Ο κίνδυνος της σουηδικής φούσκας

Τα προβλήματα στην οικονομία δημιουργούνται πάντα στις εποχές της ευημερίας και όχι όταν οι αγελάδες είναι ισχνές. Σήμερα, που η παγκόσμια προσοχή στρέφεται στην κρίση χρέους στη ζώνη του ευρώ, υπάρχουν ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες εμφανίζονται υγιείς και παρουσιάζονται ως «παραδείγματα προς μίμηση». Αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι.

Η Σουηδία προσφέρεται ως παράδειγμα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η Σουηδία σείστηκε από μια οικονομική κρίση με κλιμακούμενη ανεργία, διψήφια ελλείμματα, και μια ξαφνική απώλεια της εμπιστοσύνης των αγορών που ανέβασε στα ύψη το κόστος κρατικού δανεισμού. Σε απάντηση, δρομολόγησε μια ολοκληρωμένη σειρά διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που έθεσαν τα θεμέλια για μια βιώσιμη παραγωγή και ανάπτυξη της απασχόλησης. Με τον τρόπο αυτόν κατάφερε να ανακτήσει τη δυναμική της ρυθμίζοντας το ασφαλιστικό της σύστημα και το σύστημα κοινωνικών παροχών (η ανεργία τα τελευταία έτη είναι σταθερή στο 7,5%).

Η Σουηδία κατέκτησε την εμπιστοσύνη των αγορών οδηγώντας πολλούς να δοξάζουν το περίφημο «σουηδικό μοντέλο». Μάλιστα, προ ημερών, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ανέδειξε τη σκανδιναβική χώρα ως το πλέον χαρακτηριστικό δείγμα κράτους που χρησιμοποίησε βέλτιστες πρακτικές για να πετύχει τη δημοσιονομική εξισορρόπηση. Σήμερα η Σουηδία έχει δημοσιονομικό πλεόνασμα ύψους 0,3% του ΑΕΠ και δημόσιο χρέος στο 38,4% του ΑΕΠ, δηλαδή από πλευράς κρατικού προϋπολογισμού είναι απόλυτα αυτάρκης και υγιής. Η σουηδική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό περίπου 3,9% το 2011 και εφέτος αναμένεται να αναπτυχθεί κατά μόλις 0,7% του ΑΕΠ.

Ωστόσο, τίποτε δεν είναι αυτό που φαίνεται, αφού πίσω από την παραδειγματικά προγραμματισμένη σουηδική οικονομία κρύβεται το δυσθεώρητο ιδιωτικό χρέος που αγγίζει το 240% του ΑΕΠ. Αυτό το χρέος αποτελεί μια ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της σουηδικής και ευρωπαϊκής οικονομίας και επιπλέον καθιστά το τραπεζικό σύστημα της σκανδιναβικής χώρας ευάλωτο στην κρίση της ευρωζώνης και στους διεθνείς οικονομικούς κινδύνους. Το μυστικό της ανάπτυξης ήταν ότι οι σουηδικές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά έλαβαν τα τελευταία χρόνια τεράστιο αριθμό χαμηλότοκων δανείων από τις τέσσερις μεγάλες σουηδικές τράπεζες Nordea, SEB, Swedbank και Handelsbanken. Ετσι δημιουργήθηκε ένας τερατώδης τραπεζικός τομέας. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνον η Ελβετία και η Βρετανία έχουν μεγαλύτερο τραπεζικό τομέα από τη Σουηδία (σε σχέση με το ΑΕΠ).

Ο γιγαντισμός του σουηδικού τραπεζικού συστήματος δημιουργεί πλήθος απειλών ικανών να οδηγήσουν σε δημοσιονομικό εκτροχιασμό και σε εκτίναξη του δημοσίου χρέους της χώρας.

Τα στεγαστικά δάνεια ξεπερνούν το 80% του σουηδικού ΑΕΠ. Και εξακολουθούν να αυξάνονται λόγω του φθηνού χρήματος (το διατραπεζικό επιτόκιο είναι στο 2,158%). Ενα πληθωριστικό σοκ (π.χ. αύξηση τιμών καυσίμων ή τροφίμων) και μια συνακόλουθη αύξηση του κόστους χρήματος από την Κεντρική Τράπεζα της Σουηδίας θα αρκούσαν για να αυξήσουν τα επισφαλή δάνεια.

Το χειρότερο είναι ότι οι επενδύσεις των σουηδικών τραπεζών σε κρατικό χρέος της ευρωζώνης και η κλιμάκωση της κρίσης στο ευρώ (π.χ. με μια πιθανή έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ) θα απομείωναν σημαντικά την αξία των επενδύσεων αυτών και θα οδηγούσαν σε ζημιές τις τράπεζες της χώρας, κάτι που έγινε άλλωστε προσφάτως με την έκθεσή τους σε κράτη της Βαλτικής. Επίσης, ενδεχόμενη συνέχιση της συρρίκνωσης των σουηδικών εξαγωγών (π.χ. των επίπλων της ΙΚΕΑ) θα δημιουργήσει προβλήματα στις εγχώριες επιχειρήσεις που εν συνεχεία θα αποτυπωθούν και στον τραπεζικό τομέα.

Και καθώς οι επισφάλειες δεν μπορούν να καλυφθούν από την απομόχλευση, δηλαδή τον περιορισμό των δανείων, αλλά απαιτούνται επιπλέον κεφάλαια για να κλείσουν οι τρύπες, ενδεχόμενη αδυναμία εξεύρεσης των κεφαλαίων αυτών από τις σουηδικές τράπεζες (κάτι αρκετά πιθανό στην παρούσα περίοδο) θα ανάγκαζε την κυβέρνηση της χώρας να στηρίξει απευθείας το πιστωτικό σύστημα, κάτι που θα αύξανε το δημόσιο χρέος και θα επιδείνωνε τη δημοσιονομική θέση της χώρας.

Και αυτό που φαντάζει ως «εφιαλτικό σενάριο» για τη Σουηδία επαληθεύθηκε ήδη στην περίπτωση της Ιρλανδίας. Το συμπέρασμα είναι ότι οικονομίες-πρότυπα δεν υπάρχουν, ειδικά όταν οι κίνδυνοι δεν αντιμετωπίζονται εγκαίρως, και ότι είναι κοντόφθαλμο να κουνάς επιδεικτικά το δάχτυλο σε οποιονδήποτε, απευθύνοντας νουθεσίες και συστάσεις. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι η Δανία και η Ολλανδία αντιμετωπίζουν αντιστοίχους τραπεζικούς κινδύνους με τη Σουηδία. Οι κυβερνήσεις τους, προτού ασχοληθούν με νέες δηλώσεις κατά της Ελλάδας, θα πρέπει να αναγκάσουν τα πιστωτικά τους ιδρύματα να σχηματίσουν εγκαίρως προβλέψεις ώστε να μη βρεθούν προ εκπλήξεων.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
BHMAgazino
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk