Ελονοσία: Πόσο μας απειλεί;

25 Απριλίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ελονοσίας. Πολλοί οργανισμοί υγείας θα τονίσουν για άλλη μια φορά τις σημαντικές προόδους στην καταπολέμηση αυτής της θανάσιμης -αν και ξεχασμένης από πολλούς- ασθένειας που κοστίζει τη ζωή σε περισσότερο από 1 εκατομμύριο ανθρώπους κάθε χρόνο.

Ελονοσία: Πόσο μας απειλεί; | tovima.gr

25 Απριλίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ελονοσίας. Πολλοί οργανισμοί υγείας θα τονίσουν για άλλη μια φορά τις σημαντικές προόδους στην καταπολέμηση αυτής της θανάσιμης -αν και ξεχασμένης από πολλούς- ασθένειας που κοστίζει τη ζωή σε περισσότερο από 1 εκατομμύριο ανθρώπους κάθε χρόνο. Μεταξύ αυτών και πολλά μικρά παιδιά. Ο «εύκολος» πάντα στόχος, ο αδύναμος «αντίπαλος» σε κάθε αναμέτρηση με μια ασθένεια. Κάθε 30 δευτερόλεπτα ένα παιδί χάνει τη ζωή του ενώ κάθε μέρα σβήνουν εξαιτίας της νόσου 1.500 παιδικές ζωές στην Αφρική.

Η έξαρση της νόσου αποτελεί μια πραγματική απειλή για πολλούς ανθρώπους στην υποσαχάρια Αφρική και σε πολλές ασιατικές χώρες, όπως Ταϊλάνδη, Μιανμάρ και Καμπότζη, όπου οι συνεχείς αναφορές νέων περιστατικών ανθεκτικής στα φάρμακα ελονοσίας γεννούν έντονη ανησυχία. Στο γεωγραφικό χάρτη όπου η ασθένεια ενδημεί περιλαμβάνονται 109 χώρες.

Στην Ελλάδα ενώ η νόσος είχε εξαλειφθεί από το 1974 μετά από εντατικό και επίπονο πρόγραμμα καταπολέμησης, επανεμφανίστηκε το καλοκαίρι του 2011 όταν σημειώθηκε συρροή περιστατικών ελονοσίας (Plasmodium vivax) στο Δήμο Ευρώτα Λακωνίας, ενώ σποραδικά περιστατικά χωρίς αναφερόμενο ιστορικό ταξιδιού σε ενδημικές χώρες εντοπίστηκαν σε άλλες τέσσερις γεωγραφικές περιοχές της χώρας (Χαλκίδα Εύβοιας, Αγιά Λάρισας, Καλύβια και Μαραθώνα Ανατολικής Αττικής, Ορχομενό Βοιωτίας).

Μια έξαρση «αυτόχθονων» κρουσμάτων ελονοσίας, μια νέα πρόκληση που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι υγειονομικές αρχές της χώρας βρίσκοντας συμμάχους στην προσπάθειά αυτή τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα.

Τα συμπτώματα της ελονοσίας μπορεί να είναι πυρετός, πονοκέφαλος, πόνος στις αρθρώσεις και μπορούν μέσα σε λίγες μόνο μέρες να εξασθενίσουν σοβαρά έναν ασθενή προκαλώντας ακόμα και το θάνατό του, αν δε ληφθεί θεραπεία. Η μάχη κατά της ελονοσίας-όπως κάθε μάχη άλλωστε- χρειάζεται τα δικά της «όπλα» που δεν είναι άλλα από την πρόληψη (έγκαιρη ενημέρωση από αρμόδιους φορείς, ευρεία χρήση εντομοκτόνων, προστασία εσωτερικών χώρων), την επιδημιολογική επιτήρηση, την κατάλληλη θεραπεία, τη συνεχή παρακολούθηση.

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα με εφόδιο τη γνώση, την πολυετή εμπειρία και την κατάλληλη τεχνογνωσία δίνουμε χρόνια τώρα αυτή τη μάχη στο πλευρό χιλιάδων ασθενών με ελονοσία έχοντας περιθάλψει μόνο μέσα στο 2010, ένα εκατομμύριο άτομα σε περισσότερες από 30 χώρες χορηγώντας συνδυαστική με αρτεμισίνη θεραπεία (ACT), το μόνο αποτελεσματικό φάρμακο αυτή τη στιγμή για τη θεραπεία της νόσου.

Με τα ίδια εφόδια και με αίσθημα ευαισθησίας και ευθύνης πέρα από γεωγραφικά σύνορα, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα συνεργαζόμαστε με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ) με σκοπό τη συμβολή της οργάνωσης στην υλοποίηση των δράσεων που περιγράφονται στο Σχέδιο Δράσης για την Αντιμετώπιση της Ελονοσίας 2012-2015. Ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στη Σπάρτη και την περιοχή του Έβρου, σε συνεργασία με το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ και τις τοπικές αρχές έχουν ξεκινήσει τη λειτουργία προγραμμάτων που θα συμβάλλουν στους τομείς της πρόληψης, της επιδημιολογικής επιτήρησης, της εργαστηριακής διάγνωσης, της θεραπείας και του ελέγχου της ελονοσίας.

Το παγκόσμιο μέτωπο της ελονοσίας

Φεύγοντας από την Ελλάδα και βλέποντας τη μεγάλη εικόνα σε παγκόσμιο πλέον επίπεδο, παρατηρούμε ότι στη μάχη κατά της ελονοσίας παραμένουν ανοιχτά πολλά ακόμα μέτωπα. Είναι ενδεικτικό ότι παρά την αξιοσημείωτη πρόοδο που έχει σημειωθεί στους τομείς της καινοτομίας και της επένδυσης συνεχίζουμε να καταγράφουμε συνεχώς αυξανόμενα ποσοστά ελονοσίας σε πολλές αφρικανικές κυρίως χώρες. Τους τελευταίους έξι μήνες, για παράδειγμα, βλέπουμε τα ποσοστά της ασθένειας να ξεπερνούν το όριο του επείγοντος σε διάφορες επαρχίες στη μακρινή Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό ή στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία όπου σημειώνεται μια μαζική έκρηξη περιστατικών απειλώντας σοβαρά τις ζωές πολλών ανθρώπων. Τα βασικά αίτια είναι ένα δυσλειτουργικό σύστημα επιτήρησης, η αποτυχία του συστήματος υγείας των χωρών αυτών να ανταποκριθεί σε μεγάλο αριθμό περιστατικών, η κακή οργάνωση, και η έλλειψη διαγνωστικών τεστ και φαρμάκων. Όλες αιτίες αλλά και προκλήσεις που μπορούν και πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα και αποτελεσματικά στο πλαίσιο της μάχης κατά της ελονοσίας σε όποιο γεωγραφικό μήκος και πλάτος και αν καλούμαστε να τη δώσουμε.

Ένα σημαντικό πρώτο βήμα είναι να ληφθούν επειγόντως αρκετά μέτρα: αυστηρότερη πρόληψη της ελονοσίας και λήψη πρωτοβουλιών στο θέμα της θεραπείας, επένδυση στην προαγωγή της υγείας, προσπάθεια να βελτιωθεί η τήρηση της θεραπείας, όπως και μέτρα για την περαιτέρω μείωση της μετάδοσής της. Τα εθνικά προγράμματα ελονοσίας πρέπει να παρακολουθούν τακτικά την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων και να είναι έτοιμα να αντιδράσουν σε περίπτωση που παρατηρηθεί μειωμένη αποτελεσματικότητα. Σε χώρους που υπάρχει ήδη αντίσταση ή μειωμένη αποτελεσματικότητα των φαρμάκων, χρειάζεται να γίνουν στοχευμένες προσπάθειες που θα περιορίσουν την εξάπλωση των ανθεκτικών στα φάρμακα στελεχών της ελονοσίας.

Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα για την ανίχνευση, τη θεραπεία, την παρακολούθηση και την πρόληψη της ελονοσίας θα συμβάλει στο να αποτραπεί ή να καθυστερήσει όσο το δυνατόν περισσότερο οποιαδήποτε περαιτέρω εμφάνιση της ανθεκτικότητας στα μόνα ανθελονοσιακά φάρμακα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή, και θα διασφαλίσει την επιβίωση πολλών ανθρώπων σε όλο τον πλανήτη.

Η ελονοσία σε αριθμούς
• Κάθε χρόνο διαπιστώνονται κλινικά 330 με 550 εκατομμύρια νέα κρούσματα ελονοσίας.

• Η ελονοσία σκοτώνει περίπου 1.000.000 ανθρώπους κάθε χρόνο.

• Το 90% περίπου των θανάτων από ελονοσία καταγράφονται στην υποσαχάρια Αφρική και οι περισσότεροι θάνατοι αφορούν σε παιδιά κάτω των πέντε ετών.

• Η ελονοσία είναι μια από τις βασικές αιτίας θανάτου παιδιών κάτω των πέντε ετών στην Αφρική, (16%).

• Κάθε 30 δευτερόλεπτα ένα παιδί πεθαίνει από την ελονοσία στην Αφρική.

*Ο κ. Απόστολος Βεΐζης είναι Διευθυντής Προγραμμάτων του ελληνικού τμήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk