Αυτοκίνητα από άλλον πλανήτη

«Eνα αυτοκίνητο είναι ωραιότερο από τη Νίκη της Σαμοθράκης» έλεγαν οι φουτουριστές του Μαρινέτι επιζητώντας να υμνηθεί η δύναμη, η ταχύτητα, ο πόλεμος, οι μηχανές και τα πολυβόλα! Μπορεί τα αυτοκίνητα να μην αντικατέστησαν την ομορφιά της τέχνης, αλλά η ιστορία του αυτοκινήτου είναι γεμάτη σχεδιαστικές αρετές, οραματικές αισθητικές και μελλοντολογικά σχέδια.

«Eνα αυτοκίνητο είναι ωραιότερο από τη Νίκη της Σαμοθράκης» έλεγαν οι φουτουριστές του Μαρινέτι επιζητώντας να υμνηθεί η δύναμη, η ταχύτητα, ο πόλεμος, οι μηχανές και τα πολυβόλα! Μπορεί τα αυτοκίνητα να μην αντικατέστησαν την ομορφιά της τέχνης, αλλά η ιστορία του αυτοκινήτου είναι γεμάτη σχεδιαστικές αρετές, οραματικές αισθητικές και μελλοντολογικά σχέδια.
Το Μουσείο Design του Λονδίνου πραγματοποίησε μια έκθεση με αυτοκίνητα που σχεδιαστικώς σημάδεψαν την εποχή τους και εξακολουθούν και σήμερα να εκπλήσσουν. Η έκδοση «50 αυτοκίνητα που άλλαξαν τον κόσμο» (εκδόσεις Κλειδάριθμος) παρουσιάζει τα πιο εντυπωσιακά από αυτά και ταυτόχρονα τις εποχές και τις αισθητικές αλλαγές που αυτές επέβαλαν.
Η ιστορία του αυτοκινήτου επηρεάζεται από τις ανάγκες να υπηρετήσει μια κοινωνία που μηχανοποιεί τα πάντα, αλλά οι σχεδιαστές των κλασικών μοντέλων έβλεπαν περισσότερο ένα γλυπτό, ένα όραμα, μια μελλοντική εικονοποίηση της ταχύτητας. Κατά τα πρώτα χρόνια της ύπαρξης του αυτοκινήτου, στις αρχές του 20ού αιώνα, σχεδιαστές όπως ο Λε Κορμπυζιέ, ο Βάλτερ Γκρόπιους, ο Μπιάνκι Αντερλόνι, ο Πινινφαρίνα κ.ά. παρουσιάζουν καταπληκτικά αυτοκίνητα.
Το μοντέλο Tatra Τ87, σχεδιασμένο από τον Λεντβίνκα, θυμίζει αεροτορπίλη, όπως και η Bugatti Type 57 Atlantic, ένας εκκεντρικός συνδυασμός αεροδυναμικής και κλασικού σπορ αυτοκινήτου αγώνων. Η Alfa Romeo Touring 8C, σχεδιασμένη από τον Μπιάνκι Αντερλόνι, ενώ διατηρεί το περίγραμμα της κλασικής φινέτσας, μεταμορφώνεται σε ένα αεροδυναμικό σχήμα που παραπέμπει στο μέλλον.
Η Touring, με τον σχεδιαστή Μπατίστα Πίνιν Φαρίνα, δίνει μέσα από την ίδια φιλοσοφία την περίφημη Cisitalia Berlinetta, η οποία θα επηρεάσει με τη σειρά της την περίφημη ιταλική σπορ γραμμή που ακολούθησαν η Φεράρι και η Τζάγκουαρ, οπότε θα δούμε μοντέλα όπως η Jaguar e-type, η Lotus Elite κ.ά. Οι Ιταλοί θα απογειώσουν τη σχεδιαστική φαντασία τους φτιάχνοντας μοντέλα που, όπως χαρακτηριστικά γράφτηκε, «νομίζεις ότι μόλις είχαν προσγειωθεί – και μάλιστα σε λάθος πλανήτη». Τέτοια είναι η Bertone Carabo Show Car, η Lamborghini Miura και 350 GTV, η Ferrari κ.ά.

Στα σφαγεία του Σικάγου

Στην απέναντι ακτή του Ατλαντικού ο Φορντ, με το Ford Τ, βασισμένο στη γραμμή παραγωγής των σφαγείων του Σικάγου, βάζει το 1908 τα θεμέλια της μεγάλης αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας η οποία θα παραγάγει αυτοκίνητα που θα περάσουν στην Ιστορία ως cult δημιουργίες: η Chevrolet Corvair, η φουτουριστική Buick Lesabre Concert Car, η Plymouth, η Ford Mustang κ.ά. Υπάρχουν, τέλος, μοντέλα που γράφουν τη δική τους ιστορία, όπως η Range Rover, τα Jeep, οι εκφράζουσες το αστικό στάτους Μercedes και BMW, τα γιαπωνέζικα Toyota και Nissan κ.ά.
Κάποια στιγμή η σχεδιαστική λογική, κυρίως μετά τον Πόλεμο, αλλάζει φιλοσοφία καθώς προσαρμόζεται στην ανάγκη για φθηνά, χρηστικά, καλοσχεδιασμένα αυτοκίνητα που να μπορούν να αγοραστούν από τις μεγάλες λαϊκές μάζες. Την αρχή είχε κάνει ο Χίτλερ: στο πλαίσιο του προγράμματος «Δύναμη μέσω της χαράς» ξεκινά εν έτει 1938 την παραγωγή του «αυτοκινήτου λαού» (Volkswagen, Beetle), το οποίο όμως θα μαζικοποιηθεί ουσιαστικά το 1946. Σχεδιαστής είναι ο πρώην μηχανικός των Ζέπελιν Paul Jaray και οι τσέχοι σχεδιαστές της Tatra – μάρκας που θαύμαζε ο Χίτλερ.
Τρία χρόνια αργότερα, το 1949, ο μηχανικός Μπουλανζέ, συνειδητοποιώντας ότι η Γαλλία αλλάζει, σχεδιάζει ένα νέο, απλό και λιτό μεταφορικό μέσο προσαρμοσμένο στις ανάγκες του μέσου αγρότη, με κατάλληλες αναρτήσεις ώστε να έχει καλή συμπεριφορά στους αγροτικούς δρόμους. Είναι το περίφημο Citroen 2CV, «ό,τι πιο γαλλικό μπορεί να υπάρξει». Η Ιταλία μπαίνει επίσης στο παιχνίδι του «λαϊκού» αυτοκινήτου το 1955 με το FIAT 600, ένα μικρό ωοειδές αμάξωμα, σε μια προσπάθεια να επιτευχθεί το «ελάχιστο μέγεθος».
Μια ανάλογη προσπάθεια γίνεται και στην τότε Ανατολική Γερμανία με τα περίφημα Trabant που, παρά τα πολλά προβλήματα, τον δίχρονο κινητήρα, τα πλαστικά περιβλήματα, σημαδεύουν μια ολόκληρη εποχή και έναν λαό. Στη σειρά των μικρών αυτοκινήτων με μεγάλη λαϊκή απήχηση δημιουργούνται επίσης το Μini, το Citroen ΑΜΙ, το Smart Mercedes, το τρίκυκλο ιταλικό Piaggio ΑΡΕ, το ελληνικό Pony κ.ά.
Μικρό μου και άτυχο Pony
Το Pony, για το οποίο ένας γερμανός δημοσιογράφος έγραψε ότι «είναι τόσο άσχημο που είναι πάντα ωραίο», είχε τα φόντα για να εξελιχθεί σε μια σπουδαία ελληνική επιχείρηση. To Pony παρήχθη στην Ελλάδα από το 1974 ως το 1983 με την τεχνική σφραγίδα της Citroen και κατάφερε να κερδίσει την προτίμηση αρκετών καταναλωτών ακριβώς λόγω της χαμηλής τιμής του. Να σημειωθεί ότι τη χρυσή εποχή της εταιρείας το εργοστάσιο της Θεσσαλονίκης παρήγε οκτώ με δέκα αυτοκίνητα ημερησίως, γεγονός πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα, οι πωλήσεις ξεπερνούσαν τις 18.000, ενώ ενδιαφέρον έδειξε και ο Ελληνικός Στρατός, καθώς το κόστος λειτουργίας και συντήρησης των Pony ήταν πολύ μικρότερο από εκείνο των τζιπ. Ωστόσο η επιχείρηση δεν είχε καλό τέλος. Οπως κατήγγειλαν οι ιδιοκτήτες, αδελφοί Κοντογούρη, μια μεγάλη σε διάρκεια απεργία των εργαζομένων με μαξιμαλιστικά αιτήματα καθώς και τα συμφέροντα των μεγαλοεισαγωγέων και των πολιτικών που τους στήριζαν την ανάγκασαν να κλείσει το 1983.
Πέρυσι ανακοινώθηκε ότι το Pony ξαναμπαίνει σε γραμμή παραγωγής: από το 2014 αναμένεται να ξεκινήσει η παραγωγή μιας νέας γενιάς αυτοκινήτων με στόχο την κατάκτηση μεριδίου όχι μόνο της ελληνικής αγοράς αλλά και εκείνης χωρών της Αφρικής. Σύμφωνα με το σχέδιο της κατασκευάστριας εταιρείας NAMCO, που ανήκει στην οικογένεια Κοντογούρη, θα γίνει νέα επένδυση στη Ραιδεστό Θεσσαλονίκης, όπου θα παράγεται το νέο μοντέλο Stallion 4Χ4, καθώς και το City Star, ένα πρωτοποριακό ηλεκτρικό αυτοκίνητο για την πόλη – και όχι μόνο.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk