Στα άδυτα του Πούλιτζερ

Η επιτροπή απονομής αποφάνθηκε. Οι κριτικοί εξανέστησαν. Το κοινό διχάστηκε. Η απόφαση όμως είναι τελεσίδικη: βραβείο Πούλιτζερ λογοτεχνίας δεν πρόκειται να απονεμηθεί για το 2012 – κάτι που έχει να συμβεί από το μακρινό 1977. Το τραύμα της κριτικής επιτροπής αποτυπώνεται στα λόγια της αμερικανίδας σοπράνο Σούζαν Λάρσον, όπου η ιερή αγανάκτηση για τις χαμένες ώρες στα 300 βιβλία που ανέγνωσαν από κοινού με τους δύο συναδέλφους της μόλις συγκαλύπτεται. Δια τρία, ο αριθμός δίνει 100 βιβλία στον καθένα – άρα δύο την εβδομάδα επί ένα χρόνο, με συντηρητικούς υπολογισμούς. Μία μήνυση για ψυχική οδύνη ίσως να μην είναι καν αρκετή.

Η επιτροπή απονομής αποφάνθηκε. Οι κριτικοί εξανέστησαν. Το κοινό διχάστηκε. Η απόφαση όμως είναι τελεσίδικη: βραβείο Πούλιτζερ λογοτεχνίας δεν πρόκειται να απονεμηθεί για το 2012 – κάτι που έχει να συμβεί από το μακρινό 1977. Το τραύμα της κριτικής επιτροπής αποτυπώνεται στα λόγια της αμερικανίδας σοπράνο Σούζαν Λάρσον, όπου η ιερή αγανάκτηση για τις χαμένες ώρες στα 300 βιβλία που ανέγνωσαν από κοινού με τους δύο συναδέλφους της μόλις συγκαλύπτεται. Δια τρία, ο αριθμός δίνει 100 βιβλία στον καθένα – άρα δύο την εβδομάδα επί ένα χρόνο, με συντηρητικούς υπολογισμούς. Μία μήνυση για ψυχική οδύνη ίσως να μην είναι καν αρκετή.

Το Πούλιτζερ δεν είναι ακριβώς το Νόμπελ. Ο μέσος αναγνώστης κατά κανόνα γνωρίζει τα ονόματα των συγγραφέων, δεν περιμένει να βραβευτούν για να πληροφορηθεί την ύπαρξή τους. Αυτό, με τη σειρά του σημαίνει ότι η αμερικανική διάκριση, σε αντίθεση με εκείνη της σκανδιναβικής ακαδημίας, δεν λαμβάνει αποκλειστικά και μόνο υπόψη της το κριτήριο της τέχνης: έχει απονεμηθεί σε διεθνή μπεστ σέλερ όπως το Οι Μάμπο Κινγκς παίζουν τραγούδια αγάπης του Οσκαρ Ιχουέλος (Ζαχαρόπουλος, 1992) και σε πιο φιλόδοξα λογοτεχνικά κείμενα όπως το Middlesex του Τζέφρι Ευγενίδη (Libro, 2005) – σε απλές ιστορίες όπως Τα Ναυτιλιακά Νέα της Ανν Πρου (Πατάκης, 2002) και σε σύνθετες αλληγορίες σαν το Δρόμο του Κόρμακ ΜακΚάρθυ (Καστανιώτης, 2007).

Από την άλλη πλευρά, οι επιλογές είναι ενίοτε συζητήσιμες. Το Αμερικανικό Ειδύλλιο του Φίλιπ Ροθ (Πόλις, 2007) είναι ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα για την κοινωνική ταυτότητα και τις περιπέτειές της στην Αμερική του 20ού αιώνα, όμως ο Υπόγειος Κόσμος του Ντον Ντελίλο (Εστία, 2000), τον οποίο έριξε στη σκόνη για το Πούλιτζερ του 1998, αποτελεί το κορυφαίο ίσως αμερικανικό λογοτεχνικό έργο της τελευταίας τριακονταετίας. Η αναμέτρηση μεταξύ Ρίτσαρντ Ρούσο και Τζόναθαν Φράνζεν το 2002 φαίνεται πως για κάποιο (ακατανόητο) λόγο ήταν σκληρή – είναι όμως όντως το στιβαρό στην παράδοσή του Όνειρα και αυταπάτες στο Empire Falls (Μεταίχμιο, 2003) ανώτερο από τις αριστουργηματικά ανανεωτικές στον ρεαλισμό τους Διορθώσεις (Ωκεανίδα, 2002);

Το υποκειμενικό κριτήριο είναι φυσικά αναφαίρετο δικαίωμα του κάθε αναγνώστη – όπως και η διαδικασία επιλογής αδιαμφισβήτητο προνόμιο του εκάστοτε αθλοθέτη. Η αδιαφάνεια αυτής του Πούλιτζερ, ας πούμε, παραπέμπει σε απομίμηση της εκλογής του Πάπα: 20 άνθρωποι (εκ των οποίων ψηφίζει ένας ακαθόριστος αριθμός, συνήθως 18 κατά τις φήμες) κλείνονται σε ένα σκοτεινό δωμάτιο για δυο μέρες και στη συνέχεια, αντί για άσπρο καπνό, βγάζουν το τελικό αποτέλεσμα. Σκεπτικό δεν ανακοινώνεται, δικαιολογίες δεν υπάρχουν, αιτιολογήσεις δεν παρέχονται – ούτε στην ίδια την κριτική επιτροπή που υποβάλλει την τελική λίστα των προτάσεων. Τι ακριβώς τους ξύνισε στο The Pale King του μακαρίτη Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας, το Train Dreams του Ντένις Τζόνσον ή το Swamplandia! της Κάρεν Ράσελ θα παραμείνει άγνωστο. Εκτός αν κάποιος δαιμόνιος μελλοντικός ρεπόρτερ βγάλει τα άπλυτά τους στη φόρα – οπότε ίσως και να ξεχρεωθούν με ένα Πούλιτζερ δημοσιογραφίας.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Αφιερώματα
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk