Οι νέοι καουμπόηδες της κοκαΐνης

Oι τίτλοι στις εφημερίδες του Μεξικού προκαλούν σοκ: «Θύμα απαγωγής πρώην υποψήφιος πρόεδρος», «Πυροβολήθηκε στο φως της ημέρας ανώτερος υπάλληλος προξενείου», «Μεξικανοί λαθρέμποροι ναρκωτικών δολοφονούν ιδιοκτήτη ράντσου στην Αριζόνα». Το αποτέλεσμα του πολέμου ανάμεσα στα πανίσχυρα καρτέλ θα κρίνει το μέλλον της χώρας. Λαθρεμπόριο ναρκωτικών γινόταν στο Μεξικό πριν από τη δεκαετία του ΄80. Αλλά η διακίνηση, κυρίως μαριχουάνας και μικρών ποσοτήτων ηρωίνης, ήταν περιορισμένη.

Oι τίτλοι στις εφημερίδες του Μεξικού προκαλούν σοκ: «Θύμα απαγωγής πρώην υποψήφιος πρόεδρος», «Πυροβολήθηκε στο φως της ημέρας ανώτερος υπάλληλος προξενείου», «Μεξικανοί λαθρέμποροι ναρκωτικών δολοφονούν ιδιοκτήτη ράντσου στην Αριζόνα». Το αποτέλεσμα του πολέμου ανάμεσα στα πανίσχυρα καρτέλ θα κρίνει το μέλλον της χώρας.

Λαθρεμπόριο ναρκωτικών γινόταν στο Μεξικό πριν από τη δεκαετία του ΄80. Αλλά η διακίνηση, κυρίως μαριχουάνας και μικρών ποσοτήτων ηρωίνης, ήταν περιορισμένη. Το 1984 τα κολομβιανά καρτέλ συνενώθηκαν με σπείρες του Μεξικού, αντιδρώντας στη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών για την πάταξη του λαθρεμπορίου στην Καραϊβική. Μέσα σε λίγα χρόνια το 80%-90% της κοκαΐνης έμπαινε στις ΗΠΑ μέσω του Μεξικού. Στην αρχή τα μεξικανικά καρτέλ έκαναν τη διακίνηση για λογαριασμό των κολομβιανών εμπόρων, αλλά από τη δεκαετία του ΄90 δημιούργησαν τις δικές τους αλυσίδες εφοδιασμού και δίκτυα διανομής. Τα σημαντικότερα καρτέλ έχουν εξελιχθεί σε καθέτως διαρθρωμένες πολυεθνικές ομάδες εγκληματικών οργανώσεων, με κεντρικά γραφεία στο Μεξικό και με σημεία διανομής σε περισσότερες από 200 πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου το εμπόριο βασίζεται πρωτίστως στην κοκαΐνη και πρόσφατα στις μεταμφεταμίνες. Συμμετέχουν και σε άλλες παράνομες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της διακίνησης ανθρώπων. Κάνουν απαγωγές, εκβιάζουν και εκφοβίζουν τον ντόπιο πληθυσμό.

Στη διάρκεια της δεκαετίας του ΄90 οι μεξικανικές κυβερνήσεις έκαναν περιστασιακές προσπάθειες για να χαλιναγωγήσουν τα καρτέλ. Στερούνταν όμως συστηματικής στρατηγικής και συνεχόμενης προσπάθειας.

Κρίσιμη καμπή ήταν το 2000, όταν εξελέγη πρόεδρος ο Βισέντε Φοξ του συντηρητικού κόμματος Εθνικής Δράσης (ΡΑΝ). Η συναίνεση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης δεν μπορούσε πλέον να θεωρείται δεδομένη σε ένα δημοκρατικό κράτος στο οποίο το μεγαλύτερο μέρος της κοινής γνώμης απεχθάνεται τη βία και την ατιμωρησία των καρτέλ ναρκωτικών.

Η κυβερνητική εκστρατεία για την καταπολέμηση των ναρκωτικών κλιμακώθηκε εντυπωσιακά αφότου ανέλαβε την εξουσία ο Φελίπε Καλντερόν το 2006. Στηριζόμενες στον στρατό, οι πρωτοβουλίες του Καλντερόν άρχισαν να αποσταθεροποιούν τα καρτέλ. Διάφοροι βαρόνοι συνελήφθησαν. Αλλοι αναγκάστηκαν να φύγουν από τη χώρα. Ο Καλντερόν έχει λάβει επίσης μέτρα για την ασφάλεια στα νότια σύνορα του Μεξικού και στα λιμάνια. Στόχος του είναι να σταματήσει τη διακίνηση των όπλων και της κοκαΐνης.

Η κατάσταση σήμερα στο Μεξικό, συμπεριλαμβανομένης της βίας, είναι παρόμοια με αυτήν που αντιμετώπισε η Κολομβία πριν από 20 χρόνια. Το 1990 δύο πανίσχυρα κολομβιανά καρτέλ ναρκωτικών- στις πόλεις Κάλι και Μεντεγίν- κυριαρχούσαν στο παγκόσμιο εμπόριο κοκαΐνης.

Τα καρτέλ δωροδοκούσαν και συνεργάζονταν με την αστυνομία, τους πολιτικούς και τους δικαστές. Εκφόβιζαν και απειλούσαν να σκοτώσουν τις οικογένειες όσων δεν δέχονταν να δωροδοκηθούν. Αλλά ως τα τέλη της δεκαετίας του ΄90 και τα δύο καρτέλ είχαν εξαλειφθεί.

Η επιτυχημένη εκστρατεία καταπολέμησης των ναρκωτικών στην Κολομβία έχει πολλά να μας διδάξει. Πρώτα απ΄ όλα, για να εξαλειφθούν τα καρτέλ, τα οποία ήταν καθέτως διαρθρωμένες πολυεθνικές οργανώσεις, έπρεπε να συνεργαστούν περισσότερες από μία χώρες. Μια πολυεθνική προσέγγιση, με την ισχυρή υποστήριξη και βοήθεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ήταν επομένως απαραίτητη.

Δεύτερον, ο στόχος πρέπει να είναι σαφής. Στην Κολομβία, ο στόχος των Αρχών ήταν να καταστρέψουν τα καρτέλ στις πόλεις Κάλι και Μεντεγίν και όχι να παρεμποδίσουν τη λαθραία διακίνηση ναρκωτικών στις Ηνωμένες Πολιτείες ή να σταματήσουν τη χρήση τους. Πράγματι, υπάρχουν ακόμη λαθρέμποροι ναρκωτικών στην Κολομβία και η παραγωγή κοκαΐνης συνεχίζεται, ωστόσο τα συγκεκριμένα καρτέλ δεν αποτελούν πλέον απειλή για την εθνική ασφάλεια της Κολομβίας.

Τρίτον, μια στρατηγική τύπου «διαίρει και βασίλευε» μπορεί να επιλύσει το πρόβλημα. Η κολομβιανή κυβέρνηση επέλεξε να επιτίθεται σε ένα καρτέλ κάθε φορά. Η Κολομβία και οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποίησαν μια στρατηγική εντοπισμού και σύλληψης των κινητήριων μοχλών και βασικών στελεχών των καρτέλ, ενώ στόχευαν σε ευαίσθητα σημεία των οργανώσεών τους, διαταράσσοντας τη ροή των κεφαλαίων και τις πηγές ανεφοδιασμού τους.

Μακροπρόθεσμα, η επιβολή του νόμου και οι δικαστικοί θεσμοί θα πρέπει να ανασχηματιστούν. Η επιτυχία στην Κολομβία ήλθε χάρη στις ικανότητες και στην ακεραιότητα των πολιτικών αρχών της χώρας, των ποινικών και των δικαστικών της οργάνων.

Επιπλέον, πρέπει να γίνουν κατανοητά τα όρια της χρήσης του στρατού. Ο στρατός της Κολομβίας διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση των καρτέλ στις πόλεις Κάλι και Μεντεγίν, όχι όμως το ίδιο αποφασιστικά όπως η αστυνομία. Οι στρατιωτικοί αδυνατούν να προβούν σε ενέργειες επιβολής του νόμου που είναι αναγκαίες για τη διάλυση των εγκληματικών οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένων των ερευνών, της χρήσης πληροφοριοδοτών και της ηλεκτρονικής παρακολούθησης για τη συγκέντρωση στοιχείων.

Τελικά, οι συμφωνίες για την έκδοση των εγκληματιών αποτελούν σημαντικό θεσμό μεταξύ δύο κρατών. Η φυλάκιση στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν το μόνο πράγμα που φόβιζε πραγματικά τους κολομβιανούς λαθρεμπόρους. Αν το Μεξικό λάβει σοβαρά υπόψη του τα παραπάνω μαθήματα και συνεχίσει να έχει ισχυρή ηγεσία και σταθερή πολιτική βούληση, μπορεί να καταφέρει να απαλλαγεί οριστικά από τα καρτέλ.

Ο κ. Ρόμπερτ Μπόνερ ήταν διοικητής της Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ από το 1990 ως το 1993 και της Υπηρεσίας Τελωνείων από το 2001 ως το 2005.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk