Το σοφό κουτί

«Το κουτί είναι σοφό» συνηθίζουν να λένε οι παλιοί χαρτοπαίκτες για το κουτί του μπακαρά. Θέλω να πιστεύω ότι το ίδιο ισχύει και για το κουτί της κάλπης. Οχι επειδή ο λαός δεν κάνει λάθη – κάνει… Αλλά επειδή κάθε εκλογικό αποτέλεσμα διαμορφώνει πολλά δεδομένα για πολλούς αποδέκτες. Το ζητούμενο είναι πώς θα τα ερμηνεύσουν και πώς θα τα διαχειριστούν. Αν δηλαδή θα καταλάβουν τι ακριβώς λέει το κουτί.

Το σοφό κουτί | tovima.gr
«Το κουτί είναι σοφό» συνηθίζουν να λένε οι παλιοί χαρτοπαίκτες για το κουτί του μπακαρά. Θέλω να πιστεύω ότι το ίδιο ισχύει και για το κουτί της κάλπης.
Οχι επειδή ο λαός δεν κάνει λάθη – κάνει… Αλλά επειδή κάθε εκλογικό αποτέλεσμα διαμορφώνει πολλά δεδομένα για πολλούς αποδέκτες. Το ζητούμενο είναι πώς θα τα ερμηνεύσουν και πώς θα τα διαχειριστούν. Αν δηλαδή θα καταλάβουν τι ακριβώς λέει το κουτί.
Να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα.
Ενα βράδυ στην τηλεόραση, ο φίλος Ηλίας Νικολακόπουλος έκανε μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση. Η νέα Βουλή, είπε, μπορεί να μοιάζει παρά πολύ με τη Βουλή που προέκυψε από τις εκλογές του 1950.
Να θυμίσω ότι στη Βουλή του ’50 εκπροσωπήθηκαν δέκα κόμματα, ενώ τα δύο μεγαλύτερα – το Λαϊκό και των Φιλελευθέρων – πήραν αντιστοίχως μόλις το 18,8% και το 17,2% των ψήφων. Είναι ίσως το χαμηλότερο αθροιστικά ποσοστό των δύο πρώτων εκλογικά κομμάτων σε ολόκληρο τον 20ό αιώνα και στην πρώτη δεκαετία του 21ου.
Γιατί συνέβη αυτό; Από μια άποψη ήταν μια άδικη ανταμοιβή του εκλογικού σώματος σε κόμματα που ξεπέρασαν τις διαφορές τους, προέταξαν το εθνικό συμφέρον και συγκυβέρνησαν επί σχεδόν τρία χρόνια σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο. Πρώτα υπό τον Θ. Σοφούλη. Και όταν ο Σοφούλης πέθανε, υπό τον Αλ. Διομήδη.
Αυτή η συγκυβέρνηση κατάφερε _ ούτε λίγο ούτε πολύ _ να αντεπεξέλθει στη δύσκολη μεταπολεμική κατάσταση, να αντιμετωπίσει επιτυχώς τον Εμφύλιο και να διαφυλάξει τη χώρα από αδιανόητες περιπέτειες.
Αλλά τη στιγμή της αξιολόγησης ανταμείφθηκε με ένα χαμηλό εκλογικό ποσοστό. Ετσι, η χώρα οδηγήθηκε σε ακυβερνησία και παρατεταμένη πολιτική αστάθεια.
Η Βουλή του ’50 παρήγαγε πέντε βραχύβιες κυβερνήσεις παρ’ όλο που τα λεγόμενα κόμματα της ευρύτερης «Δημοκρατικής Παράταξης» (Σοφ. Βενιζέλος, Ν. Πλαστήρας, Γ. Παπανδρέου…) συγκέντρωναν απόλυτη πλειοψηφία σε έδρες. Και τελικώς, το αδιέξοδο οδήγησε τον τόπο σε νέες εκλογές, τον Σεπτέμβριο του 1951.
Αυτή είναι μια τυπική ανάγνωση των εκλογών του ’50 και της Βουλής που προέκυψε. Μια ανάγνωση με το βλέμμα στραμμένο στο παρελθόν, στην περίοδο που έκλεινε για την Ελλάδα.
Διότι αν δούμε την περίοδο που άνοιγε θα διαπιστώσουμε ότι τα αδιέξοδα των εκλογών του 1950 ακολούθησαν οι εκλογές του 1951 και (κυρίως) του 1952.
Στην πορεία αυτή, το Λαϊκό Κόμμα και το Κόμμα των Φιλελευθέρων εξανεμίστηκαν, οι παρατάξεις οργανώθηκαν σε άλλη βάση, το πολιτικό προσωπικό ανανεώθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό, η πολιτική και οικονομική κατάσταση σταθεροποιήθηκε απολύτως πρώτα με τον Αλέξανδρο Παπάγο και μετά με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Σε αυτή την πορεία, οι εκλογές και η Βουλή του 1950 δεν ήταν τελικά παρά κάτι σαν την τελευταία παρέλαση ενός κόσμου που έφευγε. Κάποιος άλλος ερχόταν.
Χρησιμοποίησα αυτό το παράδειγμα για να πω δύο πράγματα.

Πρώτον,
ότι κάθε εκλογή μπορεί να κλείνει ένα πολιτικό κεφάλαιο, αλλά ταυτοχρόνως ανοίγει κάτι άλλο. Το ερώτημα λοιπόν είναι από ποια οπτική γωνία θα αξιολογήσεις το όποιο αποτέλεσμά της.

Δεύτερον,
ότι δεν μπορεί να υπάρξει ανασύνθεση, αν δεν προηγηθεί αποσύνθεση.
Το πρόβλημα με την Ελλάδα είναι ότι όλα αυτά συντελούνται σήμερα όχι μετά την ευτυχή κατάληξη μιας εμφύλιας αναμέτρησης, ούτε έπειτα από μία δεκαετία πολέμων και δυστυχίας. Οτι η σημερινή ψήφος δηλαδή δεν είναι κάτι σαν κραυγή ανακούφισης.
Αλλά ότι οι εκλογές γίνονται στο μέσον μιας σοβαρότατης κρίσης, της οποίας ουδείς γνωρίζει τη διάρκεια και την έκβαση. Οτι η ψήφος είναι εκ των πραγμάτων μια εκδήλωση της κρίσης.
Το ερώτημα λοιπόν είναι αν η χώρα θα μπορέσει να χειριστεί τα κρίσιμα ζητούμενα με ένα απαξιωμένο και αποδυναμωμένο πολιτικό σύστημα, το οποίο η διαχείριση της κρίσης και η έλευση των συνταγών της τρόικας κυριολεκτικώς αποτελείωσε.
Αρκεί να αναλογιστούμε ότι στην τελευταία χώρα που ανέλαβε η τρόικα πριν από την Ελλάδα, οι ούγγροι νεοναζί μπήκαν στη Βουλή με περισσότερο από 16%!
Και ότι τα τρία κόμματα της τουρκικής κυβέρνησης που προσκάλεσε το ΔΝΤ έχουν πάψει προ πολλού να υπάρχουν.
Υπό αυτήν την έννοια, καθένας μπορεί να κάνει τις υποθέσεις του για τις εξελίξεις που θα δρομολογήσει από σήμερα το σοφό κουτί. Αλλά η απάντηση προφανώς μπορεί να δοθεί μόνο εκ του αποτελέσματος. Ακριβώς όπως συνέβη και στη δεκαετία του ’50.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk