Ανδρέας Στάικος: Οταν ο Αδμητος έγινε Δον Ζουάν

Εμπνευσμένο από τον μύθο της ηρωίδας του Ευριπίδη, το έργο «Αλκηστις και όνειρα γλυκά», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κίχλη, πραγματεύεται τη σχέση ψέματος και πραγματικότητας. Σε μια συζήτησή μας ο Ανδρέας Στάικος, συγγραφέας και σκηνοθέτης του έργου, μας μετέφερε το κλίμα από τις πρόβες και εξήγησε πώς ένα κλασικό κείμενο μετατρέπεται, μέσα από το παιχνίδι της θεατρικότητας, σε σημερινό ζητούμενο.

Εμπνευσμένο από τον μύθο της ηρωίδας του Ευριπίδη, το έργο «Αλκηστις και όνειρα γλυκά», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κίχλη, πραγματεύεται τη σχέση ψέματος και πραγματικότητας. Σε μια συζήτησή μας ο Ανδρέας Στάικος, συγγραφέας και σκηνοθέτης του έργου, μας μετέφερε το κλίμα από τις πρόβες και εξήγησε πώς ένα κλασικό κείμενο μετατρέπεται, μέσα από το παιχνίδι της θεατρικότητας, σε σημερινό ζητούμενο.

Κύριε Στάικε, τι κρατήσατε από την ομώνυμη (σατυρική, ίσως) τραγωδία του Ευριπίδη και τι προσθέσατε σε έναν μύθο που έχει εμπνεύσει στο παρελθόν πολλούς μουσικούς (Λουλί, Γκλουκ) και εικαστικούς;

«Από την τραγωδία – σατυρικό δράμα ίσως, όπως αναφέρατε – κράτησα το θέμα της αυταπάρνησης. Δεν επεχείρησα την οποιαδήποτε ανακαίνιση, δεν επεδίωξα να δημιουργήσω μια νεοκλασική μορφή της τραγωδίας. Συνδιαλέχθηκα αυθόρμητα με τον αρχαίο μύθο και την ευριπίδεια εκδοχή του και αυτή η συνδιάλεξη μου άνοιξε ένα πεδίο παιχνιδιού, κάποιες φορές ξέφρενου παιχνιδιού και ξέφρενης θεατρικότητας. Στο τέλος διεπίστωσα, όπως και στα προηγούμενα έργα μου, ότι για άλλη μία φορά η αρχική πηγή έμπνευσης ήταν το πρόσχημα, το έναυσμα για να ξεδιπλωθούν οι πτυχές της θεατρομανίας μου. Κατέληξα, όπως πάντα, να εμπνέομαι περισσότερο από το ίδιο το θέατρο και τα συστατικά στοιχεία του παρά από την τραγωδία του Ευριπίδη. Η «Αλκηστις» μου απηύθυνε – αφήστε με να το πιστεύω – ένα νεύμα, ένα πονηρότατο νεύμα».

Στις «Επικίνδυνες μαγειρικές» ασχολείστε με την τριαδική σχέση «άνδρας – γυναίκα – άνδρας», ενώ στην «Αλκηστη» με το «γυναίκα – άνδρας – γυναίκα». Είναι μια εμμονή, μια κοινωνιολογική αναφορά ή αφορμή για κάτι άλλο;
«Η τριαδική σχέση («άνδρας – γυναίκα – άνδρας» ή «γυναίκα – άνδρας – γυναίκα») είναι αποκλειστικά μια θεατρική εμμονή. Το τέλμα της ευτυχίας ή της δυστυχίας του ζεύγους, η ομαλότητα, η συνήθεια και η ρουτίνα, κάποια επιλεγμένη στιγμή, διαταράσσεται από την απρόσμενη εμφάνιση ενός τρίτου προσώπου, ενός απρόσκλητου επισκέπτη, ενός εισβολέα. Αναγκαίος όρος της θεατρικής συνθήκης».

Tο «Αλκηστις και όνειρα γλυκά» είναι και ένα παιχνίδι ανάμεσα στο ψέμα ως ιδανικό, στον θρίαμβο των ελαττωμάτων και στην υπονόμευσή τους από την ανθρώπινη πραγματικότητα. Αναφορές που παραπέμπουν στο γαλλικό θέατρο του 17ου αιώνα. Ή μήπως όχι;
«Τα ελαττώματα, η διαστροφή και το ψέμα προβάλλονται ως ιδανικά αλλά ταυτόχρονα είναι και θεατρικά ιδανικά. Και αυτή τη φορά, ίσως για πρώτη φορά, στο «Αλκηστις και όνειρα γλυκά», σε μια διαδρομή αντίστροφη, η αρετή, η νομιμότητα και η αλήθεια θα είναι οι απρόσμενοι εξωτερικοί παράγοντες που θα διαταράξουν, θα αναστατώσουν και θα υπονομεύσουν την καθεστηκυία τάξη του ελαττώματος, της διαστροφής και του ψέματος. Οσο για τις αναφορές στο θέατρο του 17ου και κυρίως του 18ου αιώνα (Μαριβό), είναι ασυναίσθητες. Είναι κυρίως αναφορές στη γλώσσα και στα παιχνιδίσματά της και στη σκιαγράφηση κάποιων χαρακτήρων ακραίων εν μέσω καταστάσεων ακραίων. Περισσότερο και από την αρχετυπική Αλκηστη, παρουσιάζεται στο πρόσωπο του Αδμήτου ένας καινοφανής Δον Ζουάν, ταυτόχρονα βασιλιάς και λαϊκός ήρωας, ένας Δον Ζουάν δικαιωμένος και έμπρακτα μετανοών».

Εχετε πει για την παράσταση ότι «οι ηθοποιοί δεν εκλήθησαν να ενσαρκώσουν ή να ερμηνεύσουν ρόλους, αντιθέτως ήσαν οι ίδιοι οι ηθοποιοί ο ρόλος τους». Τι ακριβώς σημαίνει αυτό;
«Συνήθως γράφω τα έργα μου όταν έχω κατασταλάξει στην επιλογή των ηθοποιών και χωρίς προηγουμένως να έχει γραφεί έστω και μία αράδα. Οι χαρακτήρες και οι ρόλοι διαμορφώνονται κατά τη διάρκεια των δοκιμών. Με αυτόν τον τρόπο οι ηθοποιοί, σε μια φανταστική ή και φαντασιακή προβολή τους, δανείζουν στους ρόλους τα χαρακτηριστικά και τις προσωπικότητές τους. Στην πράξη, ο ρόλος συναντά τον ηθοποιό και όχι ο ηθοποιός τον ρόλο».

Ετσι όμως δεν δημιουργούνται δυσκολίες για την παράσταση, αφού οι ηθοποιοί σας είναι σπουδαστές δραματικής σχολής και όχι επαγγελματίες;
«Αντιθέτως, διευκολύνουν το έργο της σκηνοθεσίας. Κατ’ αρχάς, έχουν συμμετάσχει σε όλα τα στάδια της συγγραφής. Η διαθεσιμότητα και ο ζήλος τους, σε σχέση με τους επαγγελματίες ηθοποιούς, δεν συγκρίνονται. Επιπλέον, έχουν μεγαλύτερες ικανότητες κατανόησης και επικοινωνίας, καθώς έχουν ένα θεωρητικό και γνωστικό επίπεδο ισχυρότερο από την πλειονότητα των επαγγελματιών συναδέλφων τους. Η έλλειψη εμπειρίας και τεχνικής αντικαθίσταται από το νεανικό πάθος και την ευαισθησία τους. Θα ήθελα να μνημονεύσω λοιπόν τη Χαρά Κουτρουμάνου, τον Μάριο Κρητικόπουλο, τη Γιώτα Μπιμπλή και την Ηλιάνα Νάντσιου για τις θαυμάσιες στιγμές που ζήσαμε κατά τη διάρκεια των δοκιμών».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Βιβλία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk