Αίγινα Με τα μάτια των καλλιτεχνών

Το τοπίο της Αίγινας,τόσο κοντινό και ταυτόχρονα τόσο μακρινό από εκείνο της Αθήνας,διασώζει ως σήμερα,παρά τις πολυάριθμες οικιστικές επεμβάσεις στις οποίες εξακολουθεί να υπόκειται,μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία,μια αναλλοίωτη σχεδόν αύρα,την ίδια εκείνη που το καθιέρωσε ως προσφιλή προορισμό και θερινή ή και μοναδική κατοικία- αλλά και ως θεματικό πεδίο για την εικαστική δημιουργία αναπάντεχα μεγάλου αριθμού γλυπτών και ζωγράφων.Από τον Ουμβέρτο Αργυρό,τον Στέφανο Λάντσα,τον …

Το τοπίο της Αίγινας,τόσο κοντινό και ταυτόχρονα τόσο μακρινό από εκείνο της Αθήνας,διασώζει ως σήμερα,παρά τις πολυάριθμες οικιστικές επεμβάσεις στις οποίες εξακολουθεί να υπόκειται, μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία,μια αναλλοίωτη σχεδόν αύρα,την ίδια εκείνη που το καθιέρωσε ως προσφιλή προορισμό και θερινή ή και μοναδική κατοικία- αλλά και ως θεματικό πεδίο για την εικαστική δημιουργία αναπάντεχα μεγάλου αριθμού γλυπτών και ζωγράφων.Από τον Ουμβέρτο Αργυρό,τον Στέφανο Λάντσα,τον Σπύρο Παπαλουκά,τον Αλεξάντερ Μπαρκώφ,τον Φώτη Κόντογλου,τον Γεράσιμο Στέρη και τον Πολύκλειτο Ρέγκο,ως τον Σπύρο Βασιλείου,τον Γιάννη Τσαρούχη και τον Τάκη Καλμούχο,τον Χρήστο Καπράλο και τον Γιάννη Παππά,τον Γιάννη Μόραλη,τον Νίκο Νικολάου,τον Κώστα Ανδρέου και τον Ανδρέα Βουρλούμη,τον Γιώργο Μανουσάκη,τη Μαρία Πωπ και τον Ανδρέα Φωκά και τον Ιάσονα Μολφέση και ακόμη,τους σημαντικούς αρχιτέκτονες Δημήτρη Πικιώνη,Αρη Κωνσταντινίδη και Κυριάκο Κρόκο,πολλοί υπήρξαν οι δημιουργοί που επισκέφθηκαν ή εγκαταστάθηκαν κατά περιόδους στο νησί,καθιστώντας το θερινό καταφύγιο και δεύτερο τόπο τους και συναναστρεφόμενοι εκεί σημαντικούς ανθρώπους των Γραμμάτων μας όπως ο Αγγελος Σικελιανός και ο Γιώργος Σεφέρης,ο Νίκος Καζαντζάκης και η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ. Ιρις Κρητικού, «Η Αίγινα των ζωγράφων» Μνήμη Ιωάννη Μόραλη

Ο Ιωάννης Μόραλης με τους μαθητές του Π.Σάμιο και Δ.Κούκο

Το εφετινό καλοκαίρι, από το ζαχαροπλαστείο «Αιάκειο» στην προκυμαία της Αίγινας, απουσίαζε και η τελευταία «αριστοκρατική» πινελιά του. Ο ευπατρίδης Ιωάννης Μόραλης (Αρτα, 1916- Αθήνα, 2009) δεν είχε κατέβει στο νησί όπως έκανε ανελλιπώς τις τελευταίες, πολλές, δεκαετίες.

Είχε φύγει για άλλες, πιο μοναχικές πολιτείες.

Μια από τις χαρές που απολάμβανε ο πιο ουσιαστικός εκπρόσωπος του «ελληνότροπου μοντερνισμού» στην Αίγινα, με την παροιμιώδη συνέπειά του- «δεν μπορείς να φλυαρείς,πρέπει να πειθαρχείς» στην τέχνη και τη ζωή- ήταν η μεσημεριανή κάθοδος στο ζαχαροπλαστείο «Αιάκειον», στο παλιό- αριστοκρατικό κάποτε- στέκι της προκυμαίας. Το άρωμα του καφέ και του αμυγδαλωτού κρατάει χρόνια. Μόνο που εκείνη τη Δευτέρα του Αυγούστου μπλέκονταν με ένα άλλο άρωμα, αυτό της σοφίας ενός δημιουργού, ο οποίος μετέφερε στις μέρες μας τον θρύλο της περίφημης γενιάς του ΄30. Ο δάσκαλος βρέθηκε ανάμεσα σε μερικούς παλιούς και νεότερους αγαπημένους μαθητές, όλοι τους με στενή σχέση με την Αίγινα: ο Δημήτρης Κούκος, ο Παύλος Σάμιος, ο Δημήτρης Σεβαστάκης.

Εκείνη η ιδιαίτερη στιγμή στην Αίγινα καταγόταν από τα παλιά. Από τις πρώτες κιόλας μέρες στην Καλών Τεχνών, το 1931, η παρέα «έδεσε» στο εργαστήριο του καθηγητή Δημητρίου Γερανιώτη: ο Μόραλης συνάντησε τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Χρήστο Καπράλο και τον Νίκο Νικολάου. Οι ίδιοι θα βρεθούν αργότερα στην Αίγινα.

Πρώτος θα καταφύγει εκεί ο γλύπτης Χρήστος Καπράλος.

Ακολούθησε ο Νικολάου το 1964. Το σπίτι του θα γίνει εστία φιλότεχνων και διανοουμένων. Ο Μόραλης με τον Νικολάου ήσαν πραγματικοί φίλοι. Αφού είχαν αποφασίσει ότι όποιος από τους δύο έπαιρνε την υποτροφία για τη Ρώμη θα έπαιρνε και τον άλλο μαζί του. Την υποτροφία κέρδισε ο Μόραλης και κράτησε τον λόγο του. Πήρε μαζί του τον Νικολάου στη Ρώμη και μετά στο Παρίσι. Ο Νικολάου πήρε τον Μόραλη μαζί του στην Αίγινα.

Τα σπίτια του Μόραλη και του Νικολάου, ένα με το τοπίο μέσα στο «αιγινίτικο φως», φαίνονται προτού πιάσεις το λιμάνι. Σου έρχεται στον νου ένας άλλος επισκέπτης της παρέας στην Αίγινα, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο οποίος έγραφε στον κατάλογο της έκθεσης έργων του Μόραλη το 1972 στην γκαλερί Ζουμπουλάκη: «Τα χρώματα της Αττικής και της Αίγινας,τα σώματα των νέων κοριτσιών,το φως το ταυτόσημο μιας φυσικής και ηθικής ευγένειας,τα βλέπουμε στα τελευταία έργα του Μόραλη να αναδύονται κάποτε με μιαν υγρασία θαλασσινή,σαν μεγεθυσμένα θραύσματα από αρχαίες ληκύθους ή σμικρυμένες νωπογραφίες τόπων λατρείας που χάθηκαν για πάντα».

Ανθρωπος των προκαθορισμένων χρόνων ο Ιωάννης Μόραλης, έφυγε από το «Αιάκειον» στις 13.35, ακριβώς στην ώρα που είπε στο ταξί να έλθει να τον πάρει, αφήνοντας όπως πάντα ανικανοποίητους τους ακροατές του που ήθελαν να ακούσουν και άλλα. Το ίδιο έκανε και τον επόμενο χρόνο. Εφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, αλλά και πλήρης διαφορετικών σκέψεων που δεν μας εκμυστηρεύτηκε ποτέ…

Η αιγινίτικη ενδοχώρα

Η Αίγινα είναι πλούσια σε εικόνες. Από τις πιο δυνατές τα είκοσι διάσπαρτα ξωκλήσια- λένε ότι κάποτε ήταν όσα και οι ημέρες του χρόνου, δηλαδή 365- πάνω στον λόφο στην Παλιαχώρα, πίσω από το τεράστιο μοναστήρι του Αγίου Νεκταρίου στον δρόμο από την Αίγινα για την Αγία Μαρίνα. Εδώ βρίσκεται η βυζαντινή Αίγινα. Αυτός ο «νησιώτικος Μυστράς» ήκμασε την περίοδο 896-1800, όταν οι άνθρωποι έπρεπε να κρύβονται από τους πειρατές και στην ανάγκη να κλείνονται σε κάστρο. Από το κάστρο στην κορυφή του λόφου η θέα προς την παραλία της Σουβάλας είναι συναρπαστική.

Μετά ο δρόμος τραβά για τον Μεσαγρό, μέσα στις φιστικιές όπου υπάρχει το σπίτι του Ροδάκη με όλα τα χαρακτηριστικά της λαϊκής αρχιτεκτονικής του νησιού. Πριν όμως όσοι ενδιαφέρονται για τα θρησκευτικά μνημεία θα απολαύσουν την Ομορφη Εκκλησία. Ετσι λέγεται ο μικρός, μονόκλιτος ναός των Αγίων Θεοδώρων ο οποίος χτίστηκε το 1289 και στεγάζει τοιχογραφίες ενδεικτικές των προτύπων ζωγραφικής που εγκαινιάστηκαν τον 9ο και τον 10ο αιώνα. Ενα ακόμη μνημείο είναι το μοναστήρι της Παναγιάς Χρυσολεόντισσας (1600) με τον τριώροφο πύργο του, στο κέντρο του νησιού.

Η περιπλάνηση στην Αίγινα περνά οπωσδήποτε και από το πιο ενδιαφέρον χωριό του νησιού, την ορεινή Παχιά Ράχη, με τα πετρόκτιστα παραδοσιακά σπίτια, απ΄ όπου η θέα προς την πολιτεία της Αίγινας, την Πέρδικα, το ωραίο νησάκι Μονή και απέναντι τη χερσόνησο των Μεθάνων είναι μαγευτική. Ο δρόμος μέσα σε ένα τυπικό νησιώτικο τοπίο συνεχίζει για το χωριουδάκι Ανιτσέου- με κοινό μυστικό το καλό φαγητό- και καταλήγει στις Πόρτες, όπου και η καλή παραλία Κλήμα. Και από εδώ μπορείτε να συνεχίσετε για την Αγία Μαρίνα και τον ναό της Αφαίας.

Η μυστικιστική Αφαία

Οι υποψιασμένοι οδηγούν τον νου τους σε μεταφυσικά μονοπάτια, σκεπτόμενοι το ισόπλευρο τρίγωνο που δημιουργεί ο ναός μαζί με την Ακρόποληκαι τις στήλες του Ναού του Ποσειδώνα στο Σούνιο, οι οποίοι φαίνονται όταν έχει διαυγή καιρό, ή τη δοξασία ότι η περιοχή αυτή συγκροτεί ένα μυστικό μαγνητικό πεδίο, η εμβέλεια του οποίου συνδέεται με τη σημασία των Δελφών και της Αρχαίας Ολυμπίας. Οι περισσότεροι επισκέπτες όμως θαυμάζουν τις καλλίγραμμες κολόνες που λες και ξεπηδούν μέσα από το πευκοδάσος και τη θέα προς τη θάλασσα. Η απόλαυση των φίλων της πεζοπορίας μπορεί να αρχίσει ήδη από την Αγία Μαρίνα, όταν πιάνουν το μονοπάτι για τον ναό και χάνονται μέσα στο δάσος. Περίπου όπως η Βριτόμαρτις, η οποία κυνηγημένη πότε από τον έρωτα του Μίνωα, πότε από την αγάπη ενός απλού ναύτη, εξαϋλώθηκε εδώ μέσα στα δένδρα και γι΄ αυτό ο ναός ονομάστηκε της Αθηνάς Αφαίας (άφαντης, αφανέρωτης).

Αυτός ο ναός, εδώ στην κορυφή του λόφου, είναι από τους πλέον καλοδιατηρημένους δωρικούς περίπτερους. Χρονολογείται από τις αρχές του 5ου αιώνα. Περίφημα είναι τα γλυπτά του αετώματος του ναού, από τα οποία όμως ελάχιστα βρίσκονται στην Ελλάδα. Οι ξένοι άρπαγες είχαν ιδιαίτερη αδυναμία στα γλυπτά των αετωμάτων και τα περισσότερα εκτίθενται τώρα πολύ μακριά από την Αίγινα, στη γλυπτοθήκη του Μονάχου.

Η προκυμαία των θαυμάτων

Μοιάζει με θαλασσινή γειτονιά της Αθήνας. Τα νεοκλασικά της Πλάκας, του Ψυρρή, των Εξαρχείων λες και απέδρασαν για διακοπές στην Αίγινα. Αλλά και τα καραβάκια που αναχωρούν συχνά-πυκνά από τον Πειραιά θυμίζουν πολλές φορές… αστικό λεωφορείο. Αυτό είναι όμως το σκηνικό μπροστά από το οποίο η Αίγινα παίζει το δικό της έργο. Σχεδόν απερίσπαστη, ειδικά αυτή την εποχή όπου οι αφίξεις μειώνονται και αυξάνεται η διάθεση για εσωτερικές και εξωτερικές αναζητήσεις. Ας μην ξεχνάμε ότι το νησί αυτό του Αργοσαρωνικού υπήρξε η πρώτη πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους (1828-1830). Αυτό της δίνει έναν αέρα αρχοντιάς- ο οποίος φαίνεται με την πρώτη ματιά στον «πίνακα» της προκυμαίας με τον Αγιο Νικόλαο τον Θαλασσινό και τα εντυπωσιακά κτίσματα-, αλλά και το δικαίωμα να διατηρεί ρομαντικές συνήθειες όπως οι βόλτες με μόνιππα. Τα βρίσκεις εκεί στο λιμάνι μόλις κατέβεις από το καράβι και κάνεις μερικά βήματα στην προκυμαία. Οι αμαξάδες ξεκουράζονται στις πιο αναπαυτικές θέσεις των επιβατών με φόντο ένα μεγαλόπρεπο αρχοντικό.

Ο κόσμος της προκυμαίας της Αίγινας είναι μαγικός και γευστικός. Και δεν είναι μόνο τα κιόσκια με τα περίφημα φιστίκια. Τα απλωμένα στον ήλιο χταπόδια δημιουργούν σουρεαλιστικές εικόνες στα ουζερί του λιμανιού. Η μυρουδιά σε οδηγεί στη γοητευτική σκεπαστή ιχθυαγορά. Εκείνο όμως που κερδίζει το ενδιαφέρον σου είναι τα μοναδικά, ανοικτά «θαλασσινά» οπωροπωλεία. Είναι και αυτό κατάλοιπο αλλοτινών καιρών, τότε που τα κηπευτικά και τα φρούτα τα μετέφεραν τα περάματα. Τώρα τα πράματα δεν μεταφέρονται με καΐκια αλλά αποθηκεύονται και πωλούνται πάνω ή μπροστά στα δύο σκάφη που παραμένουν μόνιμα δεμένα στο λιμάνι της Αίγινας, δημιουργώντας μια συναρπαστική εικόνα.

ΠΡΟΣΒΑΣΗ

Τακτικότατα δρομολόγια από τον Πειραιά (πλατεία Καραϊσκάκη) με ιπτάμενα δελφίνια, καταμαράν και συμβατικά πλοία και οχηματαγωγά για Αγία Μαρίνα και πόλη της Αίγινας.

ΔΙΑΜΟΝΗ
Στην πολιτεία της Αίγινας,στα διαμερίσματα «Fistikies Αpartments» (τηλ.22970 23783, www.fistikies.gr), στον ατμοσφαιρικό ξενώνα «Ραστώνη» (τηλ.22970 27039),στα ξενοδοχεία «Δανάη» (τηλ.22970 22424, 22970 22914) και «Βrown» (τηλ. 22970 22271),στο «Πέτρινο Σπίτι» (τηλ.22970 23837-8),στην πανσιόν της Ρένας (τηλ.22970 24760) με λικέρ και σπιτικά γλυκά.Στη Βαγία,στο ξενοδοχείο «Βαγία» (τηλ.22970 71179,22970 24614). Στους Αγίους στα διαμερίσματα «Ιριδες» (τηλ.22970 52215).Στην Πέρδικα στα διαμερίσματα «Ιππόκαμπος» (τηλ.22970 61363, 22970 61459), στο ξενοδοχείο «Μoondy Βay» (τηλ.22970 61215).Στην Αγία Μαρίνα στο «Αpollo» (τηλ. 22970 32271-4).

ΦΑΓΗΤΟ
Στην Αίγινα,στα δύο κλασικά ουζερί της ιχθυαγοράς με τις ψητές σαρδέλες,στην ψαροταβέρνα «Αγορά»,στον «Ιππόκαμπο»,στον Μπάμπη και το «Γράμμα» (δίπλα στο Ταχυδρομείο) για μεζέδες.

Στο «Στέκι του Κυνηγού» στο Ανιτσαίο για σπιτικά πιάτα που ψήνονται σε ξυλόφουρνο.Στις Πόρτες στο «Ακρογιάλι» για ψάρι.Στην Πέρδικα,στην ψαροταβέρνα «Νίκος Φώντας- Αιγινίτισσα»,στο «Πρωραίον» για όλα τα καλά της θάλασσας, όπως και στον Αντώνη και τον Νώντα για ψαρικά.Στον δρόμο για Αγία Μαρίνα στο «Θολό» για μαγειρευτά και κρέατα της ώρας.Στον Μεσαγρό στον Αργύρη.Στην Κυψέλη,στον «Νοικοκύρη» κυρίως για μαγειρευτά.Στον δρόμο για Σουβάλα,στην «Καβουρόπετρα».

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κοινωνία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk