Αναζητώντας το μέλλον των εφημερίδων

Πόσο αξίζει μια εφημερίδα; Σίγουρα λιγότερο από ένα φιλί και περισσότερο από μια χούφτα πασατέμπο. Το ακριβές αντίτιμό της, όμως, όπως λέει και το τραγούδι, «ποτέ κανένα στόμα δεν το ‘βρε και δεν το ‘πε ακόμα». Και ούτε πρόκειται να το πει. Οχι επειδή δεν μπορεί να διακριβωθεί μέσω των μεθόδων υπολογισμού της τιμής των εμπορευμάτων αλλά επειδή αλλοιώνεται από έναν εντελώς ανεξέλεγκτο παράγοντα: την υποκειμενική διάθεση του αγοραστή.

Πόσο αξίζει μια εφημερίδα; Σίγουρα λιγότερο από ένα φιλί και περισσότερο από μια χούφτα πασατέμπο. Το ακριβές αντίτιμό της, όμως, όπως λέει και το τραγούδι, «ποτέ κανένα στόμα δεν το ‘βρε και δεν το ‘πε ακόμα». Και ούτε πρόκειται να το πει. Οχι επειδή δεν μπορεί να διακριβωθεί μέσω των μεθόδων υπολογισμού της τιμής των εμπορευμάτων αλλά επειδή αλλοιώνεται από έναν εντελώς ανεξέλεγκτο παράγοντα: την υποκειμενική διάθεση του αγοραστή.
«Ο αναγνώστης δεν είναι homo oeconomicus ο οποίος κρίνει αν η τιμή της εφημερίδας ανταποκρίνεται πραγματικά στα έξοδα παραγωγής της» έλεγε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Εφημερίδων, που έλαβε χώρα στις 6-8 Μαΐου στη Βιέννη, ο ειδικός επί της «ψυχολογίας των τιμών» Φλόριαν Μπάουερ. «Εκείνο που τον ενδιαφέρει πρωτίστως είναι το περιεχόμενό της. Η πρόθεσή του να πληρώσει ανεβαίνει ευθέως ανάλογα με την αύξηση του ενδιαφέροντος. Πολλοί εκδότες δεν το ξέρουν αυτό και αφήνουν έτσι εντελώς ανεκμετάλλευτη την ευκαιρία για μια «λογική» αύξηση των τιμών».
Τέτοιες τιμές-«λάστιχο», προσέθεσε, ενδείκνυνται ακόμη περισσότερο για τα ηλεκτρονικά παράγωγα των εφημερίδων, για τα οποία ενδιαφέρονται σε πρώτη γραμμή οικονομικά ευκατάστατοι αναγνώστες. Οι τελευταίοι είναι και εκείνοι που αποδέχονται αδιαμαρτύρητα το λεγόμενο «paywall», τη δυνατότητα δηλαδή να πληρώνουν (με συνδρομή ή άπαξ) για την πρόσβαση σε συγκεκριμένο ενημερωτικό περιεχόμενο ιστοσελίδων.
Ο κ. Μπάουερ ανέφερε πολλά τέτοια επιτυχημένα παραδείγματα και σύστησε τη γενίκευσή τους. «Ενας όμιλος που παράγει 30-40 τίτλους μπορεί κάλλιστα να εγείρει ισάριθμα τέτοια «paywalls»» είπε. «Το τζάμπα δεν είναι απλώς ακριβό αλλά στερεί τους εκδότες και από έσοδα που θα ήταν εύκολο να επιτευχθούν».
Δωρεάν πρόσβαση
Το «paywall», σύμφωνα με άλλους ομιλητές, θεωρείται το τελευταίο μεγάλο «ψητό» για τους εκδότες λόγω της δραματικής μείωσης των εσόδων από διαφήμιση και βρίσκει όλο και περισσότερη εφαρμογή στην Ευρώπη. Οι μορφές του είναι πάμπολλες. Μία από αυτές, το «διάτρητο τείχος», χρησιμοποιεί η ελβετική εφημερίδα «Le Temps». Οι αναγνώστες μπορούν να έχουν δωρεάν πρόσβαση σε ορισμένο αριθμό άρθρων – η πληρωμή γίνεται για το υπόλοιπο πακέτο. «Οι εμπειρίες μας είναι απόλυτα θετικές» δήλωσε η εκπρόσωπος της εφημερίδας «Βιρτζίν Φόρτσα».
Πολύ πιο μαζική μορφή έχει το σύστημα αυτό στη Σλοβακία, όπου η εταιρεία Piano Media έστησε ένα εθνικό δίκτυο με συνολικά 50 «paywalls». Ενας «ευεργετικός» νεωτερισμός σε αυτόν τον τομέα είναι ο περιορισμός της δωρεάν παρουσίασης ηλεκτρονικών επιστολών σε τρεις μηνιαίως για κάθε αναγνώστη. Αυτό, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του δικτύου Τόμας Μπέλα, οδήγησε στην κάθετη μείωση των «ηλίθιων» επιστολών. «Η ηλιθιότητα σταματά εκεί που αρχίζει η πληρωμή» συμπέρανε ο ίδιος.

Ντιζάιν και ψηφιακές συσκευές
Ο Νόρμπερτ Κίπερ παρουσίασε σε διαφάνειες «12+1» (για να αποφύγει το γρουσούζικο «13») ευρωπαϊκά φύλλα που ξεχώρισαν τον περασμένο χρόνο για το εντυπωσιακό ντιζάιν τους. Το δεύτερο στη σειρά ήταν το φινλανδικό «Hufvudstadsbladet», που στις 12 Ιουνίου 2011 παρουσίασε ένα θέμα υπό τον τίτλο «Παράδεισος Ευρώπη». Μια δισέλιδη φωτογραφία δείχνει μερικούς εξαθλιωμένους πρόσφυγες μπροστά σε πολυκατοικία της Πάτρας – το… έντυπο ρεπορτάζ ήταν αναρτημένο στην είσοδο της συνεδριακής αίθουσας.
Μια από τις δυνατές στιγμές του συνεδρίου ήταν η διάλεξη του προέδρου της Innovation International Media Consulting Group Χουάν Αντόνιο Γκίνερ με θέμα τις αλλαγές που προκαλούν στην εργασιακή ροή οι νέες ψηφιακές συσκευές. Οι αλλαγές αυτές, τόνισε, θα μπορούσαν να ήταν πολύ πιο επικερδείς αν γινόταν συστηματικότερη εκμετάλλευση, πρώτον, των δυνατοτήτων του σύγχρονου newsroom και, δεύτερον, της λεγόμενης «οπτικής σκέψης».
Οι θεατές παρακολούθησαν με ανοικτό στόμα στην κινηματογραφική οθόνη τα νεότερα μοντέλα του newsroom, στα οποία οι δημοσιογράφοι, οι σχεδιαστές και οι τεχνικοί συμμετέχουν κατά ισότιμο τρόπο στη διαμόρφωση του προϊόντος: ενός συνδυασμού από κείμενο, φωτογραφία, infografics και βίντεο, όπου όμως το τελευταίο κερδίζει με τον καιρό το πάνω χέρι. Τα «περιεχόμενα» γίνονται έτσι βαθμιαία πιο «τηλεοπτικά», όχι όμως με τη μορφή της κλασικής τηλεόρασης αλλά, λόγω του συνδυασμού τους με άλλα οπτικά και ηχητικά στοιχεία, πολύ ταχύτερα σε ρυθμό και βαθύτερα σε περιεχόμενο.
Την ίδια στιγμή οι ηλεκτρονικές εφημερίδες προελαύνουν. Υπάρχει ακόμη ελπίδα για τις έντυπες; «Υπάρχει και παραϋπάρχει, ιδίως τις Κυριακές» δήλωσε ο αρχισυντάκτης της κυριακάτικης «ΝZZ am Sonntag» Φέλιξ Μίλερ. Φτάνει αυτές να προσαρμοστούν στις βαθύτερες ανάγκες του κοινού, που στην προκειμένη περίπτωση σημαίνει ελάχιστη (μόνο στις πρώτες τρεις σελίδες) επίκαιρη ειδησεογραφία και πολλές, κατά τα άλλα, εμπεριστατωμένες αναλύσεις που συνοδεύονται από πρώτης ποιότητας φωτογραφίες, infografics και κάθε είδους συμπληρωματικά «παράθυρα». «Ετσι ανεβάσαμε την κυκλοφορία κατά 10.000 φύλλα τον τελευταίο χρόνο» προσέθεσε.

Η συνταγή της επιτυχίας
Την παράσταση – και μαζί της το βραβείο για το καλύτερο ευρωπαϊκό φύλλο του 2011 – έκλεψε όμως μια καθημερινή έντυπη εφημερίδα: η δανική «Berlingske». Η συνταγή της επιτυχίας της; «Η επιβράδυνση» είπε η αρχισυντάκτρια της εφημερίδας Λίζμπετ Κνούτεν. «Αποφεύγουμε τις εξάρσεις για θέματα που δεν ξέρουμε ή αδυνατούμε να καταλάβουμε αμέσως, όπως πριν από έναν χρόνο η πυρηνική καταστροφή στη Φουκουσίμα». Τα σχόλια, προσέθεσε, είναι πάντα αποτέλεσμα μακρόχρονου στοχασμού και έρευνας και εντελώς απλά διατυπωμένα. Για να τα καταλαβαίνουν πραγματικά οι πάντες – και οι πιο σβέλτοι και οι πιο «αργόστροφοι» αναγνώστες.

Βοηθός ρεπόρτερ το Τwitter
Μεγάλη έκταση δόθηκε στη συζήτηση για τα νέα social media. Η Μερτσέντες Μπουντς περιέγραψε τον υποδειγματικό τρόπο με τον οποίο αξιοποιεί το Τwitter ο βρετανικός «Guardian». Οι ρεπόρτερ του αναρτούν στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας τα υπό διερεύνηση θέματα ζητώντας την ενεργό συμμετοχή των ενδιαφερομένων, που μεταβάλλονται έτσι σε ερασιτέχνες ερευνητές που υποστηρίζουν τον επαγγελματία ρεπόρτερ. Τα αποτελέσματα, σύμφωνα με την ίδια, ξεπερνούν κάθε προσδοκία: χάρη στις «ανταποκρίσεις» των twitters η εφημερίδα μπόρεσε να αποκαλύψει, μεταξύ άλλων, τη θανάτωση ενός εφημεριδοπώλη από αστυνομικούς που αρχικά η αστυνομική διεύθυνση είχε παρουσιάσει ως φυσικό θάνατο.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Media
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk