Καμπανάκι για τις ευρω-τράπεζες

«Η κρίση στην ευρωζώνη δεν έχει ακόμη τελειώσει». Σήμα κινδύνου εναντίον οποιασδήποτε χαλάρωσης στις μεταρρυθμίσεις εξέπεμψαν οι αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) σε εμπιστευτικά έγγραφά τους προς τους υπουργούς Οικονομικών στις 30-31 Μαρτίου στην Κοπεγχάγη. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στα σύννεφα που αρχίζουν να συγκεντρώνονται πάνω από τη Μαδρίτη και τη Ρώμη, όπου ήδη ο έλεγχος των «παλμών» των spreads των ιταλικών και ισπανικών ομολόγων αρχίζει να φθίνει.

«Η κρίση στην ευρωζώνη δεν έχει ακόμη τελειώσει». Σήμα κινδύνου εναντίον οποιασδήποτε χαλάρωσης στις μεταρρυθμίσεις εξέπεμψαν οι αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) σε εμπιστευτικά έγγραφά τους προς τους υπουργούς Οικονομικών στις 30-31 Μαρτίου στην Κοπεγχάγη. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στα σύννεφα που αρχίζουν να συγκεντρώνονται πάνω από τη Μαδρίτη και τη Ρώμη, όπου ήδη ο έλεγχος των «παλμών» των spreads των ιταλικών και ισπανικών ομολόγων αρχίζει να φθίνει.

Τα βλέμματα των ειδικών έχουν στραφεί πλέον στις ευρωπαϊκές τράπεζες. Παρά τις γενναίες ενέσεις ρευστότητας (ύψους 1 τρισ. ευρώ) που διοχέτευσε στην αγορά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) τον Δεκέμβριο και τον Φεβρουάριο υπό την μπαγκέτα του Μάριο Ντράγκι, οι τράπεζες εξακολουθούν να αποτελούν «γκρίζα περιοχή» για την οικονομία της ευρωζώνης. Αν αυτό δεν αλλάξει, η πιστωτική ασφυξία, σε συνδυασμό με το στενό κοστούμι της λιτότητας «α λα γερμανικά», θα μπορούσε να βάλει την ευρωζώνη σε τροχιά βαθιάς ύφεσης. Ηδη κοινοτικοί αξιωματούχοι σε ιδιωτικές συνομιλίες τους δεν κρύβουν ότι η εκλογή του σοσιαλιστή Φρανσουά Ολάντ στην προεδρία της Γαλλίας θα είναι «μάννα εξ ουρανού» ώστε η λέξη «ανάπτυξη» να ανέβει στην ατζέντα των προτεραιοτήτων.

Οι ανησυχητικές ενδείξεις καταγράφονται σε δύο εμπιστευτικά έγγραφα που συζητήθηκαν στο άτυπο Eurogroup της 30ής-31ης Μαρτίου στην πρωτεύουσα της Δανίας. Ορισμένα σημεία τους ήρθαν στο φως στην ιταλική εφημερίδα «La Stampa» αλλά και στους «Financial Times». Τα έγγραφα αυτά, στην πλήρη τους μορφή, περιήλθαν σε γνώση του «Βήματος» και είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά.
Το πρώτο έχει τίτλο «Εκτίμηση σημαντικών κινδύνων και ζητημάτων πολιτικής» («Assessment of Key Risks and Policy Issues»). Προέρχεται από την Οικονομική και Χρηματοπιστωτική Επιτροπή (European and Financial Committee – EFC) της ΕΕ και υπογράφεται από τον πρόεδρό της, τον Αυστριακό Τόμας Βίζερ. Το δεύτερο τιτλοφορείται «Οικονομικές προοπτικές, χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην ΕΕ: Προκλήσεις πολιτικής και ο δρόμος προς τα εμπρός» («Economic Outlook, Financial Stability in the EU: Policy Challenges and the Way Forward») και προέρχεται από τη Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοπιστωτικών Υποθέσεων (DG ECFIN) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σύμφωνα με την πρώτη ανάλυση «δεν υπάρχει χώρος για εφησυχασμό. Οι αγορές έχουν σταθεροποιηθεί σε μια προσωρινή ισορροπία, αλλά οι προοπτικές παραμένουν αβέβαιες. Η μόλυνση (contagion) μπορεί να επανεμφανιστεί πολύ σύντομα» σημειώνεται, ιδιαίτερα σε περίπτωση που χειροτερεύσουν οι αναπτυξιακές προοπτικές και δεν υπάρξει πρόοδος στη δημοσιονομική προσαρμογή.
Σε ανάλογο μήκος κύματος είναι και η έκθεση του DG ECFIN. «Η κρίση στην ευρωζώνη δεν έχει ακόμη τελειώσει» επισημαίνεται απερίφραστα ήδη από την πρώτη σελίδα της ανάλυσης. «Πολλές από τις βασικές ανισορροπίες και αδυναμίες των οικονομιών, του τραπεζικού τομέα και των κρατών που δανείζονται πρέπει να αντιμετωπιστούν. Η ευρωζώνη βρίσκεται πραγματικά σε μια κατάσταση στην οποία η έλλειψη εμπιστοσύνης μπορεί γρήγορα να οδηγήσει σε χειροτέρευση των συνθηκών στις αγορές και αυτό με τη σειρά του θα έθετε σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του χρέους – πόσω μάλλον μέσα σε περιβάλλον χαμηλής ανάπτυξης».
Οι ειδικοί της Επιτροπής και των υπόλοιπων κοινοτικών οργάνων στις Βρυξέλλες έχουν αυτή τη στιγμή στραμμένα τα μάτια στις τράπεζες και στη δράση της ΕΚΤ. Η ανησυχία είναι, όπως εκφράζεται από τον επικεφαλής της EFC κ. Βίζερ, ότι «ίσως αναδύονται νέες πηγές αστάθειας» στην ευρωζώνη, παρά την παρέμβαση της Φραγκφούρτης με περίπου 1 τρισ. ευρώ στο πλαίσιο των φθηνών δανείων τριετούς διάρκειας (LTROs) προς τις τράπεζες.
«Παραμένουν τα κενά χρηματοδότησης στους ισολογισμούς των ευρωπαϊκών τραπεζών» σημειώνεται χαρακτηριστικά, ενώ την ίδια στιγμή καταγράφεται ότι τα πιστωτικά ιδρύματα έχουν καταφύγει και πάλι σε δομημένα προϊόντα για τη χρηματοδότησή τους, επιστρέφοντας στις παλιές αμαρτίες. Η ποιότητα των στοιχείων που προσφέρουν ως ενέχυρο στην ΕΚΤ για να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα LTRO είναι επίσης αμφισβητήσιμη.
Η χορήγηση φθηνής ρευστότητας από την ΕΚΤ είναι προσωρινό μέτρο, όπως επανέλαβε πριν από λίγες ημέρες ο κ. Ντράγκι. Ωστόσο φαίνεται ότι οι τράπεζες δεν σχεδιάζουν να ρίξουν το χρήμα αυτό στην αγορά, αλλά προτιμούν να αγοράσουν κρατικά ομόλογα (ιδιαίτερα σε Ισπανία και Ιταλία) ώστε να μειωθούν τα spreads. Υπολογίζεται ότι το ποσοστό ισπανικών ομολόγων που κατέχουν οι ισπανικές τράπεζες αυξήθηκε κατά περίπου 30% το δίμηνο Δεκεμβρίου – Ιανουαρίου, φθάνοντας σε αξία τα 230 δισ. ευρώ. Τα αντίστοιχα νούμερα για τις ιταλικές τράπεζες είναι 13% και 280 δισ. ευρώ.
Αυτή η συναλλαγή θα μπορούσε να τραυματίσει ακόμη περισσότερο τα τραπεζικά ιδρύματα σε περίπτωση που η δημοσιονομική κατάσταση στις δύο μεγάλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου δεν βελτιωθεί και οι αγορές τις εντάξουν στο στόχαστρό τους – ανοίγοντας έναν νέο και ίσως σκληρότερο γύρο στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους.
Ηδη πάντως οι συζητήσεις πίσω από τις κλειστές πόρτες των Βρυξελλών περιστρέφονται γύρω από το ερώτημα μήπως η ανακοίνωση ότι η συνδυασμένη κεφαλαιακή ισχύς του προσωρινού (EFSF) και του μόνιμου (ESM) θα είναι, μετά τα μέσα του 2013, 700 δισ. ευρώ δεν αποτελεί απάντηση στις διαθέσεις των αγορών. Το ποσό αυτό δεν θα κάλυπτε σε καμία περίπτωση ένα «ατύχημα» στην Ισπανία ή στην Ιταλία, αλλά ως γνωστόν το Βερολίνο αντιτίθεται σε οποιαδήποτε άλλη επαναστατική ιδέα. Οι ιθύνοντες των Βρυξελλών περιορίζονται δημοσίως στο να απεύχονται να βρεθούν η Ισπανία ή η Ιταλία εκτός ελέγχου. Παρασκηνιακώς εξετάζονται διάφορα σενάρια, μεταξύ των οποίων και τρόποι να προχωρήσει η έκδοση ευρωομολόγων. Τέτοιες εξελίξεις όμως προϋποθέτουν αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης στην Ευρώπη (π.χ. μέσω της εκλογής του Ολάντ στη γαλλική προεδρία), αλλά και να ξεπεράσει το Βερολίνο τις δημόσιες ενστάσεις του.

Ρώμη και Μαδρίτη
Οι μεγάλοι ασθενείς του Νότου
Το πρόγραμμα φθηνών δανείων της ΕΚΤ μπορεί να αγόρασε χρόνο για να προωθηθούν οι μεταρρυθμίσεις, αλλά ο κίνδυνος είναι η κούραση ηγεσιών και κοινωνιών από τη συνεχιζόμενη λιτότητα. Τα βλέμματα όλων είναι στραμμένα στις δύο μεγάλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, την Ιταλία και την Ισπανία.
Η κυβέρνηση του συντηρητικού πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι στην Ισπανία ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα έναν από τους σκληρότερους προϋπολογισμούς (με περικοπές και νέους φόρους που αγγίζουν συνολικά τα 27 δισ. ευρώ), αλλά η «μαύρη τρύπα» των δαπανών των ισπανικών περιφερειών παραμένει μεγάλη. Ρεαλιστικές φωνές από την έδρα της ΕΚΤ πάντως σημειώνουν ότι το ύψος του ισπανικού χρέους δεν συνηγορεί υπέρ του πανικού.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες των Βρυξελλών όμως έχει αρχίσει να εκδηλώνεται βουβή ανησυχία για το μέλλον της κυβέρνησης του Μάριο Μόντι. Στην ίδια συνεδρίαση του Eurogroup, το τρίτο έγγραφο που συζητήθηκε αφορούσε την πορεία των μεταρρυθμίσεων στην Ιταλία, ιδιαίτερα στις εργασιακές σχέσεις, που αποδεικνύεται υψηλό εμπόδιο για τον τεχνοκράτη πρωθυπουργό.
Στελέχη της Επιτροπής σημειώνουν ότι η πρόβλεψη για μείωση του ιταλικού ΑΕΠ μόλις κατά 0,4% το 2012 είναι τουλάχιστον αισιόδοξη. Αν το ποσοστό είναι μεγαλύτερο, σε συνδυασμό με μια αιφνίδια αύξηση των επιτοκίων δανεισμού, θα δημιουργούνταν σοβαρά προβλήματα στην εκτέλεση του προϋπολογισμού και στον στόχο για μείωση του δημοσίου χρέους κατά 5% ετησίως βάσει των νέων κανόνων στην ΕΕ.
Η συμπεριφορά των αγορών απέναντι στα ισπανικά και ιταλικά ομόλογα αποδεικνύει ότι κινούνται ξανά γρηγορότερα από τα κράτη της ευρωζώνης. Το spread των 10ετών ισπανικών ομολόγων έφθασε την Πέμπτη το 5,81%, το υψηλότερο σημείο από τις 12 Δεκεμβρίου, ενώ στα αντίστοιχα ιταλικά έφθασε το 5,49%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη αύξηση από τα τέλη Νοεμβρίου.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk