Η Moody’s και οι λύσεις που έχουμε

Ο οίκος Moody’s υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας μας και έφερε στην επιφάνεια για μια ακόμη φορά την πολιτική αναπηρία της σημερινής ευρωπαϊκής ελίτ, η οποία δεν θέλει να δημιουργήσει ένα αξιόπιστο ευρωπαϊκό οίκο αξιολόγησης!

Η Moody’s και οι λύσεις που έχουμε | tovima.gr

Ο οίκος Moody’s υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας μας και έφερε στην επιφάνεια για μια ακόμη φορά την πολιτική αναπηρία της σημερινής ευρωπαϊκής ελίτ, η οποία δεν θέλει να δημιουργήσει ένα αξιόπιστο ευρωπαϊκό οίκο αξιολόγησης!

Όμως το πιο ανησυχητικό μέγεθος είναι ο θυμός και η οργή ενός ευρύτατου τμήματος του εκλογικού σώματος: το 60% βρίσκει πλέον εντελώς εσφαλμένη (άδικη και ίσως παρανοϊκή) τη συνεχιζόμενη πολιτική της δημοσιονομικής εξυγίανσης και του μνημονίου.

Και επειδή σε ένα συγκρουσιακό μοντέλο δημοκρατίας πρέπει να προσφέρονται στους πολίτες σαφείς εναλλακτικές λύσεις, θα ήθελα να ανιχνεύσω συνοπτικά τις υπαρκτές διεξόδους που μας ανοίγονται σήμερα.

Η πρώτη επιλογή είναι η συνέχιση της λιτότητας, γεγονός που εμπεριέχει υψηλό ρίσκο, αφού ακόμη και αν εφαρμόσουμε τις συνταγές του μνημονίου μπορεί το δημόσιο χρέος να αγγίξει το 149%, ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, οπότε είναι ενδεχόμενο η διαχείρισή του να γίνει μη βιώσιμη, αν η εσωτερική ύφεση γίνει βαθύτερη και η κοινωνική αναταραχή πάρει μεγάλες διαστάσεις (και ίσως προς τα εκεί να πηγαίνουμε).

Η λύση τούτη δεν είναι η πιο ευνοϊκή για τον κόσμο της εργασίας, γιατί επιβλήθηκε από τον παγιωμένο στην καρδιά της Ευρώπης συντηρητισμό και οδηγεί στη δραματική μείωση των μισθών, αλλά και στη χειροτέρευση του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών, προς όφελος του μεγάλου κερδισμένου της υπόθεσης, που θα είναι και πάλι η Γερμανία (και ίσως το Deutschland ueber alles να ξαναπαίρνει σήμερα ένα νέο ιστορικό νόημα).

Η δεύτερη πιο ριζική επιλογή – με τεράστιους κινδύνους – είναι η αθέτηση των πληρωμών με πρωτοβουλία της Ελλάδας, δηλαδή κατ’ ουσίαν η αναδιάρθρωση του χρέους (με το σχετικό «κούρεμα» για τους δανειστές), η έξοδος από την ευρωζώνη και η επιστροφή στη δραχμή, ώστε να μπορούμε να διαχειριστούμε κατάλληλα το εργαλείο της υποτίμησης.

Όμως θα υπάρχουν και εφιαλτικές παρενέργειες, όπως η αποκοπή από τις παγκόσμιες εμπορικές πιστώσεις και η προσωρινή νέκρωση των διεθνών σχέσεων της χώρας μας. Αυτή την επιλογή υποστηρίζει μια πρόσφατη επιστημονική εργασία («Λαπαβίτσας, Ανάμεσα στη λιτότητα και την αθέτηση πληρωμών», 2010).

Οι συγγραφείς, χωρίς να υποτιμούν τις ανυπέρβλητες δυσκολίες, λένε ότι μπορεί να λειτουργήσει μακροπρόθεσμα υπέρ των εργαζομένων και είναι πιθανό να σηματοδοτήσει και μια γενικότερη αντικαπιταλιστική στροφή της Ευρώπης.

Αυτά τα διλήμματα πρέπει να σταθμίσουν οι έλληνες εκλογείς, ώστε οι αντιδράσεις να μην περιορίζονται μόνο στις φαιδρές και θυμικές εκτονώσεις του βρισίματος ή του ξυλοκοπήματος των βουλευτών, αλλά να έχουν και πολιτικά χαρακτηριστικά (και το ίδιο ισχύει και για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης που δίνει ρεσιτάλ ανευθυνότητας).

Κατά τη γνώμη μου η δεύτερη λύση – η αποχώρηση από την ευρωζώνη – είναι ένα άλμα προς το κενό, μια έξοδος από το παγκόσμιο σύστημα καταμερισμού της εργασίας (χωρίς να είμαστε Αργεντινή ή Ρωσία που είχαν ανεξάντλητους πλουτοπαραγωγικούς πόρους) και βεβαίως μια λύση ασύμβατη με την παγιωμένη ατομικιστική και καταναλωτική κουλτούρα της ελληνικής κοινωνίας, που προφανώς δεν θα στηρίξει εύκολα τέτοιου είδους μετέωρους προσανατολισμούς!

Όμως πιστεύω ότι υπάρχει και μια τρίτη πραγματική επιλογή : παραμονή στην Ευρώπη και μάχη για την ανατροπή της σημερινής ανεκδιήγητης γερμανικής πολιτικής (με αναδιαπραγμάτευση του μνημονίου) και παράλληλα μετάλλαξη της υφιστάμενης μυωπικής κυβερνητικής λογικής μέσα από τη σύλληψη της φοροδιαφυγής και τις επενδύσεις (τουλάχιστον εκ μέρους του κράτους).

Όπως λέει και ο νομπελίστας οικονομολόγος Γιόζεφ Στίγκλιτζ η φερεγγυότητα ενός κράτους ή η νεράιδα της εμπιστοσύνης (confidence fairy) εμφανίζονται πιο εύκολα με τις κεϋνσιανές πολιτικές, παρά με τα σκληρά μέτρα λιτότητας! Και αυτό είναι το στοίχημα για όλους μας!

Καλφέλης Γρηγόρης
Καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ
kalfelis@law.auth.gr

ι

.

Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk