Οι σαμουράι έκαναν απόβαση στη Βενετία

ΒΕΝΕΤΙΑ, Πριν από ακριβώς 60 χρόνια, ο ιαπωνικός κινηματογράφος άρχιζε τη διεθνή πορεία του από το Φεστιβάλ Βενετίας. Το αριστούργημα του Ακίρα Κουροσάβα «Ρασομόν» είχε κερδίσει τον Χρυσό Λέοντα και η βράβευσή του έκανε για πρώτη φορά τα μάτια της Δύσης να στραφούν προς το ιαπωνικό σινεμά. Τέσσερα χρόνια αργότερα ο Κουροσάβα γύρισε την πιο γνωστή ταινία του, τους «Επτά σαμουράι». Η σχεδόν «αυτοκτονική» αποστολή των επτά σαμουράι να προστατέψουν ένα φτωχό χωριό από τους ληστές επηρέασε βαθύτατα τον αμερικανικό κινηματογράφο, που ξαναγύρισε την ταινία σε μορφή γουέστερν, τους «Επτά υπέροχους». Εφέτος οι «Σαμουράι» του Κουροσάβα έχουν την τιμητική τους, αφού πριν από λίγες ημέρες η ανακατασκευή τους «13 δολοφόνοι» έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της εντός συναγωνι σμού στη Βενετία. Ο Μιίκε υποκλίνεται με σεβασμό στο στυλ της παλιάς ταινίας, χρησιμοποιώντας μάλιστα ελάχιστα ψηφιακά εφέ ώστε η δράση να είναι οργανική, όπως είχε γυριστεί από τον Κουροσάβα. «Το Βήμα» έκανε με τον Μιίκε μια γενικότερη κουβέντα για την κουλτούρα και τη φιλοσοφία των σαμουράι, μέσα από την οποία αναδεικνύεται και το άγνωστο πρόσωπο της σύγχρονης Ιαπωνίας.

ΒΕΝΕΤΙΑ, Πριν από ακριβώς 60 χρόνια, ο ιαπωνικός κινηματογράφος άρχιζε τη διεθνή πορεία του από το Φεστιβάλ Βενετίας. Το αριστούργημα του Ακίρα Κουροσάβα «Ρασομόν» είχε κερδίσει τον Χρυσό Λέοντα και η βράβευσή του έκανε για πρώτη φορά τα μάτια της Δύσης να στραφούν προς το ιαπωνικό σινεμά. Τέσσερα χρόνια αργότερα ο Κουροσάβα γύρισε την πιο γνωστή ταινία του, τους
«Επτά σαμουράι». Η σχεδόν «αυτοκτονική» αποστολή των επτά σαμουράι να προστατέψουν ένα φτωχό χωριό από τους ληστές επηρέασε βαθύτατα τον αμερικανικό κινηματογράφο, που ξαναγύρισε την ταινία σε μορφή γουέστερν, τους «Επτά υπέροχους». Εφέτος οι «Σαμουράι» του Κουροσάβα έχουν την τιμητική τους, αφού πριν από λίγες ημέρες η ανακατασκευή τους «13 δολοφόνοι» έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της εντός συναγωνι
σμού στη Βενετία. Ο Μιίκε υποκλίνεται με σεβασμό στο στυλ της παλιάς ταινίας, χρησιμοποιώντας μάλιστα ελάχιστα ψηφιακά εφέ ώστε η δράση να είναι οργανική, όπως είχε γυριστεί από τον Κουροσάβα. «Το Βήμα» έκανε με τον Μιίκε μια γενικότερη κουβέντα για την κουλτούρα και τη φιλοσοφία των σαμουράι, μέσα από την οποία αναδεικνύεται και το άγνωστο πρόσωπο της σύγχρονης Ιαπωνίας.

– Πόσο δημοφιλές παραμένει το θέμα των σαμουράι στην Ιαπωνία σήμερα;

«Ως θέμα παραμένει αρκετά στην επικαιρότητα, αν και οι περισσότερες σύγχρονες ταινίες τείνουν στην παραμόρφωση της ορθόδοξης εικόνας των σαμουράι. Εφόσον εμείς κάναμε ένα ριμέικ των “Επτά σαμουράι”, προσπαθήσαμε να επιστρέψουμε πίσω στα βασικά και να μην προσθέσουμε τίποτε, ούτε στον αισθητικό τομέα αλλά ούτε σε λεπτομέρειες όπως τα κοστούμια. Ημασταν της παλιάς σχολής».

-Θα μπορούσε ένας σαμουράι να επιβιώσει στη σύγχρονη Ιαπωνία;

«Οχι, σε καμία περίπτωση. Θα τους εξολόθρευαν στην στιγμή. Το σύστημα θα τους αποτελείωνε. Είναι όπως ο σύγχρονος κόσμος της Ιαπωνίας νιώθει για την ειρήνη. Στην Ιαπωνία αντιμετωπίζουμε την ειρήνη, την ήσυχη ζωή που κάνουμε, σαν ένα μικρό πρόβατο που το κρατάμε σφιχτά στην αγκαλιά μας. Είμαστε χαμογελαστοί, χαρούμενοι όλη την ώρα, χωρίς σύννεφα, χωρίς κύματα. Τα πάντα πρέπει να μένουν ίδια, η ζωή να είναι ήσυχη. Η ειρήνη όμως δεν είναι τόσο εύκολη. Δεν είμαι βέβαιος ότι ο σύγχρονος Ιάπωνας μπορεί να καταλάβει τι σήμαινε κάποτε ειρήνη, τότε που ο κόσμος έπρεπε να πολεμήσει για να την κατακτήσει». – Υπάρχει σήμερα στην Ιαπωνία σεβασμός στις ηθικές αξίες των σαμουράι;

«Οι σαμουράι δεν έχουν και τόση μεγάλη ιστορία πίσω τους, κάτι παραπάνω από 100 χρόνια, σαν να λέμε δηλαδή ότι ήταν οι παππούδες των παππούδων μας. Εφόσον λοιπόν δεν έχει περάσει και τόσος πολύς χρόνος, θα περίμενε κανείς ότι οι αξίες των σαμουράι θα ήταν ακόμη ενσωματωμένες στη μοντέρνα κοινωνία της Ιαπωνίας. Αυτό όμως δεν ισχύει. Εμείς οι Ιάπωνες είμαστε πια αδύναμος λαός. Συνέβησαν πολλά μέσα σε αυτά τα 100 χρόνια και σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Η επιρροή της Δύσης ήταν καταλυτική, η τεχνολογία εξελίχθηκε με ραγδαίους ρυθμούς και βέβαια ηττηθήκαμε βαριά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ετσι χάθηκαν και ξεχάστηκαν οι αξίες των σαμουράι». – Η εισαγωγή της ταινίας με το χαρακίρι ενός σαμουράι, με έκανε να αναρωτηθώ για το νόημα αυτής της τόσο παράλογης πράξης την οποία πολλοί Δυτικοί δεν καταλαβαίνουν. Μπορεί ο θάνατος να είναι λύση στο αδιέξοδο;

«Δεν έχει να κάνει τόσο με την ιδέα της ύστατης λύσης ενός προβλήματος (είτε για τον άλλον είτε για τον εαυτό σου). Οταν κάνει κάποιος χαρακίρι σημαίνει ότι εκφράζει αυτό που νιώθει, ότι το βγάζει από μέσα του. Είναι σαν να λες στον άλλον ότι έχει άδικο. Την περίοδο των σαμουράι αν δεν ήσουν βασιλιάς δεν μπορούσες να εκφράσεις προφορικά τη γνώμη σου. Ακόμη και αν το έκανες, δεν είχε σημασία επειδή ο λόγος σου δεν μετρούσε. Φθάνοντας όμως στα άκρα, με το να χαράζεις την κοιλιά σου σαν σταυρό και μετά να βγάζεις όλα τα σωθικά σου και να τα απλώνεις μπροστά σαν να τα προσφέρεις, δείχνεις στον άλλον ότι μέσα σου είσαι καθαρός και ότι δεν έχεις τίποτε να κρύψεις. Αρα έχεις δίκιο έστω και αν το δηλώνεις θυσιάζοντας τη ζωή σου».

– Εχετε επιρροές από τον δυτικό κινηματογράφο;

«Αναρωτιέμαι συχνά τι σημαίνει επιρροή. Φαντάζομαι ότι σε εμάς, στον ιαπωνικό κινηματογράφο, ειδικά όταν είσαι ηθοποιός, για να πετύχεις θα πρέπει να χάσεις την ελευθερία σου παίζοντας εκ του ασφαλούς. Ενας ηθοποιός για να πετύχει στην Ιαπωνία θα πρέπει να παίξει έναν ρόλο που θα αρέσει στο κοινό, λέγοντας λόγια που θα αρέσουν στο κοινό. Στην Ιαπωνία αυτό συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό. Μόνο που στην πραγματικότητα οι ηθοποιοί δεν θέλουν να λειτουργούν κατ΄ αυτόν τον τρόπο. Θέλουν να αναπτύσσουν τους ήρωες που υποδύονται και να μην πρέπει να λένε αυτά που πρέπει να πουν για να αρέσουν. Νομίζω ότι ταινίες όπως οι “13 δολοφόνοι” δίνουν στους ηθοποιούς αυτή την ευκαιρία. Διότι ακόμη και αν είναι ταινία της παλιάς σχολής, προσφέρει την ευκαιρία της ελευθερίας της έκφρασης».

– Πώς νιώσατε όταν το επεισόδιο που γυρίσατε στη σειρά τηλεταινιών «Μasters of horror» λογοκρίθηκε στην Αμερική;

«Είπα μέσα μου: “Ναι! Τα κατάφερα!”. Ποιος είπε ότι στην Αμερική, στη χώρα της ελευθερίας, έχεις το πράσινο φως για να κάνεις ό,τι θέλεις χωρίς περιορισμούς; Αυτό μου είχαν υποσχεθεί βέβαια. Ηξερα όμως ότι οι σκηνές με τα νεκρά βρέφη παραήταν σκληρές για το αμερικανικό κοινό. Επομένως δεν εξεπλάγην και τόσο».

Ποιος είναι

Με πάνω από 80 ταινίες στη φιλμογραφία του, ο 50χρονος Τακέσι Μιίκε θεωρείται ένας από τους πιο παραγωγικούς σκηνοθέτες της Ιαπωνίας. Η γκάμα του Μιίκε είναι απεριόριστη, από δευτεροκλασάτες περιπέτειες φαντασίας όπως οι ταινίες «Ζebraman» ως παραδοσιακές ταινίες σαμουράι όπως οι «13 δολοφόνοι». Παρά τον όγκο του έργου του όμως, αποκαλεί τον εαυτό του τεμπέλη εφόσον κάνει τη δουλειά που κάνει. Ας σημειωθεί ότι το σινεμά του Μιίκε είναι αγαπημένο του εφετινού προέδρου της κριτικής επιτροπής στη Βενετία Κουέντιν Ταραντίνο, ο οποίος μάλιστα έχει παίξει ως ηθοποιός σε ταινία του πρώτου, στο «Shukijaki Western Django».

Τα φαβορί για τα βραβεία

Ο Πολ Τζιαμάτι (αριστερά) και ο Ντάστιν Χόφμαν σε σκηνή από την «Εκδοχή του Μπάρνεϊ»

Σ την τελική ευθεία του βρίσκεται το 67ο Φεστιβάλ Βενετίας, αφού απόψε το βράδυ στις 19.00 απονέμονται τα βραβεία στη Salla Grande του Λίντο. Δύσκολο να κάνεις προβλέψεις, αφού ουδείς μπορεί να φανταστεί προς τα πού θα κινηθεί μια κριτική επιτροπή, πόσω μάλλον με πρόεδρο τον Κουέντιν Ταραντίνο, ίσως τον πιο σινεφίλ σκηνοθέτη του κόσμου. Ανάμεσα στις ταινίες που ακούγονται στους διαδρόμους ως φαβορί είναι το «Ρost mortem» του Χιλιανού Πάμπλο Λαρέν που επιστρέφει στο πραξικόπημα του Πινοτσέτ, η «Τάφρος» του Γουάνγκ Μινγκ η οποία αναφέρεται στα εγκλήματα της κομμουνιστικής Κίνας κατά των δεξιών, αλλά και η «Μαύρη Αφροδίτη» του Αμπντελατίφ Κεσίς, το χρονικό μιας υπέρβαρης Νοτιοαφρικανής που έγινε σόου ακραίων θεαμάτων στο Παρίσι των αρχών του 19ου αιώνα. Ποιος λέει όμως ότι η επιτροπή δεν θα προτιμήσει κάτι εντελώς διαφορετικό, όπως το «Αttenberg» της Αθηνάς-Ραχήλ Τσαγγάρη; Ολα είναι πιθανά.

Η ερμηνεία της κουβανής ηθοποιού Γιαχίνα Τόρες στον ρόλο της «Μαύρης Αφροδίτης» θεωρείται σχεδόν βέβαιη, ενώ στους άνδρες πιθανότητες έχει ο Βίνσεντ Γκάλο για τον εντελώς σαρκικό ρόλο που κρατά στο «Εssential killing» του Γέρζι Σκολιμόφσκι, παίζοντας έναν Αφγανό ο οποίος περπατά ξυπόλητος στα χιόνια για να γλιτώσει από τους διώκτες του. Ο Πολ Τζιαμάτι, τέλος, είναι πολύ συγκινητικός στον ρόλο ενός ανθρώπου που προσβάλλεται από Αλτσχάιμερ στην «Εκδοχή του Μπάρνεϊ» του Ρίτσαρντ Λούις η οποία προβλήθηκε χθες Παρασκευή.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk