Ευρώ: ένα νόµισµα χωρίς κράτος

Ο διακαής πόθος της γερµανίδας καγκελαρίου Μέρκελ για τη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων δηµοσιονοµικού ελέγχου των κρατών-µελών της ευρωζώνης δεν είναι δίχως έρεισµα. Το αντίθετο µάλιστα. Οι περισσότεροι σήµερα στην Ευρώπη παραδέχονται αυτό που µόνο σε ορισµένους ήταν σαφές από την αρχή: ∆ίχως ενιαίο δηµοσιονοµικό έλεγχο και εν τέλει διακυβέρνηση το ευρώ είναι ένα νόµισµα χωρίς κράτος. Η ευρωζώνη, αν εκληφθεί ως ενιαία οικονοµική οντότητα, βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία.

Ευρώ: ένα νόµισµα χωρίς κράτος | tovima.gr

Ο διακαής πόθος της γερµανίδας καγκελαρίου Μέρκελ για τη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων δηµοσιονοµικού ελέγχου των κρατών-µελών της ευρωζώνης δεν είναι δίχως έρεισµα. Το αντίθετο µάλιστα. Οι περισσότεροι σήµερα στην Ευρώπη παραδέχονται αυτό που µόνο σε ορισµένους ήταν σαφές από την αρχή:

∆ίχως ενιαίο δηµοσιονοµικό έλεγχο και εν τέλει διακυβέρνηση το ευρώ είναι ένα νόµισµα χωρίς κράτος.

Η ευρωζώνη, αν εκληφθεί ως ενιαία οικονοµική οντότητα, βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία. Το ετήσιο έλλειµµα της ευρωζώνης το 2010 αποτελούσε το 6,2% του ΑΕΠ, ενώ το αντίστοιχο των ΗΠΑ ήταν 8,9% και της Βρετανίας 10,1%. Το δηµόσιο χρέος της ευρωζώνης ήταν 86% του ΑΕΠ, περίπου όσο και εκείνο των ΗΠΑ, ενώ η δανειακή επιβάρυνση του ιδιωτικού τοµέα ήταν πολύ µικρότερη από αυτή των υπερδανεισµένων οικονοµιών των αγγλοσαξονικών χωρών. Αν το ευρώ υποστηριζόταν από τους θεσµικούς και οικονοµικούς µηχανισµούς ενός κράτους, τα οικονοµικά προβλήµατα θα ήταν πιο διαχειρίσιµα. Η κρίση της ευρωζώνης οφείλεται στην έλλειψη αυτών των ενιαίων µηχανισµών, σε αντίθεση µε τις ΗΠΑ.

Το να επιρρίπτει κανείς τις ευθύνες αποκλειστικά στην ανευθυνότητα των χωρών της περιφέρειας είναι πολύ απλό. Η πραγµατικότητα όµως είναι πιο περίπλοκη. Η υπερχρέωση της περιφέρειας είναι η µία όψη του νοµίσµατος. Η άλλη όψη είναι η βασισµένη στις εξαγωγές ανάπτυξη των ισχυρών χωρών του κέντρου. Επειδή οι χώρες της περιφέρειας ζούσαν πάνω από τα όρια των δυνατοτήτων τους, κατέστη δυνατόν χώρες όπως η Γερµανία να ζουν στα όρια των δυνατοτήτων τους.

Ηταν πολύ λογικό να υπάρχει ροή κεφαλαίων από τις πλουσιότερες προς τις φτωχότερες χώρες. Το κύριο πρόβληµα του ευρώ ήταν η µεγάλη κλίµακα των ανισορροπιών και των αντίστοιχων ροών κεφαλαίου. Το 2009 το γερµανικό πλεόνασµα του Ισοζυγίου Εξωτερικών Συναλλαγών ξεπέρασε το 8% του ΑΕΠ, ενώ τα αντίστοιχα ελλείµµατα των χωρών της περιφέρειας υπερέβαιναν το 10%.

Η κρίση του ευρώ είναι εποµένως τόσο πολιτικό όσο και οικονοµικό πρόβληµα. Το θέµα είναι απλά ποιος θα πληρώσει τον λογαριασµό, δηλαδή τα χρήµατα που κατευθύνθηκαν µε τη µορφή δανείων από τις πλουσιότερες στις φτωχότερες χώρες και δαπανήθηκαν κυρίως στην κατανάλωση. Η λύση του προβλήµατος της ευρωζώνης δεν εξαρτάται µόνο από τις κυβερνήσεις αλλά και από την κοινή γνώµη και τη θέληση των λαών της.

Το πιθανότερο σενάριο είναι η σταδιακή επίλυση του προβλήµατος µέσα στα επόµενα τρία χρόνια, µε σκοπό να αποκατασταθεί η εµπιστοσύνη στο µακροπρόθεσµο µέλλον του ευρώ. Οι τρεις βασικοί πυλώνες πάνω στους οποίους θα πρέπει να στηριχθεί η ευρωπαϊκή οικονοµική πολιτική είναι, πρώτον, η εφαρµογή ενός σχεδίου διαρθρωτικών αλλαγών που θα διορθώνει τις θεσµικές αδυναµίες, δεύτερον, η αντιµετώπιση των αδυναµιών του τραπεζικού συστήµατος στις χώρες-µέλη και, τρίτον, η αναχαίτιση της δυναµικής του χρέους σε ορισµένες χώρες. Οι υπερχρεωµένες και λιγότερο παραγωγικές οικονοµίες θα πρέπει να µειώσουν τα ελλείµµατά τους και να αποκαταστήσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Οι δανείστριες χώρες θα πρέπει να παρέχουν αρκετή χρηµατοοικονοµική υποστήριξη, ώστε να συγκρατούν την κρίση σε ελεγχόµενα επίπεδα, χρησιµοποιώντας επιλεκτικά ελεγχόµενες αναδιαρθρώσεις χρεών.

Απαραίτητες προϋποθέσεις για να ολοκληρωθεί όλη αυτή η προσπάθεια µε επιτυχία είναι, πρώτον, να επιδείξουν οι κυβερνήσεις των χωρών τις αντίστοιχες ηγετικές ικανότητες και, δεύτερον, να πειστεί η κοινή γνώµη τόσο των χωρών του σκληρού πυρήνα όσο και της περιφέρειας ότι µέσω συµβιβασµών µπορούν να εξευρεθούν λύσεις για την επιβίωση του ευρώ, έτσι ώστε να διασφαλιστεί ένα ανώτερο επίπεδο ευηµερίας για όλες τις χώρες-µέλη.

Ο κ. Στέλιος Αλεξίου είναι οικονοµολόγος.


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk