ΜΕΤΑΓΡΑΦΕΣ

Η μανία με την Αλίκη και η διαστροφή του παραμυθιού

Αχανές και δαιδαλώδες, το Central Ρark της Νέας Υόρκης, ένα από τα πιο δραστήρια πάρκα του κόσμου, δεν θα μπορούσε παρά να γίνει ο ιδανικός χώρος για να φιλοξενήσει το άγαλμα της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων. Η φιγούρα της κεντρικής ηρωίδας ενός από τα πιο δημοφιλή παραμύθια στον κόσμο, το οποίο αυτή την εποχή επανέρχεται για πολλοστή φορά στην επικαιρότητα χάρη στην τελευταία κινηματογραφική διασκευή του από τον Τιμ Μπάρτον, είναι περιστοιχισμένη από χαρακτήρες που έχουν σφραγιστεί …

Αχανές και δαιδαλώδες, το Central Ρark της Νέας Υόρκης, ένα από τα πιο δραστήρια πάρκα του κόσμου, δεν θα μπορούσε παρά να γίνει ο ιδανικός χώρος για να φιλοξενήσει το άγαλμα της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων. Η φιγούρα της κεντρικής ηρωίδας ενός από τα πιο δημοφιλή παραμύθια στον κόσμο, το οποίο αυτή την εποχή επανέρχεται για πολλοστή φορά στην επικαιρότητα χάρη στην τελευταία κινηματογραφική διασκευή του από τον Τιμ Μπάρτον, είναι περιστοιχισμένη από χαρακτήρες που έχουν σφραγιστεί στη μνήμη όλων όσοι έχουν διαβάσει τις σελίδες του συγγραφέα Λιούις Κάρολ: ο Τρελο-καπελάς, η Γάτα του Τσέσαϊρ, ο Μαρτιάτικος Λαγός και ο Μουσκαρδίνος στέκονται γύρω από την υπερυψωμένη Αλίκη που μεγαλόπρεπα κοιτάζει όλον τον κόσμο που την ξέρει και την αγαπά. Γιατί είναι αλήθεια: αυτό το κορίτσι μαζί με τους συντρόφους του έχουν ταξιδέψει στο υποσυνείδητο εκατομμυρίων αναγνωστών πάσης ηλικίας ανά τον πλανήτη. Το παραμύθι του Κάρολ έχει μεταφραστεί σε παραπάνω από 100 γλώσσες, ενώ από τη χρονιά έκδοσής του, το 1865, δεν έχει εξαντληθεί ποτέ αφού ποτέ δεν σταμάτησε να εκδίδεται.

Και να ήταν μόνον αυτό. Αν ο Λιούις Κάρολ ζούσε σήμερα θα ήταν μεγιστάνας του πλούτου. Οι διασκευές της Αλίκης σε όλες τις μορφές της Τέχνης είναι αμέτρητες, όπως αμέτρητα είναι τα έργα που έχουν εμπνευστεί από αυτήν. Αυτούσιο, το μυθιστόρημα έχει μεταφερθεί τουλάχιστον 27 φορές στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, ενώ δέκα διαφορετικές όπερες στηρίχθηκαν πάνω του. Στοιχεία της Αλίκης θα βρούμε σε κάθε είδους ταινίες: από τον «Μάγο του Οζ» όπου οι ομοιότητες είναι πασιφανείς ως το «Μatrix» ή το «Resident Εvil» με τη Μίλα Γιόβοβιτς. Ακόμη και ο Γούντι Αλεν έχει δώσει τη δική του εκδοχή στην «Αλίκη» με το «Αlice» (1991) όπου τον ρόλο του τίτλου κρατούσε η τότε σύζυγός του Μία Φάροου. Από τις διασκευές του δεν θα μπορούσαν να λείψουν οι ταινίες πορνό. Συν τοις άλλοις, πολλοί θεωρούν ότι στις σελίδες του Λιούις Κάρολ βρίσκεται το σπέρμα του σουρεαλισμού. Διόλου τυχαία, δώδεκα ζωγραφιές του βαρόνου του σουρεαλισμού Σαλβαντόρ Νταλί είναι εμπνευσμένες από την «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων».

Το στίγμα της «Αλίκης» θα το βρούμε επίσης στον χώρο της λογοτεχνίας, της τηλεόρασης αλλά και της μουσικής. Ενδεικτικά παραδείγματα σε έναν τεράστιο κατάλογο είναι το «Lucy in the sky with diamonds» των Βeatles, όπου η Αλίκη έγινε Λούσι και η «Λολίτα» του Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ την οποία πολλοί θεωρούν αδελφή ψυχή της ηρωίδας του Κάρολ. Ενα ολόκληρο επεισόδιο της σειράς επιστημονικής φαντασίας «Star Τrek» ήταν αφιερωμένο στο παραμύθι του Κάρολ, ενώ σε αυτό βρίσκονται οι ρίζες της τεράστιας επιτυχίας του «Lost». Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο τίτλος «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» έχει βαφτίσει και νόσο. Το «Σύνδρομο της Αλίκης των Θαυμάτων» αναφέρεται σε μια πάθηση που σχετίζεται με μια λανθασμένη αντίληψη της όρασης εξαιτίας της οποίας κάποιος βλέπει τα αντικείμενα μεγαλύτερα ή μικρότερα από το φυσικό μέγεθός τους…

Η αρχή της ιστορίας

ΗΛολίτα του Ναμπόκοφ θεωρείται η αδελφή -ψυχή της Αλίκης του Λιούις Κάρολ

Ολα ξεκίνησαν ένα απόγευμα του Ιουλίου του 1862 στην Οξφόρδη. Ο Τσαρλς Λάτβιτζ Ντόντσον, όπως ήταν το πραγματικό όνομα του Λιούις Κάρολ, ταξίδευε με το καράβι στον Τάμεση με προορισμό το Γκόντσοου. Τρία ανήλικα κορίτσια, οι αδελφές Λίντελ, βρίσκονταν στο πλευρό του και μία από αυτές, η Αλις, τον πίεζε να τους πει μια ιστορία.

Ο Κάρολ επέλεξε την ιστορία ενός κοριτσιού εγκλωβισμένου σε μια μαγική χώρα όπου τα πάντα μπορούν να συμβούν και συμβαίνουν. Ονόμασε την ηρωίδα Αλις επειδή η Αλις ήταν η αγαπημένη ακροάτριά του. Χρόνια αργότερα, η Αλις Λίντελ είπε ότι δεν σταμάτησε να παρακαλά τον Κάρολ να γράψει την ιστορία που τους είχε πει στο καράβι. Πράγματι, δυόμισι χρόνια έπειτα από εκείνο το απόγευμα στον Τάμεση, ο Κάρολ της έκανε το χατίρι και της παρουσίασε το χειρόγραφο. Η πίεση δεν σταμάτησε. Υστερα από προτροπή της Λίντελ, ο Κάρολ έστειλε το χειρόγραφο στον ίδιο εκδότη που στο παρελθόν είχε εκδώσει ποιήματά του- πάντα με το ψευδώνυμο Λιούις Κάρολ. Την εικονογράφηση ανέλαβε ο Τζον Τένιελ που ακολούθησε το ψυχεδελικό πνεύμα του γραπτού και κάπως έτσι η «Αλίκη» μπήκε στον κόσμο των θνητών. Απέσπασε καλές κριτικές και έγινε αμέσως μπεστ σέλερ.

Το ταλέντο του Τσαρλς Λάτβιτζ Ντόντσον στη συγγραφή είχε φανεί από τα 13 του αν και τα μαθηματικά ήταν το μάθημα στο οποίο διέπρεψε τόσο στο σχολείο όσο και στο Πανεπιστήμιο. Ο Ντόντσον, που ήταν κωφός από το ένα αφτί, τραυλός και υπήρξε λέκτωρ των Μαθηματικών στο Christ Church της Οξφόρδης, στον ελεύθερο χρόνο του δεν έγραφε μόνον παραμύθια. Λέγεται ότι όταν η βασίλισσα Βικτόρια διάβασε την «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» ενθουσιάστηκε τόσο πολύ που του ζήτησε να της αφιερώσει το επόμενο βιβλίο του. Φανταστείτε την έκπληξη της βασίλισσας όταν είδε ότι το επόμενο βιβλίο του ήταν μια μελέτη του στην… άλγεβρα. Λάτρης των παιχνιδιών με τους αριθμούς και των παζλ, ο Ντόντσον έγραψε επίσης βιβλία με θέμα το σύστημα ψηφοφορίας στη Μεγάλη Βρετανία αλλά και τους κανόνες του τένις στο γρασίδι. Τέλος, υπήρξε και εφευρέτης. Ο «Νυκτογράφος» ήταν μια εφεύρεσή του που του έδινε τη δυνατότητα να γράφει το βράδυ στο κρεβάτι χωρίς τη βοήθεια του φωτός. Διατηρούσε φανατικά ημερολόγιο και υπολογίζεται ότι η αλληλογραφία του ξεπερνά τα 100.000 γράμματα!

Φωτογράφος γυμνών κοριτσιών

Ο κόσμος της ταινίας «Μatrix» είναι ένα είδος Χώρας των Θαυμάτων

Ο Λιούις Κάρολ ευχαριστιόταν και επεδίωκε την παρέα των μικρών κοριτσιών, γεγονός που έχει δημιουργήσει ένα μυστήριο γύρω από την προσωπικότητά του, όπως μας θυμίζει πρόσφατο δημοσίευμα των «Τimes» του Λονδίνου. Δεν ήταν μόνον οι αδελφές Λίντελ με τη μούσα του, την η Αλις, αλλά και άλλα κορίτσια. Ενώ ποτέ δεν κατηγορήθηκε για κάτι απρεπές (ούτε ως υπόνοια), η σχέση του με την οικογένεια Λίντελ ψυχράθηκε για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα. Ο πατέρας της Αλις ήταν διευθυντής στο Christ Church όπου ο Κάρολ δίδασκε και λέγεται ότι ο τελευταίος είχε προτείνει στην 11χρονη γάμο για όταν θα μεγάλωνε, κάτι που θεωρήθηκε απαράδεκτο από την οικογένειά της.

Κορίτσια υπήρχαν πάντοτε στη ζωή του Λιούις Κάρολ. Τα γνώριζε σε εκδηλώσεις, σε δείπνα και σε συνεστιάσεις, έκανε μαζί τους βόλτες, τα πήγαινε στο θέατρο και σε μουσεία, τα καλούσε στο σπίτι του για τσάι. Δεν υπήρξε ποτέ κάποιο «πονηρό» περιστατικό, ούτε καν όταν ενθουσιασμένος με τη νέα τότε τέχνη της φωτογραφίας ο Κάρολ ήθελε να φωτογραφίζει τα κορίτσια γυμνά. Οι γονείς δεν είχαν αντίρρηση, αρκεί η φωτογράφιση να γινόταν παρουσία τους.

Μια εξήγηση για αυτή την εμμονή του Κάρολ είναι το πάθος που είχε για την αγνότητα και το πούρο της παιδικής ηλικίας. Ηταν φανατικός αναγνώστης του Γουίλιαμ Μπλέικ και του Καρόλου Ντίκενς και πίστευε ότι ο βικτοριανός πολιτισμός μόλυνε την αθωότητα της νιότης. Με την παρουσία των παιδιών έβρισκε λύτρωση και ελευθερία. Ολα αυτά βέβαια δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο της σεξουαλικής έλξης προς τα νέα κορίτσια τα οποία θαύμαζε για τον αυθορμητισμό και την αθωότητά τους. Ωστόσο, ο Κάρολ ποτέ δεν λειτούργησε ενστικτωδώς ελέγχοντας ή αγνοώντας τα ένστικτά του. «Δεν υπήρξε ποτέ αμαρτία αλλά υπήρξε ενοχή» επισημαίνει ο Πίτερ Ακρόιντ στους «Τimes».

«Η εσωτερική ταλαιπωρία του ενδεχομένως να ήταν ο σπόρος για τη δημιουργία της “Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων”».

Πολλά χρόνια μετά την πρώτη της έκδοση, η «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» απέκτησε «φροϋδικές» ερμηνείες: υπήρξε ο ισχυρισμός ότι με τις διαρκείς αλλαγές του μεγέθους της, η Αλίκη συμβόλιζε το ανδρικό πέος, πόσω μάλλον όταν την βλέπουμε να χάνεται στη Χώρα των Θαυμάτων έχοντας πέσει μέσα στην τρύπα που έχει ανοίξει ο λαγός. Το βιβλίο άλλωστε απαγορεύτηκε σε κάποια σχολεία των Ηνωμένων Πολιτειών εξαιτίας των αναφορών του στις σεξουαλικές φαντασιώσεις και στον αυνανισμό. Ωστόσο, η «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» είναι ένα παραμύθι που δεν έχει να κάνει με τον σεξουαλισμό αλλά με τον αισθησιασμό και η συμβολή του στον χώρο της παιδικής λογοτεχνίας είναι τεράστια διότι εκτός από το ότι πρόκειται για μια σαρκαστική και βίαιη ιστορία, είναι επίσης το πρώτο που επέβαλε το παιδί ως κεντρικό ήρωα. Το παιδί έχει για πρώτη φορά πραγματική δύναμη και για πρώτη φορά αμφισβητεί τους κανόνες των μεγαλυτέρων.

Η δημιουργία της ταινίας

Ο Τιμ Μπάρτον με την Αν Χάθαγουεϊ στα γυρίσματα της ταινίας

Συγχωνεύοντας χαρακτήρες,αφηγηματικά στοιχεία και κεντρικά θέματα από τα μυθιστορήματα «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» και «Μέσα από τον καθρέφτη»,η ταινία του Τιμ Μπάρτον παρουσιάζει μια νέα περιπέτεια με τη 19χρονη πια Αλίκη να επιστρέφει στη Χώρα των Θαυμάτων από την οποία δεν θυμάται απολύτως τίποτε.Εκεί θα συναντήσει μια σειρά από πολύχρωμους χαρακτήρες,και άλλοτε μικραίνοντας άλλοτε μεγαλώνοντας θα ξεκινήσει ένα φανταστικό ταξίδι για να βρει το πραγματικό της πεπρωμένο και να βάλει τέλος στην τυραννία της Κόκκινης Βασίλισσας.

Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη ταινιών αστείρευτης φαντασίας όπως «Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο της σοκολάτας» και «Ο μύθος του Ακέφαλου Καβαλάρη», «το έργο του Κάρολ αγγίζει με κάποιο τρόπο το υποσυνείδητο,όπως όλες οι ιστορίες που αντέχουν στον χρόνο.Η προσπάθειά μας ήταν να διατηρήσουμε την κεντρική ιδέα και να τη διαμορφώσουμε σε κάτι καινούργιο,μένοντας πιστοί στο πνεύμα του βιβλίου».

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ
Αλίκη
ΜΙΑ ΒΑΣΙΚΟΒΣΚΑ

Παγιδευμένη μέσα στη στενόμυαλη αριστοκρατία του βικτωριανού Λονδίνου, η 19χρονη Αλίκη επιστρέφει στη Χώρα των Θαυμάτων, τον τόπο που επισκέφθηκε ως παιδί,από τον οποίο δεν θυμάται πια τίποτε και μαζί όλους τους παλιούς φίλους της αγωνίζεται για να δοθεί τέλος στην τυραννία της Κόκκινης Βασίλισσας.

Τρελο-καπελάς
ΤΖΟΝΙ ΝΤΕΠ

Με την καρδιά στο μανίκι και παρουσιαστικό προσαρμοσμένο απολύτως στις διαθέσεις του,ο Τρελο-καπελάς αδημονούσε επί χρόνια να ξαναδεί την Αλίκη.Ατρόμητος αλλά και απρόβλεπτος,είναι έτοιμος να πέσει στη φωτιά για την προστασία της,αν και δεν αισθάνεται πολύ καλά καθ΄ ότι έχει προσβληθεί από τη νόσο των καπελάδων.

Ιρασμπεθ η Κόκκινη Βασίλισσα
ΕΛΕΝΑ ΜΠΟΝΑΜ ΚΑΡΤΕΡ

Η τυραννική μονάρχης της Χώρας των Θαυμάτων συνδυάζει στοιχεία από τη ντάμα Κούπα και την Κόκκινη Βασίλισσα των δύο έργων του Λιούις Κάρολ.Με το τεράστιο κεφάλι της,τον ευέξαπτο χαρακτήρα της και την ευκολία της να καταδικάζει τους πάντες σε αποκεφαλισμό,κυβερνά τους υπηκόους της μέσα από τον φόβο.

Τσιριμπίμ και Τσιριμπόμ
ΜΑΤ ΛΟΥΚΑΣ

Δύο ολοστρόγγυλοι δίδυμοι αδελφοί που συνεχώς διαφωνούν μεταξύ τους,ενώ η ακατάπαυστη πολυλογία τους δεν βγάζει νόημα για κανέναν.Αθώοι σαν μικρά παιδιά, αξιαγάπητοι και χαριτωμένοι,δεν μπορούν να προσφέρουν ιδιαίτερη βοήθεια στην Αλίκη αλλά την κερδίζουν με τον ρυθμικό λόγο και τις αινιγματικές ατάκες τους.

Μιράνα η Λευκή Βασίλισσα
ΑΝ ΧΑΘΑΓΟΥΕΪ

Η μικρότερη αδελφή της Κόκκινης Βασίλισσας μπορεί να παρουσιάζεται ανάλαφρη και γλυκιά,κατά βάθος όμως έχει σκοτεινό χαρακτήρα και ενδεχομένως να είναι έτοιμη για όλα.Αν και θα πάρει την Αλίκη υπό την προστασία της,δεν είναι βέβαιο ότι οι προθέσεις της είναι τόσο αλτρουιστικές όσο δείχνουν.

Ιλοσοβιτς Στέιν ο Βαλές Κούπα
ΚΡΙΣΠΙΝ ΓΚΛΟΒΕΡ

Ο επικεφαλής στον στρατό της Κόκκινης Βασίλισσας.Πανύψηλος,με σημαδεμένο πρόσωπο και μια υφασμάτινη καρδιά να κρύβει το αριστερό του μάτι, εκτελεί κάθε διαταγή της Κόκκινης Βασίλισσας.Είναι ο μόνος που μπορεί να την ηρεμήσει και να αντιμετωπίσει τις συναισθηματικές εξάρσεις της.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk