Λιβύη: Μετά τον Καντάφι τι;

Μετά τον Καντάφι, τί; Καθώς το καθεστώς του συνταγματάρχη, που κυβέρνησε με σιδηρά πυγμή τη Λιβύη από το 1969, μετράει τις τελευταίες του ώρες, το ενδιαφέρον στρέφεται στην επόμενη ημέρα. Οπως έχει δείξει η εμπειρία στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, είναι πολύ πιο εύκολη η ανατροπή ενός καθεστώτος παρά η διακυβέρνηση μιας χώρας που βγαίνει από την τυραννία.


Μετά τον Καντάφι, τί; Καθώς το καθεστώς του συνταγματάρχη, που κυβέρνησε με σιδηρά πυγμή τη Λιβύη από το 1969, μετράει τις τελευταίες του ώρες, το ενδιαφέρον στρέφεται στην επόμενη ημέρα. Οπως έχει δείξει η εμπειρία στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, είναι πολύ πιο εύκολη η ανατροπή ενός καθεστώτος παρά η διακυβέρνηση μιας χώρας που βγαίνει από την τυραννία.
Εξίσου δύσκολη είναι η οικοδόμηση μιας σταθερής κυβέρνησης από τα ερείπια μιας μακροχρόνιας δικτατορίας. Η ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα αντικαθεστωτικών που ενώθηκαν για να πολεμήσουν τον μισητό τύραννο αλλά μετά διχάστηκαν και πολέμησαν μεταξύ τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή η διαμάχη εξελίχθηκε σε εμφύλιο πιο αιματηρό από τις μάχες για την ανατροπή του προηγούμενου καθεστώτος. Σε άλλες, η διαμάχη βύθισε στην αναρχία τη χώρα.
Καθώς η Λιβύη βρίσκεται σε αυτή την κρίσιμη καμπή, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο είναι οι ιστορικές εθνοτικές, φυλετικές και τοπικές εντάσεις.
Αν και οι λίβυοι είναι στην πλειοψηφία τους μουσουλμάνοι και άραβες, υπάρχουν διαφορές ανάμεσά τους: εθνοτικές, ανάμεσα στους βερβέρους των βουνών Ναφούσα, τους τουαρέγκ στη νοτιοδυτική έρημο Φρεζάν και τους τουμπού στη Σαχάρα. Ανάμεσα στους άραβες υπάρχουν επίσης εκατοντάδες διαφορετικές φυλές, που μιλούν διαφορετικές διαλέκτους.
Η πιο έντονη από τις διαφορές είναι αυτή που υπάρχει ανάμεσα στις αρχαίες περιοχές της Τρίπολης και της Κυρηναϊκής. Η περιοχή της Κυρηναϊκής έχει μακρά και πλούσια ιστορία, από τον 7ο αιώνα π. Χ. Η περιοχή έχει δει πολλούς κατακτητές, ανάμεσά τους έλληνες, ρωμαίους, άραβες, οθωμανούς, ιταλούς και βρετανούς.
Από την εποχή της ανεξαρτησίας της Λιβύης μέχρι τη βασιλεία του Ιντρίς (1951-1969), η Λιβύη είχε στην πραγματικότητα δύο πρωτεύουσες, την Τρίπολη στα δυτικά, και τη Βεγγάζη, το προπύργιο του βασιλιά Ιντρίς που ήταν η de facto πρωτεύουσα, στα ανατολικά. Μόνο μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του Καντάφι, το 1969, αναγνωρίστηκε η Τρίπολη ως έδρα της εξουσίας σε όλη τη Λιβύη.
Ο Καντάφι δεν υπέταξε μόνο την Βεγγάζη, αλλά χρησιμοποίησε το αυταρχικό καθεστώς και τα έσοδα από το πετρέλαιο για να ελέγξει τις 140 φυλές της Λιβύης. Δεν είναι τυχαίο που η επανάσταση άρχισε στην Κυρηναϊκή, που έβραζε κάτω από τον έλεγχο του Καντάφι. Στα ανατολικά, η φτώχεια και η ανεργία σε πόλεις όπως η Ντάρναχ και η Βεγγάζη δημιούργησαν πρόσφορο έδαφος για τη στρατολόγηση νεαρών σε ομάδες ένοπλων ισλαμιστών.
Αυτές, και άλλες ομάδες ενόπλων ανταρτών, πολέμησαν ανεξάρτητα σε διαφορετικά μέτωπα στη διάρκεια του εμφυλίου με διαφορετικό βαθμό επιτυχίας. Ο ρόλος αυτών των ομάδων θα γίνει σαφέστερος όταν θα έρθει η ώρα για να δημιουργηθεί η δομή της εξουσίας στη μετά τον Καντάφι εποχή.
Αν και το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο είναι μια οργάνωση-ομπρέλα που περιλαμβάνει τις περισσότερες από τις ομάδες που πολέμησαν κατά του Καντάφι, η ηγεσία του προέρχεται κατά μεγάλο βαθμό από την Κυρηναϊκή. Στο παρόν στάδιο, το Συμβούλιο αντιμετωπίζει το δύσκολο έργο της εξισορρόπησης των απαιτήσεων και των συμφερόντων των διαφορετικών ομάδων που ένωσαν τις δυνάμεις τους για την ανατροπή του Καντάφι.
Η εξωτερική επιρροή, που θα επιχειρήσει να εκμεταλλευθεί τοπικές και φυλετικές διαμάχες, είναι άλλος ένας κίνδυνος για το μέλλον της Λιβύης. Η Αίγυπτος είναι ένας ισχυρός γείτονας, που επιχείρησε και στο παρελθόν να αναμιχθεί στα εσωτερικά της Λιβύης. Η Ιταλία, η Βρετανία και η Γαλλία έχουν επίσης ιστορικό εμπλοκής στη Λιβύη. Επαρχίες της χώρας ήταν ιταλικές αποικίες από το 1911 μέχρι που τις κατέκτησαν συμμαχικά στρατεύματα στην εκστρατεία της Βόρειας Αφρικής, το 1943.
Οι Βρετανοί ανέλαβαν τότε τον έλεγχο στην Τρίπολη και την Κυρηναϊκή και οι γάλλοι στην επαρχία Φεζάν, μέχρι την ανεξαρτησία της Λιβύης, το 1951. Δεν είναι τυχαίο που η Γαλλία και η Βρετανία ζήτησαν την παρέμβαση του ΝΑΤΟ στη Λιβύη μετά την εξέγερση του Φεβρουαρίου.
Πετρελαϊκές εταιρείες από αυτές τις δύο χώρες, όπως και από την Ιταλία, τις ΗΠΑ και τον Καναδά θα είναι σε θέση ισχύος για την εκμετάλλευση του πετρελαίου της Λιβύης. Το Κατάρ, η Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έπαιξαν επίσης σημαντικό ρόλο στηρίζοντας τους αντάρτες, και πιστεύεται ότι θα συνεχίσουν να ασκούν επιρροή στην ηγεσία των επαναστατών.
Μετά την ανακάλυψη πετρελαίου στη Λιβύη, το 1959, βρετανικές, αμερικανικές και ιταλικές πετρελαϊκές εταιρείες αναμίχθηκαν έντοντα στην πετρελαϊκή βιομηχανία της χώρας. Εξαιτίας αυτής της εμπλοκής, φούντωσε η αντιδυτική ιδεολογία που υπήρξε μέρος της ρητορικής του Καντάφι.
Ο συνταγματάρχης είχε στενές σχέσεις με τη Σοβιετική Ενωση, και αργότερα με τη Ρωσία, η οποία τον προμήθευσε με τον κύριο όγκο των εξοπλισμών του. Πιστεύεται ότι η Ρωσία που φαίνεται ότι πόνταρε στην επιβίωση του Καντάφι και δεν έχει αναγνωρίσει το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο, θα είναι ανάμεσα στους μεγάλους χαμένους από την στιγμή που θα αναλάβουν την εξουσία οι αντικαθεστωτικοί.
Η Κίνα ενδιαφέρεται επίσης εδώ και καιρό για τους πόρους της Αφρικής και της Βόρειας Αφρικής, και ο Καντάφι αντιστάθηκε σε αυτό που χαρακτήριζε «κινεζικό οικονομικό ιμπεριαλισμό» στην περιοχή. Παρά ταύτα, η Κίνα έχει επενδύσει 20 δισ. δολάρια στον ενεργειακό τομέα της Λιβύης, και μεγάλες κινεζικές κατασκευαστικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στη χώρα – διείσδυση που αναμένεται ότι θα ενισχυθεί στην εποχή που θα ακολουθήσει το καθεστώς Καντάφι.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk