Η ιστορία ενός κακού ανθρώπου

Το παρόν µυθιστόρηµα, που γράφτηκε στην Τουσόν της Αριζόνας το 1948, όταν ο συγγραφέας ζούσε στις ΗΠΑ, δεν έχει ως ήρωα τον επιθεωρητή Μεγκρέ ούτε µοιάζει πολύ µε τα άλλα έργα του Ζορζ Σιµενόν, εκείνα στα οποία ψυχογραφεί τους ήρωές του. Ο ίδιος το κατέτασσε στη σειρά των σκληρών µυθιστορηµάτων του (romans durs), ενώ οι κριτικοί και το αναγνωστικό κοινό το συγκρίνουν µε τον Ξένο του Αλµπέρ Καµύ, το νουάρ Ο φονιάς µέσα µου του Τζιµ Τόµσον, µα και το σκοτεινό Υπόγειο του Ντοστογέφσκι.

Το παρόν µυθιστόρηµα, που γράφτηκε στην Τουσόν της Αριζόνας το 1948, όταν ο συγγραφέας ζούσε στις ΗΠΑ, δεν έχει ως ήρωα τον επιθεωρητή Μεγκρέ ούτε µοιάζει πολύ µε τα άλλα έργα του Ζορζ Σιµενόν, εκείνα στα οποία ψυχογραφεί τους ήρωές του. Ο ίδιος το κατέτασσε στη σειρά των σκληρών µυθιστορηµάτων του (romans durs), ενώ οι κριτικοί και το αναγνωστικό κοινό το συγκρίνουν µε τον Ξένο του Αλµπέρ Καµύ, το νουάρ Ο φονιάς µέσα µου του Τζιµ Τόµσον, µα και το σκοτεινό Υπόγειο του Ντοστογέφσκι.

Το χιόνι ήταν βρόµικο είναι η ιστορία ενός κακού ανθρώπου την οποία διηγείται ένας τριτοπρόσωπος αφηγητής. O κεντρικός ήρωας, ο 19ετής Φρανκ Φριντµάιερ, ζει σε µια µεγάλη πόλη που τη διασχίζει ένα ποτάµι (ενδεχοµένως το Παρίσι), σε µια κατεχόµενη χώρα της Ευρώπης (που µπορεί να είναι η Γαλλία) στη διάρκεια του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου.

Ευθύς εξαρχής µαθαίνουµε πως ο Φρανκ σκότωσε µε σουγιά έναν άνθρωπο, έτσι, επειδή του κάπνισε, επειδή οι φίλοι του, όπως ο Φρεντ Κρόµερ ή ο Τίµο, ιδιοκτήτης του µπαρ όπου συχνάζει, είχαν επίσης σκοτώσει, είτε στον πόλεµο είτε µε οποιονδήποτε τρόπο. Για τον Φρανκ ο φόνος ήταν, διαβάζουµε, κάτι σαν «ξεπαρθένεµα», δηλαδή κάτι φυσιολογικό και απαραίτητο για το οποίο η απόφαση είχε ληφθεί από πολύ καιρό πριν. Εξάλλου το θύµα ήταν ένας βιτσιόζος υπαξιωµατικός των κατακτητών, επισκέπτης του πορνείου της µητέρας του Φρανκ.

Ωστόσο κάποιος τον είδε να σκοτώνει: ο Χολστ, οδηγός των τραµ, ένοικος στην ίδια πολυκατοικία, πατέρας της 16χρονης Σίσι. Ο Φρανκ αναρωτιέται αν ο Χολστ τον καταδώσει, µα δεν φοβάται. Πάντως ο φόβος πλανάται στη χιονισµένη πόλη, όπου δρουν πατριωτικές οργανώσεις, συλλαµβάνονται όµηροι, γίνονται απαγωγές ανθρώπων από τα σπίτια τους, υπάρχουν παντού χαφιέδες. Περιέργως, η Σίσι ερωτεύεται αυτόν τον νεαρό που σκοτώνει χάριν παιδιάς, που θεωρεί την πράξη του µια φάρσα άνευ νοήµατος.

Ο Φρανκ δεν την ποθεί, έχει κάθε κοπέλα που εργάζεται στο πορνείο, καµιά δεν του φέρνει αντίρρηση. Ξέρει όλα τους τα µυστικά – ενίοτε παρακολουθεί από έναν φεγγίτη όσα συµβαίνουν στο κρεβάτι τους. Οι κοπέλες αυτές είναι όλες ανήλικες, συνήθως προέρχονται από την επαρχία και εκδίδονται για ένα πιάτο φαγητό.

Πείνα και σκοτάδι

Ο Σιµενόν, εκτός από το κλίµα φόβου, δηµιουργεί µε µαεστρία και µια ατµόσφαιρα µιζέριας. Οι κάτοικοι της κατακτηµένης πόλης περιµένουν στις ουρές για τρόφιµα µε ένα δίχτυ στο χέρι, το σκοτάδι κυριαρχεί τις νύχτες λόγω των περιορισµών και των διακοπών του ρεύµατος, το κτίριο µε το πορνείο µοιάζει µε σπίτι φαντασµάτων, η θέρµανση σε αυτό είναι ανύπαρκτη, οι ένοικοι τρώνε σούπες – το κρέας αποτελεί πολυτέλεια – και πίνουν καφέ από βελανίδια.

Ο συγγραφέας επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στον Φρανκ, τον µέθυσο και αµοραλιστή νεαρό, και δευτερευόντως στον Χολστ, έναν σιωπηλό συµπαθητικό άντρα ο οποίος µεγαλώνει τη Σίσι προσφέροντάς της ασφάλεια και στοργή µέσα σε έναν ταραγµένο κόσµο. Πρόκειται για έναν διανοούµενο ο οποίος ίσως ήταν καθηγητής που τον απέλυσαν για τις ιδέες του ή που εγκατέλειψε εκούσια τη θέση του για να µη διδάσκει πράγµατα ενάντια στις πεποιθήσεις του.

Ο Φρανκ, ο οποίος λατρεύει το χρήµα, ιδίως εκείνο που αποκτάται χωρίς κόπο, και ο φίλος του ο Κρόµερ οργανώνουν µια συµµορία και εισβάλλουν στο σπίτι ενός συλλέκτη ρολογιών για να του τα πάρουν και να τα πουλήσουν σε έναν στρατηγό των δυνάµεων Κατοχής. Εκεί ο Φρανκ σκοτώνει για δεύτερη φορά: το θύµα είναι µια ηλικιωµένη γυναίκα που την ήξερε από παιδί. Είναι τόσο αδίστακτος που στη συνέχεια καταχράται την εµπιστοσύνη της Σίσι.

Αφήνει να εννοηθεί ότι την ποθεί, την παγιδεύει και την «πασάρει» στον φίλο του τον Κρόµερ ως αντάλλαγµα για την προµήθεια της πράσινης κάρτας των κατακτητών που του επιτρέπει να κυκλοφορεί ανεξέλεγκτα στην πόλη. Ηδη έχει διαπιστώσει πως η Σίσι είναι παρθένα, ωστόσο δεν εκτιµά την απόφασή της να του δοθεί, αφού θεωρεί πως και αυτή είναι όπως όλες οι άλλες, οι φτωχές κοπέλες του πορνείου που τις κάνει ό,τι θέλει.

Ψυχογράφηµα ενός δολοφόνου

Το χιόνι ήταν βρόμικο είναι μεν το ψυχογράφημα ενός δολοφόνου, αλλά ταυτόχρονα κλείνει μέσα του την αγωνία του ανθρώπου για το πρόβλημα της ζωής – όπως στο Υπόγειο του Ντοστογέφσκι. Ο Φρανκ δεν αισθάνεται φόβο για τίποτε, μισεί τους ανθρώπους, δεν νιώθει οίκτο για κανέναν, ούτε καν για τον εαυτό του.

Του φαίνονται όλα εύκολα και περιμένει κάτι που θα αλλάξει τη ζωή του. uni0394εν μπορεί να φανταστεί τι θα είναι αυτό, ξέρει όμως πως θα συμβεί, είναι μοιραίο να συμβεί.

Πράγματι, κάτι συμβαίνει σύντομα: συλλαμβάνεται, ανακρίνεται (οι ανακρίσεις θυμίζουν πολύ το ανάλογο κλίμα στη Δίκη του Κάφκα) και βασανίζεται. Τότε του φανερώνεται μια τρομερή δύναμη, η οποία ίσως προέρχεται από την περιφρόνηση που του δείχνουν οι άλλοι, εκείνοι που γνωρίζουν ότι είναι κακός και επικίνδυνος. Σε κάθε περίπτωση ο Σιμενόν, ο οποίος θεωρούνταν από τον Αντρέ Ζιντ μεγάλος και «αληθινός» μυθιστοριογράφος, με αυτό το έργο, που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1952 από τον Λουίς Σασλάφσκι, δείχνει την αξία του συγγραφικού του ταλέντου και την αφηγηματική του δεξιοτεχνία.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Βιβλία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk