Οι πιστωτές μας

Οι πιστωτές μας | tovima.gr

Ο Νίτσε στην «Γενεαλογία της ηθικής» αποδίδει την προέλευση της γερμανικής λέξης «ενοχή» («schuld») στην λέξη «χρέη- οφειλές» («schulden»). Εκεί βασίζει την περίφημη θεωρία του ότι η ηθική έχει τις απαρχές της, για τους Γερμανούς, στη σχέση που αναπτύχθηκε μεταξύ δανειστή και δανειζομένου.

Ο δανειζόμενος για να πείσει για την φερεγγυότητά του έβαζε στο συμβόλαιο σαν ενέχυρο κάτι που ήταν αποκλειστικά στην κατοχή του πχ το σώμα του, τη γυναίκα του, την ελευθερία του, τη ζωή του. Αν αθετούσε το συμβόλαιο, τότε ο δανειστής μπορούσε να του επιβάλλει οποιονδήποτε εξευτελισμό ή ακόμα και να του κόψει κάποιο μέλος του σώματός του πχ. χέρι, πόδι. Έτσι βέβαια ο δανειστής δεν έπαιρνε πίσω τα χρήματά του και η ζημιά του εξακολουθούσε να ισχύει, αλλά πίστευαν ότι υπήρχε μια ισοδυναμία στην οικονομική ζημιά και στην τιμωρία του δανειζόμενου μέσω του πόνου.

Θεωρούσαν δηλαδή ότι ο δανειστής αποζημιωνόταν μέσω της απόλαυσης που έπαιρνε με το να επιβάλλει τιμωρία σε κάποιον και να τον τοποθετήσει έτσι –εκ των πραγμάτων- σε κατώτερή του θέση, σε θέση καταπιεζόμενου, ενώ αυτόν (τον δανειστή) σε θέση καταπιεστή και κυρίαρχου. Από αυτή τη σχέση έλκει για τον Νίτσε την καταγωγή της η ηθική, το καθήκον, η ενοχή, η συνείδηση κλπ. Φυσικά, στο μυαλό του Καντ πχ., η λέξη «καθήκον» δεν προέρχεται από την απειλή της τιμωρίας του δανειζόμενου, έχει μια πιο υψηλή καταγωγή. Ο Καντ ήταν ένας διανοούμενος, ο λαός όμως έπρεπε να μάθει εμπειρικά τι είναι το καθήκον, τι είναι η ηθική και πως θα έπρεπε να μετατραπεί σε ένα λαό που να τηρεί τις υποσχέσεις του και να εξοφλεί τα χρέη του. Κι αυτό το έμαθε μέσω της τιμωρίας, γιατί μόνο «αυτό που δεν παύει να προξενεί πόνο μένει για πάντα στη μνήμη».

Ο Νίτσε αναφέρει μερικά σωματικά βασανιστήρια που εφάρμοζαν στους αθετήσαντες τις υποσχέσεις τους έτσι ώστε να τους εντυπώσουν με πυρωμένο σίδερο στη συνείδησή τους μερικούς βασικούς ηθικούς κανόνες με τη μορφή εμμονής: τον λιθοβολισμό, τον τροχό (γερμανική επινόηση), το παλούκωμα, τον διαμελισμό στα τέσσερα, το βράσιμο σε λάδι ή κρασί, το γδάρσιμο κα. Έτσι –λέει ο Νίτσε- πληρώθηκε το λογικό, η σοβαρότητα, η κυριαρχία πάνω στα αισθήματα κι αυτό που ονομάζεται στοχασμός… Υπάρχει άραγε ένα ηθικό έλλειμμα σε αυτόν που δανείζεται και σε ποιο βαθμό; Τόσο ώστε να βασανίζεται κάποιος αν αθετεί τους όρους του δανείου;

Τι πιστεύουν οι Έλληνες; Οι απόψεις διίστανται. Μερικοί αντιλαμβάνονται πολύ χαλαρά την ιδέα του δανείου. Ο πρώην πρωθυπουργός περηφανεύτηκε ότι εξασφάλισε για την Ελλάδα το μεγαλύτερο δάνειο της ιστορίας και πολλοί είναι αυτοί που θα ζούσαν αέναα με δανεικά… αν γινόταν. (Ο διάβολος λέει: «αχ! αν μου ‘δινες μια μεγάλη αναβολή!»). Μερικοί θεωρούν το να είναι υπό δανεισμό μια φυσιολογική επιχειρηματική κατάσταση, ξέχωρη από την προσωπική, όταν έχουν βέβαια την εξασφάλιση της ελευθερίας τους (και συνήθως της πολυτελούς ελευθερίας τους).

Χαρακτηριστική είναι η τηλεοπτική συνέντευξη που είχε πάρει αθλητικός δημοσιογράφος πριν κάμποσα χρόνια από τον καταχρεωμένο πρόεδρο κορυφαίας ελληνικής ΠΑΕ. Στην ερώτηση του δημοσιογράφου για τα χρέη του ο πρόεδρος είχε απαντήσει κάτι όπως: «Μα φυσικά έχω χρέη. Είναι μια φυσική κατάσταση. Όλος ο κόσμος έχει χρέη. Εσείς δεν έχετε χρέη;». Κι ο δημοσιογράφος είχε απαντήσει: «Όχι»…

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk