Ο ΕΠΙΜΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ

Tο μαυρόασπρο εξώφυλλο αυτού του βιβλίου συμβολίζει πολλά. Πέρα από το ονοματεπώνυμο της γνωστής και ικανής συγγραφέως του, Λορ Αντλέρ, το όνομα του εκδότη, Γκρασέ, και τον προσδιορισμό του είδους, βιογραφία, έχουμε τον μονολεκτικό κεντρικό τίτλο: «Φρανσουά». Πάνω σε μια φωτογραφία. Και τόσα χρόνια μετά τον θάνατό της (2003) λίγοι, ίσως μερικοί πολύ νέοι, μπορεί να πούνε: Μα, και ποια είναι αυτή; Και να σκεφτούν, αν δεν προσέξουν τη λέξη «βιογραφία», ότι έχουν να κάνουν με ένα μυθιστόρημα με κεντρική ηρωίδα κάποια Φρανσουάζ.

Tο μαυρόασπρο εξώφυλλο αυτού του βιβλίου συμβολίζει πολλά. Πέρα από το ονοματεπώνυμο της γνωστής και ικανής συγγραφέως του, Λορ Αντλέρ, το όνομα του εκδότη, Γκρασέ, και τον προσδιορισμό του είδους, βιογραφία, έχουμε τον μονολεκτικό κεντρικό τίτλο: «Φρανσουά». Πάνω σε μια φωτογραφία. Και τόσα χρόνια μετά τον θάνατό της (2003) λίγοι, ίσως μερικοί πολύ νέοι, μπορεί να πούνε: Μα, και ποια είναι αυτή; Και να σκεφτούν, αν δεν προσέξουν τη λέξη «βιογραφία», ότι έχουν να κάνουν με ένα μυθιστόρημα με κεντρική ηρωίδα κάποια Φρανσουάζ. Ονομα τόσο συνηθισμένο…
Δεν πρόκειται όμως για μια Φρανσουάζ αλλά για τη Φρανσουάζ Ζιρού. Μια γυναίκα-θρύλο στη γαλλική- και όχι μόνο- δημοσιογραφία και στη δημόσια ζωή ήδη από τα τελευταία προπολεμικά χρόνια. Οταν εργάστηκε κοντά στους μεγαλύτερους γάλλους σκηνοθέτες κινηματογράφου, με κυριότερο τον Ζαν Ρενουάρ, ασκώντας όλα τα επαγγέλματα: άνθρωπος για όλες τις δουλειές στα γυρίσματα, σεναριογράφος, βοηθός σκηνοθέτης· και ως Δημοσιογράφος (με «δ» αξιοκρατικά κεφαλαίο) μετά την κατοχή και την αντίσταση, ως τον θάνατό της που τη βρήκε σε μεγάλη ηλικία (86 ετών) να είναι αρθρογράφος, και τι αρθρογράφος, στην εβδομαδιαία επιθεώρηση «Νουβέλ Ομπσερβατέρ», ενώ κατάφερνε να «βγάζει», σχεδόν κάθε χρόνο, από ένα καλό βιβλίο, με εξασφαλισμένες τις πολλές πωλήσεις. Ομορφη (αλλά όχι «κούκλα»), απίστευτα γοητευτική, με τεράστιο ταλέντο και πολυκύμαντη ελεύθερη προσωπική ζωή, η Φρανσουάζ Ζιρού πήρε μέρος, αμέσως μετά τον πόλεμο, στον σχεδιασμό και στην έκδοση του γυναικείου περιοδικού «Εlle» κοντά στην Ελέν Γκορντόν Λαζαρέφ (άλλο μυθικό πρόσωπο της γαλλικής δημοσιογραφίας) επιβάλλοντας ως έναν βαθμό την άποψη ότι η γυναίκα δεν ήταν πια μόνο μια νοικοκυρά, σύζυγος και μητέρα αλλά ενεργό, δυναμικό, ισότιμο και ελεύθερο σε όλα μέλος της κοινωνίας, που όμως δεν «παραμελούσε» τον εαυτό της και την εμφάνισή της. Το μεγαλύτερο δημοσιογραφικό εγχείρημα της Φ.Ζ. ήταν ο σχεδιασμός και η έκδοση της εβδομαδιαίας «L΄Εxpress» μαζί με τον Ζαν-Ζακ Σερβάν Σρεϊμπέρ. Το έντυπο αυτό, που πολύ γρήγορα κατέκτησε ένα ευρύτατο προοδευτικό κοινό, «στέγασε» τα μεγαλύτερα ονόματα της γαλλικής διανόησης: τον Φρανσουά Μοριάκ (τακτικό σχολιαστή με το ιστορικό «σημειωματάριό του»), τον Αμπέρ Καμύ, τον Σαρτρ, τη Φρανσουάζ Σαγκάν, τη Μαργκερίτ Γιουρσενάρ, τη Μαργκερίτ Ντυράς και τόσους άλλους. Και μαζί με τις κοινωνικές έδωσε δύο μεγάλες, επικές μάλιστα, μάχες: για να προωθήσει στην πρωθυπουργία τον Πιερ Μεντές-Φρανς, έναν από τους επιφανέστερους μεταπολεμικούς πολιτικούς της Γαλλίας που όταν έγινε πρωθυπουργός (για λίγους μήνες) είχε την τόλμη να τερματίσει τον πόλεμο στην Ινδοκίνα και να θέσει τις βάσεις για τη μετα-αποικιοκρατική εξέλιξη της Βορείου Αφρικής. Και μερικά χρόνια αργότερα για να υποστηρίξει πολιτική λύση στον φοβερό πόλεμο στην Αλγερία και για να καταγγείλει τη συστηματική χρήση βασανιστηρίων από τον γαλλικό στρατό σε βάρος των Αλγερινών.
Ενα από τα χαρακτηριστικά της Φ.Ζ. ήταν η εργατικότητά της. Εβλεπε, διόρθωνε και συχνά ξανάγραφε όλη την ύλη του «L΄ Εxpress», ακόμα και άρθρα διάσημων «επώνυμων» συνεργατών, όταν πίστευε, όπως για τον Σαρτρ που το ήξερε και ο ίδιος, ότι ναι μεν ήταν Σαρτρ και μεγάλος αλλά ανίκανος να εκφραστεί απλά και σε μια σελίδα. Ενώ η Ζιρού ήξερε! Ηταν επίσης εκπληκτικές οι κεραίες της για τη διαπίστωση των βαθύτερων εξελίξεων στην κοινωνία, στα γράμματα, στις τέχνες, στις επιστήμες και στα ήθη. Σε αυτήν οφείλεται η ιστορική έκφραση «Νέο Κύμα» που συμβόλιζε μια δυναμική και διαφορετική νέα γενιά, πρώτα στον κινηματογράφο και στις τέχνες, φυσικά και στο τραγούδι, και που την είδαμε μετά από λίγα χρόνια στα πανεπιστήμια και στα οδοφράγματα του Μάη του ΄68…
Η Φρανσουά Ζιρού και ο Ζαν-Ζακ Σερβάν Σρεϊμπέρ ήταν «ταίρι» που το ένωνε ένας μεγάλος έρωτας. Κι όταν ο έρωτας αυτός έφτασε στο τέλος του για τον Σρεϊμπέρ, η Φ.Ζ. αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει. Την έσωσαν από τον θάνατο. Ο Λακάν, ο πασίγνωστος ψυχαναλυτής, τη βοήθησε να ξαναβρεί τον εαυτό της. Ο πατέρας και η μητέρα της ήταν εβραίοι Οθωμανοί, τον πατέρα της τον είχαν κυνηγήσει στην Τουρκία για πολιτικούς λόγους, έζησαν αρχικά στην Ελβετία και μετά στη Γαλλία σαν πολιτικοί πρόσφυγες, η μητέρα της την είχε βάλει να ορκιστεί πριν πεθάνει ότι δεν θα αποκαλύψει ποτέ την εβραϊκή της καταγωγή… Η Φ.Ζ. έζησε και το δράμα του πρόωρου θανάτου του γιου της από ατύχημα στις Αλπεις. Με τύψεις: πίστευε ότι δεν είχε δοθεί όσο έπρεπε στα παιδιά της. Γνώρισε πολλούς άντρες, έγινε και υπουργός (… δυστυχώς του Ζισκάρ, για τις γυναικείες υποθέσεις, αλλά ευτυχώς με έργο), βοήθησε πολύ τον Μιτεράν, πολλούς από τους πιο σημαντικούς (και σημαντικές) δημοσιογράφους της Γαλλίας αυτή τους διαμόρφωσε. Τελικά, ναι: «Φρανσουάζ» είναι το ιστόρημα μιας σπάνια γοητευτικής και άξιας γυναίκας. Και μιας διαφορετικής δημοσιογραφίας.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Βιβλία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk