μπορούσαν να είναι μεγάλες χωρίς η τρόικα να ανακρούσει πρύμναν απ’ όσα έχει κάνει ως σήμερα» εξηγεί. Και προσθέτει: «Οι πιθανές αλλαγές σχεδόν σίγουρα δεν θα ήταν επαρκείς για να ικανοποιήσουν τον ΣΥΡΙΖΑ».

Παραμονή στην ΟΝΕ

Στο σημείο αυτό ο οικονομολόγος της γερμανικής τράπεζας εισάγει την ιδέα ενός παράλληλου νομίσματος. Το «κλειδί» είναι ότι η Ελλάδα πρέπει να διευκολυνθεί να αποχωρήσει από το ευρώ, όχι όμως και από την Οικονομική και Νομισματική Ενωση (ΟΝΕ): «Η Ελλάδα είναι απίθανο να αποχωρήσει επισήμως από το ευρώ, ούτε οι υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης είναι πιθανόν να εγκαταλείψουν πλήρως την Ελλάδα.
Η οδός που θα συναντήσει τις λιγότερες δυνατές αντιστάσεις θα ήταν ο τερματισμός της οικονομικής βοήθειας προς την Ελλάδα και η συνέχιση των πληρωμών για την εξυπηρέτηση του χρέους, καθώς και η σταθεροποίηση των ελληνικών τραπεζών εντός μιας ευρωπαϊκής «κακής τράπεζας» (bad bank)».
Πώς θα λειτουργήσει το σύστημα που προτείνει ο Μάγερ; Οταν θα σταματήσει η ροή χρημάτων από τους δανειστές, η ελληνική κυβέρνηση θα επιδιώξει αρχικά να φθάσει σε πρωτογενές πλεόνασμα για να μπορεί να πληρώνει μισθούς, συντάξεις και τους προμηθευτές. Αν δεν τα καταφέρει, κάτι πολύ πιθανό και για ορισμένους βέβαιο, θα πρέπει να εκδώσει χρεόγραφα (το αρκτικόλεξο στα αγγλικά είναι IoUs, το οποίο προκύπτει από τη φράση «I owe you», δηλαδή «Σου χρωστάω») για να καλύψει τις τρέχουσες υποχρεώσεις της. Αυτά τα χρεόγραφα θα αποτελέσουν τον πυρήνα ενός εθνικού παράλληλου νομίσματος.
«Θα τυπώσει δηλαδή η Ελλάδα νέα νομίσματα και χαρτονομίσματα για να αντικαταστήσει το ευρώ;» τον ρωτάμε. «Σε αυτό το στάδιο μπορούμε μόνο να κάνουμε υποθέσεις και σενάρια» μας απαντά. «Μια πιθανότητα θα μπορούσε να είναι να αποφασίσει η ελληνική κυβέρνηση να πληρώσει με Geuros τους πιστωτές της σε ειδικούς τραπεζικούς λογαριασμούς στο νόμισμα αυτό. Στη συνέχεια οι τράπεζες θα μπορούσαν να εκδώσουν χαρτονομίσματα Geuros για όσους από τους πελάτες τους θέλουν ρευστό».
Η εισαγωγή του Geuro θα επέτρεπε επίσης στη χώρα να προκαλέσει μια υποτίμηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας χωρίς επισήμως να εξέλθει της ΟΝΕ. Αρχικά η υποτίμηση θα είναι μεγάλη, σε ποσοστό περίπου 50%. Καθώς όμως ένας αυξανόμενος αριθμός προϊόντων, υπηρεσιών και μισθών θα πληρώνεται με υποτιμημένα Geuros, ο εξαγωγικός τομέας θα μειώσει τις τιμές τους σε ευρώ, με αποτέλεσμα την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Οσο η ελληνική κυβέρνηση καταφέρνει να σταθεροποιεί τα δημοσιονομικά της, τόσο θα περιορίζεται η ανάγκη για έκδοση χρεογράφων σε Geuros και τόσο θα προλειαίνεται η σταδιακή επιστροφή της χώρας στη ζώνη του ενιαίου νομίσματος.

Εσωτερική πίεση

Ως τώρα η Ελλάδα δεν έχει επιδείξει δημοσιονομική σύνεση. Θα τα καταφέρει τώρα; Ο Τόμας Μάγερ πιστεύει πως ναι. «Θα δημιουργείτο φυσιολογικά στο εσωτερικό της χώρας μια ομάδα – οι κάτοχοι του Geuro – που θα ασκούσε πιέσεις στην κυβέρνηση να σταθεροποιήσει την ισοτιμία του έναντι του ευρώ περιορίζοντας την έκδοση νομισμάτων» μας λέει. Θα μπορούσε νομικά να σταθεί ένα παράλληλο νόμισμα στην Ελλάδα; «Δεν είμαι νομικός, αλλά δεν βλέπω να υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί στη δημιουργία ενός χρηματοπιστωτικού εργαλείου, όπως θα είναι το Geuro» εξηγεί ο κ. Μάγερ. «Αλλωστε», προσθέτει, «κανείς δεν θα είναι νομικά υποχρεωμένος να αποδεχθεί τα Geuros – κάτι απόλυτα φυσικό για ένα παράλληλο νόμισμα».

Στήριξη στο σύστημα
Το πρόβλημα της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών

Πολύ σημαντική κατά τον κ. Μάγερ είναι η αποφυγή της κατάρρευσης των ελληνικών τραπεζών. Μετά το «κούρεμα» του χρέους, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα έχει απώλειες που ενισχύονται από την καθυστέρηση της ανακεφαλαιοποίησης. Σε περίπτωση διακοπής του προγράμματος χρηματοδότησης, εξηγεί ο κ. Μάγερ, θα αρχίσουν να διαγράφονται και δάνεια στα νοικοκυριά και σε επιχειρήσεις, καθώς όλοι αυτοί θα πληρώνουν τις υποχρεώσεις τους με υποτιμημένα Geuros. Για να αποφευχθεί η οριστική κατάρρευση, προτείνει τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής «κακής τράπεζας» όπου θα ενταχθούν οι ελληνικές τράπεζες και θα ανακεφαλαιοποιηθούν μέσω του EFSF/ESM. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να επιστρέψουν στις τράπεζες όλες οι καταθέσεις σε ευρώ που είχαν φύγει.

Θα επιτραπεί όμως στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας να εμπλακεί σε αυτή τη διαδικασία; Μήπως θα πρέπει να αλλάξει η εντολή του; «Οχι» απαντά κατηγορηματικά. «Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας μπορεί να δανείζει σε θεσμικές/κυβερνητικές υπηρεσίες για την υποστήριξη αναδιαρθρώσεων τραπεζών. Μια ευρωπαϊκή “κακή τράπεζα” θα αποτελούσε μια τέτοια υπηρεσία» επισημαίνει. Πάντως, προσθέτει, «σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης η ΕΚΤ δεν θα είχε άλλη επιλογή από το να παράσχει απεριόριστη ρευστότητα για περιορισμένη χρονική περίοδο ώστε να σταθεροποιήσει το τραπεζικό σύστημα. Ωστόσο η ΕΚΤ δεν θα μπορούσε να το κάνει αυτό επί μακρόν, διότι θα έσπειρε το έδαφος για αύξηση του πληθωρισμού. Οι τράπεζες με προβλήματα ρευστότητας πρέπει να αναδιαρθρωθούν ή να κλείσουν και όχι να διατηρούνται εν ζωή μέσω πιστώσεων από την ΕΚΤ».

Ο Τόμας Μάγερ είναι σήμερα ο επικεφαλής οικονομολόγος του ομίλου της Deutsche Bank, μιας εκ των μεγαλυτέρων τραπεζών σε όλον τον κόσμο. Προτού ενταχθεί στην ομάδα του γερμανικού τραπεζικού κολοσσού, ο γεννηθείς το 1954 κ. Μάγερ εργάστηκε στην Goldman Sachs και στη Salomon Brothers. Στην καριέρα του έχει περάσει για επτά χρόνια, τη δεκαετία του 1980, από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Αφιερώματα
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk