Μετάβαση σε ένα νέο πολιτικό τοπίο

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις των δημοσκοπήσεων, οι επικείμενες εκλογές της 6ης Μαΐου αναμένεται να καταγραφούν ως «διαφορετικές», σε σχέση τουλάχιστον με οτιδήποτε άλλο γνωρίσαμε στα 38 χρόνια της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.

Μετάβαση σε ένα νέο πολιτικό τοπίο | tovima.gr
Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις των δημοσκοπήσεων, οι επικείμενες εκλογές της 6ης Μαΐου αναμένεται να καταγραφούν ως «διαφορετικές», σε σχέση τουλάχιστον με οτιδήποτε άλλο γνωρίσαμε στα 38 χρόνια της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Ο κατακερματισμός του γνωστού κομματικού συστήματος και η παρουσία ως και 10 κομματικών σχηματισμών θεωρητικά ικανών να ξεπεράσουν τον εκλογικό φραγμό του 3% δημιουργούν ένα πρωτόγνωρο πεδίο, με βασικό χαρακτηριστικό τη ραγδαία απομείωση των δύο κύριων κομμάτων περίπου στη μισή δύναμη από αυτή που άθροιζαν συνήθως στο παρελθόν. Εμφανίζεται σχεδόν σαν τα δύο κόμματα να έχουν γίνει ένα, συγκεντρώνοντας μαζί τη δύναμη που παλαιότερα είχε μόνο το ένα• και όχι αναγκαστικά αυτό που κέρδιζε τις εκλογές.
Οπως συμβαίνει βέβαια πάντα στις πρωτόγνωρες καταστάσεις, δεν είναι λίγοι όσοι πιστεύουν ότι «αυτά τα πράγματα δεν γίνονται» και ότι «τελικά, οι δημοσκοπήσεις θα διαψευστούν», ενώ αρκετοί άλλοι, υιοθετώντας τα δεδομένα, αντιλαμβάνονται ότι οι εκλογές αυτές θα είναι «οι κρισιμότερες που έχουν γίνει ποτέ», με την έννοια ότι διακυβεύεται και θα κριθεί από το εκλογικό αποτέλεσμα το μέλλον της χώρας στην Ευρώπη. Και οι δύο πλευρές, παρά τη διαφορετική προσέγγισή τους, υιοθετούν ουσιαστικά την άποψη ότι η σταθερότητα της χώρας περνά μέσα από την ψήφιση, για άλλη μία φορά, των δύο κομμάτων εξουσίας (ΝΔ και ΠαΣοΚ) ή έστω από την υπερψήφιση του ενός από αυτά. Αποφεύγουν όμως να αντιληφθούν τις ρεαλιστικές αιτίες που γεννούν την «πρωτόγνωρη» εκλογική συμπεριφορά και επομένως τις προϋποθέσεις και τα όρια μέσα στα οποία θα μπορούσε πράγματι αυτή να αλλάξει σε σχέση με τις ενδεικτικές αποτυπώσεις των δημοσκοπήσεων.
Οτι υπάρχει περιθώριο μεταβολής νομίζω είναι βέβαιο. Δεν είναι καθόλου βέβαιο όμως ότι αυτή θα έλθει «νομοτελειακά», σύμφωνα με την πρώτη από τις δύο πλευρές, ή έστω «διλημματικά», σύμφωνα με τη δεύτερη. Είναι σαφές δηλαδή – από τα δεδομένα πάντα των δημοσκοπήσεων – ότι οι τάσεις που διαμορφώνονται εν όψει των εκλογών, εκτός από τα πρωτόγνωρα εξαγόμενά τους, χαρακτηρίζονται επίσης και από πρωτόγνωρη μεταβλητότητα και αβεβαιότητα. Το «κόμμα της αποχής» για παράδειγμα, που μέχρι πριν από λίγους μήνες εμφανιζόταν κυρίαρχο συγκεντρώνοντας την επιλογή του 1/3 των εκλογέων, σήμερα φθίνει περίπου στο μισό της προηγούμενης τάσης. Παράλληλα, ποτέ άλλοτε δεν είχαμε βρεθεί μόλις δύο εβδομάδες πριν από τις εκλογές με δείκτη «βεβαιότητας ψήφου» στο 50%. Να απαντά δηλαδή ο ένας στους δύο ότι δεν είναι βέβαιος για την πρόθεση ψήφου που μόλις είχε δηλώσει στη δημοσκόπηση. Παρ’ όλα αυτά όμως το πιο σημαντικό δίλημμα των ψηφοφόρων δεν είναι το «να σώσω ή όχι τη χώρα» και σε τι βαθμό «αποδέχομαι ή όχι τα μέτρα που απορρέουν από τη μνημονιακή πολιτική». Πολύ πιο σημαντικό, καίριο και ρεαλιστικό είναι το ερώτημα: «Θα με σώσουν αυτοί που με έφεραν εδώ;». Πιστεύω είναι σαφές ότι η καταφατική απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να έλθει με εκβιαστικού τύπου διλήμματα και νομοτέλειες του παρελθόντος, παρά μόνο με αλήθειες και αξιόπιστη πολιτική συμπεριφορά.
Είναι στο χέρι με άλλα λόγια των κύριων πολιτικών παικτών να ανακαλύψουν μία νέου τύπου «σταθερότητα» που θα μπορούσε να αποπνέει ο πολιτικός τους λόγος και η επεξήγηση των προγραμματικών τους επιλογών. Οι παλιές τεχνικές συλλογής των ψήφων έχουν τελειώσει. Η σελίδα αυτή έχει γυρίσει οριστικά. Οπως το ρολόι της πολιτικής ιστορίας με τη διδακτική επίδρασή του μας γυρίζει πίσω στο 1950. Οταν για τελευταία φορά είχαν αντιπροσωπευθεί στη Βουλή 10 εκλογικοί σχηματισμοί σε συνθήκες και τότε πολυδιάσπασης, με τα δύο κύρια κόμματα – Λαϊκό και Φιλελευθέρων – να συγκεντρώνουν αθροιστικά μόλις το 36% των ψήφων, 18,8% και 17,2%, αντίστοιχα. Σήμερα ξέρουμε βέβαια ότι ο τότε κατακερματισμός του κομματικού συστήματος δεν επαναλήφθηκε ποτέ ξανά και σχετικά σύντομα αποκαταστάθηκε νέου τύπου δικομματικός κατά βάση ανταγωνισμός, πρόγονος πλέον ουσιαστικά του νεότερου απόλυτα σχεδόν δικομματικού μοντέλου που γνωρίσαμε μετά το 1981 μέχρι σήμερα. Γι’ αυτό και οι επικείμενες εκλογές, παρ’ ότι θα είναι σίγουρα διαφορετικές, μένει να αποδειχθεί κατά πόσο θα είναι και ριζικά μεταβατικές ή όχι.

Ο κ. Πάνος Σταθόπουλος είναι ειδικός εκλογικός αναλυτής, διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών και μαθηματικός.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk