ΛΟΝΔΙΝΟ 2012

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην εποχή της λιτότητας

ΛΙΓΟ ΠΡΟΤΟΥ συμπληρώσει 100 ημέρες στην εξουσία ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Ντέιβιντ Κάμερον η πρωτεύουσα της χώρας είχε ξεκινήσει να γιορτάζει τους 30ούς Ολυμπιακούς Αγώνες που θα διεξαχθούν σε δύο χρόνια ακριβώς. Παρά τον έκδηλο όμως ενθουσιασμό του δημάρχου του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον για την προδιαγραφόμενη ολοκλήρωση των έργων εντός των χρονοδιαγραμμάτων, η ατμόσφαιρα έχει αρχίσει να βαραίνει πάνω από τη διοργανώτρια πόλη. Οι κινδυνολογούντες προβλέπουν ότι οι επόμενοι αγώνες θα χαρακτηριστούν ξανά ως οι «Ολυμπιακοί Αγώνες της λιτότητας», όπως και πριν από 64 χρόνια όταν η βρετανική πρωτεύουσα είχε διοργανώσει και πάλι τους Αγώνες. Τότε ήταν οι στάχτες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η έλλειψη υποδομών που είχαν προσδώσει στη διοργάνωση τον χαρακτήρα της λιτότητας. Σήμερα είναι η περιστολή των δαπανών και τα μέτρα δημοσιονομικής αυστηρότητας της κυβέρνησης Συντηρητικών και Φιλελευθέρων Δημοκρατών που δημιουργούν τους δυσάρεστους συνειρμούς. Το κόστος των 9,3 δισ. στερλινών φαντάζει δυσβάσταχτο, όταν μάλιστα η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει περικοπή όλων των δαπανών του Δημοσίου. Ωστόσο οι διοργανωτές διαλαλούν ότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να διασαλευτεί η ομαλή διοργάνωση των Αγώνων. Απλώς μπορεί η Βρετανία να μην κατακτήσει 47 μετάλλια όπως πριν από δύο χρόνια στο Πεκίνο. Βέβαια όσοι ψάχνουν αφορμές για να γκρινιάζουν κατευθύνουν (και) αλλού τα «βέλη» τους:ο μεταλλικός πύργος, λένε, που πρόκειται να κατασκευαστεί με αφορμή το αθλητικό γεγονός είναι κακόγουστος και αποπνέει υπεροψία. Ομοια με αυτήν που επέδειξε το εγχώριο και το διεθνές χρηματοπιστωτικό οικοδόμημα προτού φθάσει στο χείλος του γκρεμού.

ΛΙΓΟ ΠΡΟΤΟΥ συμπληρώσει 100 ημέρες στην εξουσία ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Ντέιβιντ Κάμερον η πρωτεύουσα της χώρας είχε ξεκινήσει να γιορτάζει τους 30ούς Ολυμπιακούς Αγώνες που θα διεξαχθούν σε δύο χρόνια ακριβώς. Παρά τον έκδηλο όμως ενθουσιασμό του δημάρχου του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον για την προδιαγραφόμενη ολοκλήρωση των έργων εντός των χρονοδιαγραμμάτων, η ατμόσφαιρα έχει αρχίσει να βαραίνει πάνω από τη διοργανώτρια πόλη. Οι κινδυνολογούντες προβλέπουν ότι οι επόμενοι αγώνες θα χαρακτηριστούν ξανά ως οι «Ολυμπιακοί Αγώνες της λιτότητας», όπως και πριν από 64 χρόνια όταν η βρετανική πρωτεύουσα είχε διοργανώσει και πάλι τους Αγώνες. Τότε ήταν οι στάχτες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η έλλειψη υποδομών που είχαν προσδώσει στη διοργάνωση τον χαρακτήρα της λιτότητας. Σήμερα είναι η περιστολή των δαπανών και τα
μέτρα δημοσιονομικής αυστηρότητας της κυβέρνησης Συντηρητικών και Φιλελευθέρων Δημοκρατών που δημιουργούν τους δυσάρεστους συνειρμούς. Το κόστος των 9,3 δισ. στερλινών φαντάζει δυσβάσταχτο, όταν μάλιστα η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει περικοπή όλων των δαπανών του Δημοσίου. Ωστόσο οι διοργανωτές διαλαλούν ότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να διασαλευτεί η ομαλή διοργάνωση των Αγώνων. Απλώς μπορεί η Βρετανία να μην κατακτήσει 47 μετάλλια όπως πριν από δύο χρόνια στο Πεκίνο. Βέβαια όσοι ψάχνουν αφορμές για να γκρινιάζουν κατευθύνουν (και) αλλού τα «βέλη» τους:ο μεταλλικός πύργος, λένε, που πρόκειται να κατασκευαστεί με αφορμή το αθλητικό γεγονός είναι κακόγουστος και αποπνέει υπεροψία. Ομοια με αυτήν που επέδειξε το εγχώριο και το διεθνές χρηματοπιστωτικό οικοδόμημα προτού φθάσει στο χείλος του γκρεμού.

Τα μέτρα λιτότητας που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση συνασπισμού προκειμένου να μειώσει το υπέρογκο δημόσιο χρέος (άνω του 12% του ΑΕΠ) είναι πολύ πιθανό να πλήξουν και τα ολυμπιακά αθλήματα. Οχι όμως όλα. Τα αγωνίσματα από τα οποία προσδοκά διακρίσεις η αποστολή των 1.000

τουλάχιστον αθλητών που θα φορέσουν τα χρώματα της Βρετανίας δεν πρόκειται να θιχτούν. Η ιστιοπλοΐα, η κωπηλασία, η ποδηλασία και η κολύμβηση περιλαμβάνονται μέσα σε αυτά.

Αλλά οι ομοσπονδίες ομαδικών αθλημάτων όπως το βόλεϊ και το χάντμπολ- όπου οι επιδόσεις των Βρετανών δεν ήταν ποτέ θαυμαστές- αγωνίζονται να βρουν χρήματα καθώς γνωρίζουν ότι οι 700 περίπου ημέρες που απομένουν ως τους Ολυμπιακούς του 2012 θα είναι δύσκολες. Ο πρωθυπουργός της χώρας Ντέιβιντ Κάμερον αναμένεται να δώσει διευκρινίσεις επί του σχεδίου περικοπής των δημοσίων δαπανών τον προσεχή Οκτώβριο.

Ψαλίδισμα δημοσίων δαπανών
Οι παροικούντες όμως την Ντάουνιγκ Στριτ διαμηνύουν ότι δεν πρόκειται να εξαιρεθούν ούτε τα κονδύλια της πολυδάπανης διοργάνωσης των Αγώνων από το ψαλίδισμα των δημοσίων δαπανών κατά 25% την επόμενη τριετία.

Ευτυχώς δηλαδή που υπάρχει και το βρετανικό λόττο, τα έσοδα του οποίου στηρίζουν αθλητικές διοργανώσεις και ομοσπονδίες. Οι αρχικοί προϋπολογισμοί των ολυμπιακών εγκαταστάσεων έχουν πέσει έξω και το προβλεπόμενο κόστος ολοκλήρωσής τους υπερβαίνει αυτή τη στιγμή τρεις φορές το αρχικό.

Πάντως η ολοκλήρωση των ολυμπιακών έργων δεν συνιστά απλώς συμβατική και συνεπώς αναπόφευκτη υποχρέωση των Βρετανών. Η κυβέρνηση δεν θα ήθελε να πλήξει το κύρος της χώρας, καθώς μάλιστα η διοργάνωση των Αγώνων θα έρθει τότε που θα τους έχει περισσότερο ανάγκη. Διότι με δεδομένη την πτώση της δημοτικότητάς του μέσα στην προσεχή διετία- λόγω της εφαρμογής των αντιλαϊκών μέτρων λιτότητας- μια ενδεχόμενη επιτυχία στους Ολυμπιακούς θα μπορούσε να αποδειχτεί «μάννα εξ ουρανού» για τον κεντροδεξιό συνασπισμό.

Βέβαια τα χρήματα δεν πέφτουν από τον ουρανό και για τον λόγο αυτόν η σχετικά νέα κυβέρνηση έχει αποφασίσει να περικόψει άλλες δαπάνες προκειμένου να χρηματοδοτήσει τα ολυμπιακά έργα. Τον «λογαριασμό» του 2012 φαίνεται λοιπόν ότι θα πληρώσουν τα μη δημοφιλή ομαδικά αθλήματα όπως το μπάσκετ και όλα όσα δεν μπορούν να δώσουν διακρίσεις στις εθνικές αποστολές σε δύο χρόνια. Αλλά όχι μόνο. Μεγάλο θύμα των Ολυμπιακών θα είναι και ο ερασιτεχνικός αθλητισμός. Καθώς μάλιστα η χρηματοδότησή του εξαρτάται από τα κονδύλια των τοπικών αρχών, τα οποία περικόπτονται δραστικά, το μέλλον των αθλημάτων που δεν ανήκουν στην ελίτ προοιωνίζεται θολό, αν όχι σκοτεινό. Σοβαρό πλήγμα θα δεχθούν επίσης τα προγράμματα «λαϊκού αθλητισμού». Οπως για παράδειγμα η δυνατότητα που είχαν οι πληθυσμιακές ομάδες κάτω των 16 και άνω των 60 ετών να αθλούνται δωρεάν στα δημοτικά κολυμβητήρια. Μάλιστα η προηγούμενη κυβέρνηση του Γκόρντον Μπράουν είχε δώσει μεγάλη έμφαση σε παρόμοια προγράμματα με στόχο να αυξηθούν κατά ένα εκατομμύριο οι Βρετανοί που αθλούνται. Βέβαια τότε ήταν αλλιώς τα πράγματα και οι υψηλόφρονες εξαγγελίες διατυπώνονταν με σχετική ευκολία από κυβερνητικούς και άλλους αξιωματούχους. Οπως για παράδειγμα οι δηλώσεις των επικεφαλής της βρετανικής Ολυμπιακής Επιτροπής που διακήρυσσαν μετά τη λήξη των Αγώνων του 2008 ότι «στους επόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες η κατάκτηση της τρίτης θέσης (στην κατάταξη των μεταλλίων) είναι ένας εφικτός στόχος».

Εν τω μεταξύ εμφανίστηκε η επελαύνουσα σε ολόκληρη την Ευρώπη λιτότητα καθιστώντας ανάλογες επιδιώξεις σχεδόν ανεδαφικές.

Αγγλοι στο ραντεβού τους
Αλλά αν είναι για κάτι γνωστοί οι Βρετανοί (πιο συγκεκριμένα οι Αγγλοι) είναι για τη συνέπειά τους. Ετσι όταν πριν από δύο εβδομάδες άρχισε η αντίστροφη μέτρηση μέχρι τη διεξαγωγή των Αγώνων ο επικεφαλής της Οργανωτικής Επιτροπής και πρώην ολυμπιονίκης Σεμπάστιαν Κόου δήλωσε «πραγματικά περήφανος για την πρόοδο των έργων » τα οποία αναμένεται να ολοκληρωθούν έναν χρόνο πριν από τα αντίστοιχα χρονοδιαγράμματα. « Εχουμε μπροστά μας ένα στάδιο το οποίο είναι έτοιμο στα δομικά του στοιχεία. Σχεδόν μόνο τα καθίσματα λείπουν για να παραδοθεί εντός του επόμενου έτους » είπε ο Κόου στους δημοσιογράφους ξεναγώντας τους στους χώρους του Ολυμπιακού Πάρκου στο ανατολικό Λονδίνο.

Μάλιστα το ακόμη πιο εντυπωσιακό (για τα ελληνικά δεδομένα) είναι ότι οι Βρετανοί έχουν αρχίσει να σχεδιάζουν το πώς θα αξιοποιηθούν αυτές οι κατασκευές προκειμένου να επιτευχθούν οι δύο πρωταρχικές επιδιώξεις των διοργανωτών. Αφενός να εκσυγχρονιστεί η ανατολική πλευρά της πρωτεύουσας και αφετέρου να υπάρξει οικονομικό όφελος από την εμπορική χρήση των αθλητικών και άλλων εγκαταστάσεων.

Συγκεκριμένα για το Ολυμπιακό Στάδιο το οποίο θα φιλοξενήσει πλήθος αθλημάτων αλλά και τις τελετές λήξης και έναρξης των Αγώνων έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον (για τη μεταολυμπιακή χρήση του) περισσότεροι από 100 επενδυτές, κατασκευαστές και αθλητικοί σύλλογοι (όπως η ποδοσφαιρική ομάδα Γουέστ Χαμ).

Ως τον επόμενο Μάρτιο θα έχει γίνει η τελική αξιολόγηση των προσφορών ενώ η αναδιαμόρφωση του Σταδίου θα αρχίσει τον Νοέμβριο του 2012. Μελέτες βιωσιμότητας του έργου δείχνουν ότι το χωρητικότητας 80.000

θεατών Στάδιο θα ήταν προτιμότερο να μικρύνει κατά τουλάχιστον 20.000 θέσεις. Αλλωστε οι Βρετανοί βλέπουν ακόμη πιο μακριά. Φιλοδοξούν δηλαδή ότι το ίδιο γήπεδο θα φιλοξενήσει αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου το 2018 ή το 2022.

Ειδικές οδηγίες για τους Λονδρέζους
Προς το παρόν πάντως προετοιμάζονται να υποδεχτούν τους πολυάριθμους επισκέπτες που θα συρρεύσουν στο Λονδίνο σε δύο χρόνια. Το υπουργείο Τουρισμού έχει εκδώσει ειδικές οδηγίες προς τους κατοίκους της πρωτεύουσας που μοιάζουν με… ταχύρρυθμα μαθήματα υποψηφίων διπλωματών. Πληροφορεί λοιπόν τους κατοίκους της πόλης ότι ένας Ιάπωνας που χαμογελά δεν είναι απαραίτητα χαρούμενος, το να ανοιγοκλείνεις τα μάτια θεωρείται προσβλητικό για έναν κάτοικο του Χονγκ Κονγκ όπως και το να αποκαλέσεις «Αμερικανό» έναν Καναδό αλλά και ότι ένας Ινδός μπορεί να μιλά δυνατά και να κάνει φασαρία απλώς όχι επειδή είναι εκνευρισμένος αλλά επειδή πιθανότατα ζει σε μια πολύβουη πόλη.

Οι «χρυσοί κανόνες συμπεριφοράς» προς τους τουρίστες δεν αφορούν μόνο τους 70.000 εθελοντές που θα εργαστούν κατά τη διεξαγωγή των Αγώνων. Ο Ντέιβιντ Κάμερον δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι « οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία προκειμένου να γίνει η χώρα μας ένας από τους πρώτους πέντε προορισμούς για όλους τους ταξιδιώτες του κόσμου ».

1948: οι Αγώνες της λιτότητας

Oι 14οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν εντελώς ξεχωριστοί από όλους τους προηγούμενους. Διεξήχθησαν τρία μόλις χρόνια μετά τη λήξη του πιο ειδεχθούς πολέμου που είχε γνωρίσει ως τότε η ανθρωπότητα. Η διοργανώτρια πόλη είχε υποστεί σημαντικές ζημιές από τους βομβαρδισμούς της ναζιστικής Λουφτβάφε οκτώ χρόνια πριν. Αυτό αποτέλεσε άλλωστε το βασικό επιχείρημα για την ανάληψη των Αγώνων. Ο βασιλιάς Γεώργιος κατάφερε να πείσει τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή ότι η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων θα έδινε την ευκαιρία στη βρετανική πρωτεύουσα να αναστηλωθεί κυριολεκτικά εκ βάθρων. Επιπλέον το Λονδίνο δικαιούτο να αναλάβει τη διοργάνωση αφού οι Ολυμπιακοί του 1944 (οι οποίοι ακυρώθηκαν για ευνόητους λόγους) επρόκειτο να πραγματοποιηθούν στην ίδια πόλη.

Και όμως ούτε ένα νέο γήπεδο ούτε μία καινούργια εγκατάσταση δεν κατασκευάστηκε στο Λονδίνο με αφορμή τη διοργάνωση του 1948. Διότι πολύ απλά δεν υπήρχαν χρήματα. Ετσι χαρακτηρίστηκαν «οι Ολυμπιακοί Αγώνες της λιτότητας».

Το ολυμπιακό χωριό δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ένας ειδικά διαμορφωμένος στρατιωτικός καταυλισμός της βρετανικής αεροπορίας RΑF έξω από το Λονδίνο. Οι 1.500 αθλητές φιλοξενήθηκαν σε συνθήκες που θα θύμιζαν σήμερα άσκηση χειμερινής διαβίωσης στον στρατό ή σε τηλεοπτικό ριάλιτι στην Παταγονία. Τα μοναδικά διαθέσιμα κρεβάτια ήταν οι αρθρωτές κλίνες στρατιωτικού τύπου, ενώ για την υγιεινή των «κατασκηνωτών» αθλητών είχαν χρησιμοποιηθεί και στρατιωτικές δεξαμενές.

Παρά την ένδεια χρημάτων και τις λιτές υλικοτεχνικές υποδομές οι διοργανωτές φρόντισαν να μην περάσουν στην Ιστορία ως «αφιλόξενοι». Μέσα σε αυτό το σπαρτιάτικο περιβάλλον υπήρχαν και κάποιες «ανέσεις». Οπως το ταχυδρομικό γραφείο και η τράπεζα που είχαν στηθεί έξω από τις εγκαταστάσεις. Επίσης οι αθλήτριες δεν φιλοξενήθηκαν σε στρατώνες αλλά σε κολέγια πέριξ του Λονδίνου.

Ωστόσο υπήρχαν και άλλες πρωτιές για τις οποίες μπορούν να υπερηφανεύονται οι Βρετανοί. Οι δεύτεροι Ολυμπιακοί Αγώνες που ανέλαβε το Λονδίνο (η πρώτη φορά ήταν το 1908) σήμαναν και την «είσοδο» της διοργάνωσης στην εποχή της τηλεόρασης. Τουλάχιστον 60 ώρες αγώνων βιντεοσκοπήθηκαν και μεταδόθηκαν από τα συνεργεία εξωτερικών λήψεων του ΒΒC το οποίο κατέβαλε ως αντίτιμο για τα τηλεοπτικά δικαιώματα το αστρονομικό για την εποχή ποσό των 1.000 στερλινών.

Η δεύτερη καινοτομία ήταν η διοργάνωση των πρώτων Αγώνων για αθλητές με αναπηρία. Οι πρώτοι ανεπίσημοι Παραολυμπιακοί Αγώνες πραγματοποιήθηκαν σε ένα μικρό χωριό, το Στόουκ Μάντεβιλ, 50 χιλιόμετρα έξω από το Λονδίνο, και οι συμμετέχοντες σε αυτούς ήταν αθλητές που είχαν μείνει ανάπηροι κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η διοργάνωση είχε ελάχιστα από τα χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης Ολυμπιάδας, ωστόσο έθεσε τα θεμέλια για τη θεσμοθέτηση των Παραολυμπιακών Αγώνων οι οποίοι ξεκίνησαν στη Ρώμη το 1960.

Αλλά και συνολικά οι Αγώνες είχαν έντονο το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού. Οχι λόγω ανοργανωσιάς αλλά εξαιτίας των αντικειμενικών συνθηκών. Για παράδειγμα, το κολυμβητήριο στο οποίο διεξήχθησαν τα αγωνίσματα της κολύμβησης ήταν μεγαλύτερο των ολυμπιακών διαστάσεων (αν και για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε κλειστός χώρος). Οι διοργανωτές κάλυψαν τον πλεονάζοντα χώρο και τον ονόμασαν «εξέδρα επισήμων». Με πρόχειρες κατασκευές, με λιγοστές υποδομές και κυρίως με ελάχιστα χρήματα όλα ήταν έτοιμα για την τελετή έναρξης στις 29 Ιουλίου, που ολοκληρώθηκε με την ευχή του επικεφαλής της διοργανώτριας επιτροπής Λόρδου Μπέργκλεϊ να γίνει το Λονδίνο «μια ζεστή φλόγα ελπίδας για την αποτελεσματικότερη συνεννόηση στον κόσμο».

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
  • Κινήσεις κρυφές Είναι πλέον αποφασισμένος να σταματήσει να... κρύβει τα πούρα του μέσα στα ροζ ρόλεϊ της Τίτι Βανίλι. ΣΙΒΥΛΛΑ |
Helios Kiosk