ΕΜΦΥΛΙΟΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΩΝΗ

«Μπαρόζο, είσαι αυθάδης!»

Ατολμοι, αδύναμοι, άναυδοι:αυτή την εικόνα δίνουν οι ευρωπαίοι ηγέτες τις δύο τελευταίες εβδομάδες. Η αναζωπύρωση της οικονομικής κρίσης τούς έχει κυριολεκτικά παραλύσει. Το μήνυμα που εκπέμπουν Βερολίνο και Παρίσι είναι « ενεργός ηρεμία». Υπομονή, λένε, ώσπου να αρχίσουν να αποφέρουν καρπούς οι αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής της 21ης Ιουλίου. Το γεγονόςότι η απραξία τους διευκολύνει τις επιδρομές των κερδοσκόπων, δεν φαίνεται να τους ανησυχεί…

Ατολμοι, αδύναμοι, άναυδοι:αυτή την εικόνα δίνουν οι ευρωπαίοι ηγέτες τις δύο τελευταίες εβδομάδες. Η αναζωπύρωση της οικονομικής κρίσης τούς έχει κυριολεκτικά παραλύσει. Το μήνυμα που εκπέμπουν Βερολίνο και Παρίσι είναι « ενεργός ηρεμία». Υπομονή, λένε, ώσπου να αρχίσουν να αποφέρουν καρπούς οι αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής της 21ης Ιουλίου. Το γεγονόςότι η απραξία τους διευκολύνει τις επιδρομές των κερδοσκόπων, δεν φαίνεται να τους ανησυχεί καθόλου. Αυτή η έλλειψη στοιχειώδους αντίδρασης βρίσκεται ωστόσο σε πλήρη αντίθεση με τη διαμάχη που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στους ίδιους ηγέτες. Ορισμένοι αναλυτές μιλούν για ευρωπαϊκό εμφύλιο πόλεμο, άλλοι πιο πεζά-για «σκυλοκαβγά». Δεν πρόκειται βέβαια για προσωπικές αντιζηλίες, αλλά για σύγκρουση οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων. Ολα δείχνουν ότι η Ευρώπη θα περάσει ένα από τα πιο καυτά φθινόπωρα της μεταπολεμικής ιστορίας της. Και το διακύβευμα δεν θα είναι μόνο το ευρώ, αλλά και η κοινή της μοίρα.

Ξέρει να βλέπει μακριά. Ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου και πρόεδρος του Εurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ θεωρείται από τους πιο διορατικούς πολιτικούς της Ευρώπης. Αυτό δεν τον κάνει όμως και Πυθία. Οι «χρησμοί» του είναι συχνά αποτυχημένοι. Οπως εκείνος τη νύχτα της 21ης Ιουλίου στις Βρυξέλλες, όταν αμέσως μετά τη λήξη της Συνόδου Κορυφής, που ενέκρινε το δεύτερο πακέτο βοήθειας στην Ελλάδα, προφήτευε με απόλυτη σιγουριά ότι «η κρίση του ευρώ έληξε, αυτό ήταν το ύστατο πακέτο».

Δύο εβδομάδες αργότερα ο χρησμός ριχνόταν στον σκουπιδοτενεκέ. Η κρίση ξαναχτυπούσε την Ευρώπη. Ορισμένοι αναλυτές μιλούσαν για κραχ τύπου 1929, άλλοι για θάνατο με δόσεις, που είναι χειρότερος του ξαφνικού. Και όχι λίγοι προέβλεπαν ότι η παραγωγή πακέτων βοήθειας θα πάρει βιομηχανική μορφή.

Η επιστολή Μπαρόζο

«Είναι η χειρότερη κρίση που είχαμε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο» συνόψιζε τις προάλλες ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν-Κλοντ Τρισέ. «Και αν δεν πάρουμε τα μέτρα μας,μπορεί να μεταλλαχθεί και στη χειρότερη μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο» .

Παράλληλα, στην Ευρώπη μαίνεται ο εμφύλιος καβγάς. Η μία πρωτεύουσα τα βάζει με την άλλη και όλες μαζί με τις Βρυξέλλες. Στις αρχές του Αυγούστου η Ευρωπαϊκή Ενωση θύμιζε ακυβέρνητη πολιτεία. Την ίδια εικόνα δίνει σε μεγάλο βαθμό ακόμη και σήμερα.

Ο καβγάς άρχισε με μια «εμπρηστική επιστολή» (όπως την αποκάλεσαν τα βελγικά μέσα ενημέρωσης) του Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο προς τους αρχηγούς των κρατών-μελών της ευρωζώνης. Σε αυτήν ο πρόεδρος της Επιτροπής, αφού διαπίστωνε τη νέα ανάφλεξη της κρίσης, ζητούσε την επανεξέταση «όλων των βασικών στοιχείων» της συμφωνίας της 21ης Ιουλίου και πρότεινε, ως πρώτο άμεσο πυροσβεστικό μέτρο, τον διπλασιασμό του ποσού για την ευρωπαϊκή προστατευτική ομπρέλα του ΕFSF.

Οι πρώτοι που αντέδρασαν σε αυτή την «αυθάδεια» ήταν οι Γερμανοί. «Οι πολιτικοί στο Βερολίνο έβγαζαν αφρούς από το στόμα» έλεγε διπλωμάτης που θέλει να μείνει ανώνυμος. Η Ανγκελα Μέρκελ διεμήνυσε ψυχρά ότι δεν βλέπει την παραμικρή ανάγκη για «επανεξέταση» . Και μερικά γερμανικά μέσα ενημέρωσης, που ανέλαβαν τη «βρώμικη δουλειά», άρχισαν ξαφνικά να καυτηριάζουν την «ανυπόφορη εγωπάθεια» του κ. Μπαρόζο που πάει χέρι-χέρι με την εξίσου «ανυπόφορη ανεπάρκειά» του.

Οικονομική διακυβέρνηση

Από μια πρώτη ματιά, η κόντρα έχει προσωπικό χαρακτήρα. Η αιτία της είναι προφανώς η προσπάθεια του κ. Μπαρόζο να αποβάλει τον ρόλο του «γέσμεν» της κυρίας Μέρκελ (η τελευταία, ως γνωστόν, επέβαλε δύο φορές την εκλογή του στη θέση του προέδρου της Επιτροπής) και να αποκτήσει επιτέλους αυτοτελές ηγετικό προφίλ στην Ευρώπη.

Πίσω από αυτή την αντιπαράθεση κρύβεται ωστόσο ο αγώνας για έναν νέο ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Ενώ ο πορτογάλος πολιτικός επιλέγει τη φυγή προς τα εμπρός με στόχο την άμεση εφαρμογή κοινής δημοσιονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη, η καγκελάριος επιμένει στην αναβολή και στην κωλυσιεργία. «Η Μέρκελ συνεχίζει να σύρεται από τις εξελίξεις» λέει ο γνωστός οικονομολόγος και διευθυντής του Ιδρύματος Ηans Βoeckler στο Ντύσελντορφ Γκούσταβ Χορν. «Η πρώτη απάντησή της σε κάθε ξένη πρόταση είναι:“Δεν τίθεται θέμα”.Στο τέλος όμως αναγκάζεται να την αποδεχθεί».

Μόνο που η περίοδος της αναβλητικότητας έχει εξαντληθεί. Το δίλημμα ή οικονομική διακυβέρνηση ή διάλυση της ευρωζώνης τίθεται όλο και εντονότερα στην ημερήσια διάταξη. Και το νέο κύμα κρίσης κάνει τα χρονικά περιθώρια για τη λήψη αποφάσεων ακόμη πιο ασφυκτικά. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η καγκελάριος θα εξαγγείλει μια νέα «ριζοσπαστική» γραμμή μετά την ψηφοφορία στη γερμανική Βουλή στο τέλος του Σεπτεμβρίου για το δεύτερο πακέτο στήριξης στην Ελλάδα και τους μηχανισμούς στήριξης.

«Πολύ πιθανόν να ταχθεί υπέρ της οικονομικής διακυβέρνησης» λέει αναλυτής. «Αυτό δεν θα σημάνει απόκλιση από το σημερινό μοντέλο, που αυξάνει, αντί να μειώνει, τις ανισότητες στο εσωτερικό της Κοινότητας. Θα συμπεριλαμβάνει όμως ορισμένες προτάσεις των Σοσιαλδημοκρατών, όπως ο φόρος επί των διεθνών χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, καθώς και τα ευρωομόλογα».

Το αγκάθι του ευρωομολόγου

Τα ευρωομόλογα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι το μεγάλο αγκάθι, δεδομένου ότι η έκδοσή τους θα κοστίζει στη Γερμανία- λόγω του υψηλότερου επιτοκίου έναντι του σημερινού γερμανικού- τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ ετησίως. Ωστόσο η κυρία Μέρκελ, προσθέτει, προτίθεται να συναινέσει λόγω των ασύγκριτα μεγαλύτερων κερδών που θα έχει η χώρα της ως αντάλλαγμα από τη διατήρηση της ευρωζώνης.

Το ερώτημα είναι όμως: Θα προλάβει η κυρία Μέρκελ να αλλάξει γραμμή; Δεκάδες βουλευτές των κυβερνώντων κομμάτων, των Χριστιανοδημοκρατών και των Ελεύθερων Δημοκρατών, παρακολουθούν με καχυποψία τις κινήσεις της. Και ο αριθμός τους καθημερινά μεγαλώνει. Η άρνηση 20 ή και περισσοτέρων εξ αυτών να την ακολουθήσουν (τα δύο κόμματα διαθέτουν 330 βουλευτές, η πλειοψηφία στη Βουλή εξασφαλίζεται με 311) δεν θα πρέπει λοιπόν να αποκλείεται. Σε αυτή την περίπτωση η κυβέρνηση θα πέσει. Και αυτό θα σημάνει το τέλος των σχεδίων της κυρίας Μέρκελ, αφού οι νικητές των επόμενων εκλογών θα είναι, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι.

Το δράμα του ευρώ δεν περιστρέφεται βέβαια μόνο γύρω από την καγκελάριο ή τη σχέση της με τον κ. Μπαρόζο. Υπάρχουν τουλάχιστον δύο άλλοι «τραγικοί ήρωες» δίπλα τους- με πρώτο τον Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος θέλει να επανεκλεγεί πρόεδρος της Γαλλίας την άνοιξη του 2012 με το τουπέ τού «σωτήρα του ευρώ». Μόνο που τα πράγματα δεν ευνοούν σήμερα τους «σωτήρες». Η δημοσιονομική πολιτική του κ. Σαρκοζί τείνει να καταλήξει σε φιάσκο. Και αυτό απειλεί και την πιστοληπτική «τιμή» της Γαλλίας που είναι ακόμη της ανώτατης κλάσης, του ΑΑΑ. Επόμενο, λοιπόν, το ποσοστό της δημοτικότητάς του να έχει κατρακυλήσει στο 24%.

Ο δεύτερος στη σειρά «τραγωδός» είναι ο ιταλός πρωθυπουργός Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Η τραγωδία του δεν είναι μόνο τα φοβερά δημοσιονομικά ελλείμματα της χώρας του, που αποκαλύφθηκαν πρόσφατα, αλλά και η άρνηση των Γερμανών να του παράσχουν οποιαδήποτε βοήθεια. Οχι μόνο επειδή δεν τον παίρνουν στα σοβαρά ως πολιτικό, αλλά και επειδή δεν βλέπουν τη δυνατότητα αποτελεσματικής παρέμβασης στην ιταλική οικονομία. «Η Ιταλία έχει δημόσιο χρέος ύψους 1,8 τρισ.ευρώ» έλεγε τις προάλλες πηγή του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών. «Αυτό δεν μπορεί να καλυφθεί από καμία προστατευτική ομπρέλα. Αν υπάρχει κάποια αχνή ελπίδα σωτηρίας,αυτή είναι η δραστική περικοπή δαπανών».

Η Μέρκελ θέλει τον Ρομπάι στη θέση του Γιούνκερ

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρομπάι. Ο βέλγος πολιτικός ήταν μέχρι πρότινος αμελητέα ποσότητα στις Βρυξέλλες. Αυτό άλλαξε από τη στιγμή που έγινε αντιληπτό ότι η κυρία Μέρκελ τον προορίζει ως «μίστερ ευρώ» στη θέση του προέδρου του Εurogroup κ. Γιούνκερ και ως πολιτικό υποκατάστατο του κ. Μπαρόζο.

Από τότε ο κ. Βαν Ρομπάι δεν συμβολίζει μόνο τον εσωτερικό αγώνα για εξουσία στις Βρυξέλλες, αλλά και τις προσπάθειες της κυρίας Μέρκελ να κρατά υπό πλήρη έλεγχο το αρχηγείο της Κοινότητας. Οι πιθανότητες να το επιτύχει και τώρα είναι πολλές. Εξίσου ευάριθμες είναι οι πιθανότητες να ελέγχει και μετά τον Σεπτέμβριο τις εξελίξεις στην ευρωζώνη εφαρμόζοντας μια νέα, πιο αναδιανεμητική από τη σημερινή, πολιτική με βάση την ιδέα της οικονομικής διακυβέρνησης. Υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι δεν θα μεσολαβήσει ως τότε κάποιο πραξικόπημα των βουλευτών της ή, ακόμη χειρότερα, μια τυφλή εξέγερση των αγορών κατά της ευρωζώνης.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk