Διακυβέρνηση θεμελιωμένη στη συζήτηση…

Δράση είναι μια απόφαση που έχει αποτέλεσμα και κύριος μοχλός της σε μια οργανωμένη κοινωνία είναι η κυβέρνησή της. Επειδή οι αποφάσεις της κυβέρνησης αφορούν ελεύθερους και ισότιμους πολίτες πρέπει αυτές να λαμβάνονται μετά από συζήτηση. Για να γίνει αποδεκτή η δράση και να έχει αποτέλεσμα πρέπει η κυβέρνηση να πείσει για την ενεργό συμμετοχή και εμπιστοσύνη των πολιτών, διαφορετικά αυτή θα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πλήθος αντιστάσεις.

Διακυβέρνηση θεμελιωμένη στη συζήτηση… | tovima.gr

Δράση είναι μια απόφαση που έχει αποτέλεσμα και κύριος μοχλός της σε μια οργανωμένη κοινωνία είναι η κυβέρνησή της. Επειδή οι αποφάσεις της κυβέρνησης αφορούν ελεύθερους και ισότιμους πολίτες πρέπει αυτές να λαμβάνονται μετά από συζήτηση. Για να γίνει αποδεκτή η δράση και να έχει αποτέλεσμα πρέπει η κυβέρνηση να πείσει για την ενεργό συμμετοχή και εμπιστοσύνη των πολιτών, διαφορετικά αυτή θα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πλήθος αντιστάσεις, που δεν υποχωρούν ακόμη και κάτω από βαρύτατες πιέσεις. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι λύσεις που επιβάλλουν οι καταστάσεις ανάγκης ποτέ δεν είναι μακροπρόθεσμα αποτελεσματικές. Η ικανότητα της κυβέρνησης να καθιερώνει τη συζήτηση που θα οδηγεί στη λήψη αποφάσεων και να την συνεχίζει ώστε αυτές να γίνουν αποδεκτές και αποτελεσματικές αποτελεί κορυφαία πολιτική πράξη.

Η πολιτική συζήτηση όμως δεν είναι συζήτηση μεταξύ μεμονωμένων ατόμων, είναι συζήτηση μεταξύ θεσμών, γιατί οι θεσμοί και όχι τα μεμονωμένα άτομα παίζουν πραγματικό πολιτικό ρόλο. Κάθε πολιτική συζήτηση αναμειγνύει την υπεράσπιση «υλικών» συμφερόντων με την αντιπαράθεση ιδεών και καταλήγει, ενδεχομένως, σε συμβιβαστικές λύσεις. Πρέπει να καταστεί σαφές ότι καμιά συζήτηση δεν παράγει συμφωνία για τον ορισμό θεμελιωδών αξιών, η αναζήτηση μιας τέτοιας συμφωνίας είναι αντικείμενο του διαλόγου.

Αφού η κυβέρνηση είναι ο κύριος μοχλός της δράσης, ποιος είναι ο ρόλος των πολιτών, της δημόσιας γνώμης;
Στο σημείο αυτό πρέπει να κάνουμε τη διάκριση μεταξύ ενεργών και παθητικών πολιτών.

Ο παθητικός πολίτης συμμετέχει στη διαμόρφωση και στην έκφραση της δημόσιας γνώμης, αλλά η συμμετοχή του δεν συνίσταται στη διατύπωση σχεδίων ή προτάσεων. Αρκείται μόνο στην έκφραση του προσωπικού του συμφέροντος και των αξιών του. Αντίθετα, ο ενεργός πολίτης δεν αρκείται στην έκφραση των υλικών συμφερόντων του και μιας μορφής ευαισθησίας. Σκέπτεται σαν να εκπροσωπεί τους πάντες, σαν να επρόκειτο να κυβερνήσει.
Αν θεωρήσουμε το σύνολο των πολιτών, μπορούμε να πούμε ότι αυτό επηρεάζει την κυβέρνηση με την πίεση της δημόσιας γνώμης.

Ωστόσο, στα περισσότερα σύγχρονα κράτη, η δημόσια γνώμη είναι λίγο – πολύ δομημένη. Οι ομάδες συμφερόντων προβάλουν τις απαιτήσεις τους με τη μορφή «πολιτικών» προτάσεων και ξέρουν να πείθουν τους κυβερνώντες ότι τα συμφέροντά τους συμπίπτουν με αυτά του κράτους.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η δημόσια γνώμη είναι επίσης οργανωμένη σύμφωνα με κομματικές προτιμήσεις. Οι ενεργοί πολίτες έχουν την τάση να οργανώνονται στο εσωτερικό των κομμάτων ή στις παρυφές τους. Προτιμούν το ένα ή το άλλο κόμμα, γιατί σκέπτονται με όρους πολιτικών σχεδίων, με όρους δυνατών πιθανών λύσεων. Η ψήφος, σε περίπτωση προσφυγής στις κάλπες, αντιστοιχεί στην επιλογή ενός σχεδίου λίγο – πολύ καθορισμένου.

Τελικά, ενεργός πολίτης είναι αυτός που έχει πολιτικές ευθύνες και άρα ο πολίτης γίνεται πιο ενεργός όταν βρίσκεται κοντά στα κέντρα λήψης αποφάσεων, όταν συμμετέχει εκ του σύνεγγυς στη διακυβέρνηση.

Όπως είναι φυσικό, η δημόσια γνώμη δεν έχει καθήκον να προτείνει μια πολιτική υποκαθιστώντας την πολιτική της υπεύθυνης κυβέρνησης. Τα πολιτικά κόμματα είναι αυτά που επεξεργάζονται πολιτικά σχέδια, στρατολογώντας ανθρώπους ικανούς και με κύρος. Άλλωστε, ο ρόλος των κομμάτων είναι να στηρίζουν τη δράση της κυβέρνησης ή, αν είναι στην αντιπολίτευση, να προετοιμάζουν τις εναλλακτικές κυβερνήσεις.

Όταν η κυβέρνηση μιας χώρας, όπως της δικής μας, έχει να αντιμετωπίσει δύσκολα προβλήματα (για την αντιμετώπιση της κρίσης) είναι αναγκασμένη να πάρει όχι ευχάριστες για τους πολίτες αποφάσεις. Η αποτελεσματικότητα των αποφάσεων αυτών εξαρτάται από την αποδοχή τους τόσο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, όσο και από τις οργανωμένες ομάδες συμφερόντων, γεγονός που τονίζει και την ευθύνη τους για την αντιμετώπιση της κρίσης. Βέβαια η κυβέρνηση έχει τη μεγάλη ευθύνη να δώσει την αναγκαία πληροφόρηση, να προτείνει και να διευθύνει τη συζήτηση. Στην περίπτωση αδιεξόδου, το δημοψήφισμα είναι η λύση που θα δώσει τη δυνατότητα και στον πολίτη να εκφραστεί και στην κυβέρνηση να κυβερνήσει…

Η αντιμετώπιση της κρίσης έχει ανάγκη τη λήψη αποφάσεων θεμελιωμένες στη συζήτηση, στην αναζήτηση συμφωνιών των οποίων η δυνατότητα ύπαρξης πρέπει να αποτελεί εθνικό στόχο…Αυτή η συνεκτική πορεία είναι ευθύνη όλων μας και sine qua non προϋπόθεση για να διαμορφώσουμε περιβάλλον δημιουργίας.

Ο κ. Χρήστος Β. Μασσαλάς είναι καθηγητής, π. Πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Ε – mail: cmasalas@cc.uoi.gr

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk