Η δημοκρατία της απογοήτευσης

Σε λίγες ώρες, ο χρόνος της λαϊκής κυριαρχίας θα έχει παραχωρήσει τη θέση του στην αντίστροφη μέτρηση του χρόνου για το πολιτικό σύστημα των τεσσάρων τελευταίων δεκαετιών. Οι τάσεις οι οποίες καταγράφηκαν δημοσκοπικά στους πολιτικούς προσανατολισμούς του κοινού αυτή την πρωτόφαντα πυκνή προεκλογική περίοδο έδειχναν ότι τίθενται υπό αίρεση δεσπόζουσες παράμετροι που όρισαν τις ισορροπίες και τη μορφή της μεταπολιτευτικής Δημοκρατίας.

Η δημοκρατία της απογοήτευσης | tovima.gr
Σε λίγες ώρες, ο χρόνος της λαϊκής κυριαρχίας θα έχει παραχωρήσει τη θέση του στην αντίστροφη μέτρηση του χρόνου για το πολιτικό σύστημα των τεσσάρων τελευταίων δεκαετιών. Οι τάσεις οι οποίες καταγράφηκαν δημοσκοπικά στους πολιτικούς προσανατολισμούς του κοινού αυτή την πρωτόφαντα πυκνή προεκλογική περίοδο έδειχναν ότι τίθενται υπό αίρεση δεσπόζουσες παράμετροι που όρισαν τις ισορροπίες και τη μορφή της μεταπολιτευτικής Δημοκρατίας. Παράμετροι όπως η δικομματική δομή στο πολιτικό παίγνιο μηδενικού αθροίσματος για την εναλλαγή στην εξουσία∙ ένας βαθύτερος ιστορικός διπολισμός που αναπαρήγαγε διχαστικές ελίτ «πολιτικών οικογενειών» και διαμόρφωνε την ψήφο με όρους πολιτισμικής ανθρωπολογίας∙ τα αισθήματα κομματικής συνταύτισης του εκλογέα που οριοθετούσαν μια προβλέψιμη πολιτική συμπεριφορά του∙ ο περιορισμός της ρευστότητας των μαζικών πολιτικών συσχετισμών σε μία μερίδα από το μεγάλο στρώμα των πολιτών που τοποθετούνταν στο μέσον του πολιτικού άξονα∙ η παγίωση των εκλογικών επιλογών πολύ καιρό πριν από την ημέρα της κάλπης∙ ένα θολό, έστω, μοίρασμα του εκλογικού σώματος ανάμεσα σε μεσοαστούς της συντήρησης και σε «λαϊκούς» της μεταβολής, ή ανάμεσα σε παραδοσιακούς και εκσυγχρονιστές∙ η δύσκολη αλλά μη αμφισβητούμενη πορεία και θέση της χώρας στις δομές του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.
Ολες αυτές οι παράμετροι, με την αδρότητα και την αναμφίλεκτη ανάγνωσή τους, αποτέλεσαν τους όρους μιας κοινωνικά ευρείας και συστημικά σταθερής νομιμοποίησης της πολιτικής εξουσίας στη Δημοκρατία της Μεταπολίτευσης. Την τελευταία δεκαετία της «δημοκρατίας της απογοήτευσης», αυτές οι παράμετροι άρχισαν να θαμπώνουν, και η ολική κρίση μετά το 2009 τις μετέτρεψε σε σκέλεθρα έτοιμα για λήθη στη συλλογική συνείδηση. Γιατί η κρίση αυτή, μέσα από τον αμείλικτο ολισμό της, ισοπεδώνει τη δυνατότητα για την εγνωσμένη διαφορά, για την πειστικά εναργή αντίθεση, για την εύγλωττη οριοθέτηση χώρων πολιτικού ανταγωνισμού, για την ίδια τη δυνατότητα ύπαρξης της Πολιτικής ως μόνου πεδίου μάχης και απόφασης για τη θέσμιση της κοινωνίας. Πώς αλλιώς, άραγε, θα μπορούσε να εξηγηθεί η αναγωγιστική υπαγωγή της μακροσκοπικής διαίρεσης Αριστερά – Δεξιά σε έναν anything goes άξονα «μνημόνιο – αντιμνημόνιο»; Πώς αλλιώς, άραγε, θα μπορούσε να εξηγηθεί η ποικίλη έκφανση ενός εθνοκομμουνισμού; Πώς αλλιώς, άραγε, θα μπορούσε να εξηγηθεί η απενοχοποιημένη πρόθεση ψήφου για το αβγό του φιδιού; Πώς αλλιώς, άραγε, θα μπορούσε να εξηγηθεί το κριτήριο της οργής και της απελπισίας στην ψήφο μεγάλης μερίδας των πολιτών, αυτό το «κατά πάντων, κι όπου κάτσει η μπίλια μου στο παραβάν»; Πώς αλλιώς, άραγε, θα μπορούσε να εξηγηθεί, 70 κολασμένα χρόνια μετά, αυτό το «ΕΑΜ και ΕΔΕΣ έδωσαν μαζί τον αγώνα»; Πώς αλλιώς, άραγε, θα μπορούσε να εξηγηθεί αυτή η ανερμάτιστη πολυσυλλεκτικότητα, που συγκατανεύει στη διάλυση της Πολιτικής αναμειγνύοντας φύρδην μίγδην Δεξιά και Αριστερά;
Αυτά τα ερωτήματα θα είναι κυρίαρχα τα μεσάνυχτα της Κυριακής. Για όλους τους παίκτες που θα φιλοξενηθούν στη νέα Βουλή. Και τα ερωτήματα, για τη Δευτέρα 7 Μαΐου, μπορούν να συνοψιστούν σε λίγα σημεία:
– Ποιος συσχετισμός δυνάμεων στην κάλπη θα διασφαλίσει τη δυνατότητα διακυβέρνησης του δημοκρατικού συστήματος; Αυτή η δυνατότητα δεν είναι δεδομένη. Αλλιώς δεν θα γίνονταν εκλογές. Η λαϊκή ετυμηγορία είναι ένα πεδίο δοκιμής για το πολιτικό σύστημα, ιδίως σε μια διογκωμένη κρίση, όπως η σημερινή. Πόσο μπορεί όμως αυτή η ετυμηγορία να είναι μια ζαριά; Τι μερίδιο μπορεί να διεκδικήσει η Ιστορία, και τι καταραμένο μεράδι μπορεί να αξιώσει το ολοφυρόμενο παρόν;
– Σε ποια κατεύθυνση θα κινηθεί η αντιμνημονιακή ψήφος; Σε μια συλλήβδην αντιευρωπαϊκή άρνηση, σε μια στάση αξιοπρεπούς ευρωπαϊκής διαπραγμάτευσης, σε μια συνολική άρνηση του «συστήματος»; Τι συνεπάγεται το κάθε ένα απ’ αυτά για την τροπή που θα πάρει η πολιτική ζωή μετά την κάλπη;
– Ποια πορεία θα πάρουν όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα μετά την κάλπη; Πόσο θα αλλάξει το τοπίο του κομματικού συστήματος έπειτα από δεκαετίες μεταπολιτευτικής του ρουτίνας; Μπορεί να μείνει ίδια μέσα της η πληθυντική Αριστερά, μ’ ένα εκλογικό αποτέλεσμα που υπερβαίνει τις ιστορικές της επιδόσεις; Μπορεί ο κ. Καμμένος να αρκείται σ’ ένα υβρίδιο που εγκαινίασε το διαδικτυακό του κόμμα; Μπορεί ο κ. Σαμαράς να μη σκεφτεί ότι εγκαλείται να ενώσει την ιστορική του οικογένεια; Αν δεν το κάνει ο ίδιος, θα κληθεί να το κάνει κάποιος άλλος. Μπορεί ο κ. Βενιζέλος να μη διεκδικήσει την κληρονομιά του στο μέσον του πολιτικού άξονα, και, εξ αυτού, να προτάξει την εγγύηση της σταθερότητας του πολιτικού συστήματος ως φερέγγυου μεσεγγυούχου της μοίρας της οικονομίας; Τέλος, μπορεί να μπει με αξιώσεις η σβάστικα στη Βουλή;
Πού θα ισορροπήσει η δημοκρατία το βράδυ της 6ης Μαΐου; Γιατί δεν είναι πια το «όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν».

Ο κ. Τάκης Καφετζής είναι αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk