Το παίγνιο και το όραμα

Γνωστό το απρεπές ρητό, ευπρεπώς εδώ προσαρμοσμένο: ο κόσμος καίγεται και το μονοτονικό χτενίζεται. Και ναι και όχι. Τα πάντα εξαρτώνται από το ποιος έχει, κυριολεκτικά και μεταφορικά, το μαλλί. Τους έχοντες λοιπόν και τους κατέχοντες ρωτήσετε για περισσότερες πληροφορίες· πέρα και γύρω από τον Μαντέλη, που περιμένουμε να δούμε εάν, ποτέ και πώς θα του ξυρίσουν το πυκνό μαλλί, εκτός και αν αποδειχτεί πως ήταν περούκα. Στο μεταξύ, με υποτιμημένο το μεροκάματο της πανεπιστημιακής …

Γνωστό το απρεπές ρητό, ευπρεπώς εδώ προσαρμοσμένο: ο κόσμος καίγεται και το μονοτονικό χτενίζεται. Και ναι και όχι. Τα πάντα εξαρτώνται από το ποιος έχει, κυριολεκτικά και μεταφορικά, το μαλλί. Τους έχοντες λοιπόν και τους κατέχοντες ρωτήσετε για περισσότερες πληροφορίες· πέρα και γύρω από τον Μαντέλη, που περιμένουμε να δούμε εάν, ποτέ και πώς θα του ξυρίσουν το πυκνό μαλλί, εκτός και αν αποδειχτεί πως ήταν περούκα. Στο μεταξύ, με υποτιμημένο το μεροκάματο της πανεπιστημιακής σύνταξης, προχωρεί και η μετάφραση της ομηρικής Ιλιάδας, η οποία έχει τις δικές της παραδειγματικές απάτες, που τις εγκαινιάζει μάλιστα ο Δίας στην αρχή της δεύτερης ραψωδίας με τον διαβόητο Ούλον Ονειρον . Για όλα αυτά όμως άλλη φορά, μαζί με κάποια, προβλεπτά και απρόβλεπτα, συμφραζόμενα, που ελπίζω να δουν το φως της δημοσιότητας σε επερχόμενο τρίτο «δελτίο τύπου»· αυτή είναι η δική μου μικρή απάτη, για όσους με διαβάζουν εξ επαφής.

Προχωρώ τώρα στα υπεσχημένα της περασμένης Κυριακής, θυμίζοντας τα απολύτως απαραίτητα, προτού προχωρήσω σε όσα τάζει ο τίτλος του σημερινού μονοτονικού, που πιστεύω ότι υπερβαίνει τα όρια του ποιητικού χώρου, και θα μπορούσε να αποδειχθεί ευάγωγο «κλειδί» για κρίσιμα θέματα, όχι μόνο της λογοτεχνίας αλλά και της πολιτικής. Με αφορμή, λοιπόν, ένα λιτό, αλλά καίριο βιβλίο του Κοσμά Χαρπαντίδη ( Μανία πόλεως ) και με το ιδρυτικό τεύχος ενός νέου περιοδικού ( Δίοδος 66100 ) δοκίμασα τις προάλλες να υποδείξω ωφέλιμες ανταμοιβές δύο δίδυμων πόλεων με καπνεργατικό και αριστερό παρελθόν· εννοούνται η παράλια Καβάλα και η υδρόφιλη αισθησιακή Δράμα. Εταιρικός γενικότερα ο χαρακτήρας του περιοδικού, εφαρμόζεται εμφανέστερα στο πυκνό δίχτυ ποιημάτων, το ήθος των οποίων ταλαντεύεται, όπως έγραφα, «μεταξύ παιγνίου και διαφυγόντος οράματος (ή και νοήματος)». Ιδέα «κλεμμένη» από ένα αξιοζήλευτης αναγνωστικής ακρίβειας και ευστοχίας δοκίμιο (περιεχόμενο στο περιοδικό) του Γρηγόρη Πεντζίκη, που φέρει τον ερωτηματικό τίτλο Παιχνίδι ή Οραμα; Περί αυτού, εξ επαφής πάντα, την άλλη Κυριακή.

Στο μεταξύ σύντομη αναφορά σε δύο εξέχοντα πεζά κείμενα του περιοδικού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα υπόλοιπα υστερούν σε σημασία. Το ένα εμφανίζεται ως διήγημα, ανήκει στον Κοσμά Χαρπαντίδη, επιγράφεται Ο θάνατος θα ΄ρθει και θα ΄χει τον ήχο της. Και σημαδεύει, κατά τη γνώμη μου, την ωριμότητα του καβαλιώτη συγγραφέα, που η γενέθλια ρίζα του ανάγεται στο Νευροκόπι Δράμας. Ο χώρος δεν επιτρέπει να επεκταθώ· αισθάνομαι όμως ότι τούτο το κείμενο έχει άρωμα Τσέχωφ και Παπαδιαμάντη, αναγνωρίσιμο ήδη στην πρώτη του παράγραφο, που προκαταβάλλει τον μύθο, αφήνοντας ανοιχτή τη δίοδο για την απρόβλεπτη πλοκή. Αντιγράφω:

«Κλείνοντας τα πενήντα του έτη ο Αγγελος Ντεματζώρης, ένα κρύο σούρουπο που περιπλανιόταν στην πλατεία Λιστόν της Κέρκυρας, κατανόησε ότι δεν θα μπορούσε να πεθάνει στη Βενετία, όταν θα ερχόταν το πλήρωμα του χρόνου και όπως επί έτη σχεδίαζε, γιατί απλούστατα θα τον εμπόδιζαν τα χρέη του. Κι αυτό έγινε ο καημός της ζωής του.» Το άλλο κείμενο συστήνεται σεμνά ως βιβλιοκρισία. Στην πραγματικότητα πρόκειται για τίμια αναδιήγηση μιας συγκλονιστικής ιστορίας, το μαρτυρικό κύρος της οποίας υποστηρίζεται από προηγούμενη ομόθεμη μελέτη, ενώ συνάμα εκμαιεύει μια (τρίτη τώρα) προσωπική μαρτυρία, που δημοσιεύεται στο ίδιο τεύχος. Στη βάση του αφηγηματικού αυτού τριγώνου αναγνωρίζεται η πραγματική τραγωδία που έμεινε εφεξής ως «Η σφαγή της Δράμας», σημαδεύοντας ανεξίτηλα την πρώιμη αριστερή αντίσταση στη βουλγαροκρατούμενη πόλη και περιοχή.

Η πρώτη συστηματική και αμερόληπτη απογραφή της τραγικής σφαγής (έργο αποτρόπαιης εκδίκησης των Βουλγάρων, χρονολογημένη τον Οκτώβριο, 1941, με 2.140 αντιστασιακά θύματα, νεαρής κατά κανόνα ηλικίας) πραγματοποιήθηκε το 2003 από τους Δημήτρη Πασχαλίδη και Τάσο Χατζηαναστασίου στον ογκώδη τόμο Τα γεγονότα της Δράμας:εξέγερση ή προβοκάτσια; (όπου το βάρος πέφτει στον υπότιτλο). Την επανεκτίμηση του αποκαλυπτικού αυτού τόμου επιχειρεί και κατορθώνει με νηφάλια συμπάθεια ο Χρίστος Ρουμελιωτάκης στη δική του εκ βαθέων διήγηση, που φέρει τον τίτλο Εφοδος στον Ουρανό, αναιρώντας το άλλοθι της επινοημένης προβοκάτσιας, την οποία υιοθέτησε το επίσημο ΚΚΕ.

Τη βιβλιοκριτική ομολογία του Ρουμελιωτάκη συμπληρώνει ένα επιλογικό κείμενο του Δημήτρη Πασχαλίδη με τίτλο Γεώργιος Σωτηριάδης:μια απίστευτη ιστορία της Κατοχής. Οπου ο μόνος, που παρ΄ ελπίδα επέζησε από τη φριχτή σφαγή, καταθέτει τη δική του συνταραχτική μαρτυρία για τα προσωπικά και συλλογικά πάθη της παραγνωρισμένης εκείνης εποχής.

Πρόκειται για ανεπανάληπτο ιστορικό τρίπτυχο εθνικής αυτογνωσίας. Φτάνει να διαβαστεί και να εκτιμηθεί όσο του πρέπει.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk