Το δίκαιο του ισχυρού

Η στρατιωτική επιχείρηση κατά της Λιβύης δικαιολογημένα προβληματίζει τους απλούς πολίτες, κυρίως στις χώρες του ΝΑΤΟ, αν δεν τους βρίσκει αντίθετους σύμφωνα και με τις δημοσκοπήσεις. Αθώοι συνάθρωποί μας διαμελίζονται, τραυματίζονται, σακατεύονται, χάνουν τα σπίτιά τους ή παίρνουν το δρόμο της προσφυγιάς, όπως και σε προηγούμενους εισβολές στη Σερβία.

Το δίκαιο του ισχυρού | tovima.gr

Η στρατιωτική επιχείρηση κατά της Λιβύης δικαιολογημένα προβληματίζει τους απλούς πολίτες, κυρίως στις χώρες του ΝΑΤΟ, αν δεν τους βρίσκει αντίθετους σύμφωνα και με τις δημοσκοπήσεις. Αθώοι συνάθρωποί μας διαμελίζονται, τραυματίζονται, σακατεύονται, χάνουν τα σπίτιά τους ή παίρνουν το δρόμο της προσφυγιάς, όπως και σε προηγούμενους εισβολές στη Σερβία το 1999 και Ιράκ το 2003 για να μείνομε σε δυο κραυγαλέες περιπτώσεις κατάφωρης παραβίασης του διεθνούς δικαίου από ΗΠΑ και συμμάχους.

Εξακολουθεί, δυστυχώς, να επικρατεί η σοφιστική αντίληψη περί δικαίου. Για τον Θρασύμαχο (Πλάτωνος «Πολιτεία» Α΄ 336b) το δίκαιο δεν είναι τίποτα άλλο από το συμφέρον του ισχυρού («φημί γαρ εγώ είναι το δίκαιον ουκ άλλο τι ή το του κρείττονος συμφέρον»). Στον «Γοργία» (483d) επίσης διαβάζομε: «ούτω το δίκαιον κέκριται τον κρείττω του ήττονος άρχειν και πλέον έχειν» (έτσι δίκαιο θεωρείται το να κυριαρχεί ο ισχυρότερος πάνω στον ασθενέστερο και να καρπώνεται περισσότερα).

Για του λόγου το αληθές έχομε ήδη τον Ε΄ αιώνα την περίπτωση της Αθήνας που απείλησε (κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου) και στη συνέχεια κατέστρεψε τη Μήλο, μια ουδέτερη πολιτειακή οντότητα, επειδή οι κάτοικοί της αρνήθηκαν να προσχωρήσουν στη «συμμαχία» και να ευθυγραμμιστούν με την ιμπεριαλιστική πολιτική της υπερδύναμης. Με πρωτοφανή κυνισμό οι Αθηναίοι πρέσβεις δηλώνουν (Θουκ. Ε΄ 89) ότι «δυνατά δε οι προύχοντες πράσσουσι και οι ασθενείς συγχωρούσιν» (οι ισχυροί κάνουν ό, τι θέλουν και οι αδύνατοι υποκύπτουν).

Είναι ηλίου φαεινότερο ότι η εν λόγω στρατιωτική επιχείρηση εξυπηρετεί πρωτίστως τα προσωπικά και εθνικά-οικονομικά-γεωπολιτικά συμφέροντα των εμπνευστών της. Εκεί όμως που δεν διακυβεύονται ζωτικά συμφέροντα οι «προστάτες» κωφεύουν στις εκκλήσεις των αδικημένων και αγνοούν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Ενώ κάνουν σημαία τα ανθρώπινα δικαιώματα και βομβαρδίζουν ανελέητα τη Λιβύη, συνεχίζουν να παραβλέπουν ότι στην Κύπρο υπάρχουν στρατεύματα κατοχής από το 1974. Το δίκαιο επομένως ταυτίζεται επιλεκτικά με το ίδιον συμφέρον και όχι με το συμφέρον του λαού του οποίου τα δικαιώματα και οι ελευθερίες καταπατούνται βάναυσα.

Τυραννικά καθεστώτα μπορεί να δίνουν αφορμή για στρατιωτικές επεμβάσεις, ύστερα μάλιστα και από εξεγέρσεις που μπορεί να υποδαυλίζονται από εκείνους που εποφθαλμιούν τον ορυκτό πλούτο μιας χώρας . Τα αίτια όμως είναι πάντα βαθύτερα και στις μέρες μας κυρίως οικονομικά. Το γεγονός (αν είναι γεγονός και όχι προπαγάνδα) ότι οι αντικαθεστωτικοί αποδεκατίζονται στις συμπλοκές, άμαχοι σκοτώνονται ή διώκονται δεν νομιμοποιεί τη στρατιωτική επέμβαση του ΝΑΤΟ. Όσοι πολεμούν για τα ιδεώδη τους (αν όντως αγωνίζονται για αυτά) πρέπει να είναι έτοιμοι και για θυσίες.

Οι όποιες διαδηλώσεις, κινητοποιήσεις και άλλες διαμαρτυρίες κατά της Nατοϊκής εισβολής δεν θα φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, όπως δεν το έφεραν και στις προηγούμενες περιπτώσεις. Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι πρέπει να σταματήσουν ή να μη γίνονται. Το μόνο αποτελεσματικό όπλο που διαθέτουν οι απλοί πολίτες είναι η ψήφος τους. Αργά ή γρήγορα φτάνει η ώρα της κάλπης που τρέμουν οι πολιτικοί και δη οι ηγέτες. Γι αυτό άλλωστε βαυκαλίζουν τα πλήθη ή επιχειρούν με ανειλικρινή διάλογο, παραπληροφόρηση και ψεύδη να θολώσουν τα νερά. Έτσι παρουσιάζουν την κάθε παράνομη στρατιωτική επέμβαση αναγκαία για την πάταξη του κακού και τους εαυτούς τους θεόσταλτους τιμωρούς και σωτήρες των καταπιεσμένων.

Σωστά προέβλεψε ο μεγάλος ιστορικός Θουκυδίδης ότι πόλεμοι, διαμάχες και γενικά βιαιοπραγίες θα επαναλαμβάνονται όσο η ανθρώπινη φύση παραμένει η ίδια: «γιγνόμενα μεν και αεί εσόμενα έως αν η αυτή φύσις ανθρώπων η» (Α΄ 224). Από τότε μέχρι σήμερα η τιτανική (κακή), σε αντίθεση με τη διονυσιακή (καλή), φύση του ανθρώπου δεν άλλαξε επί τα βελτίω, παρά την όποια πνευματική εξέλιξη και πρόοδο στην κοινωνική οργάνωση. Η λογική και η ηθική παρακάμπτονται τεχνηέντως κάθε φορά που το δίκαιο και το συμφέρον τέμνονται.

Ο κ. Οδυσσέας Τσαγκαράκης είναι ομότιμος καθηγητής κλασικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και συγγραφέας.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk