«Νόμος είναι η ανάγκη του κάθε φοιτητή»;

Είναι γνωστό ότι με τον νόμο-πλαίσιο του1982 για τα ΑΕΙ και με όλους τους μεταγενέστερους νόμους το ακαδημαϊκό έτος χωρίζεται σε δύο εξάμηνα, ανάμεσα στα οποία μεσολαβεί η εξεταστική περίοδος (διάρκειας τριών εβδομάδων). Καθένας καταλαβαίνει ότι για να μπορούν οι φοιτητές να μελετούν απερίσπαστοι δεν πρέπει να γίνονται μαθήματα κατά τη διάρκεια των εξετάσεων και για να υπάρχει ουσιαστική εκπαιδευτική διαδικασία δεν πρέπει να προγραμματίζονται εξετάσεις κατά τη διάρκεια της διδακτικής περιόδου.

Είναι γνωστό ότι με τον νόμο-πλαίσιο του1982 για τα ΑΕΙ και με όλους τους μεταγενέστερους νόμους το ακαδημαϊκό έτος χωρίζεται σε δύο εξάμηνα, ανάμεσα στα οποία μεσολαβεί η εξεταστική περίοδος (διάρκειας τριών εβδομάδων). Καθένας καταλαβαίνει ότι για να μπορούν οι φοιτητές να μελετούν απερίσπαστοι δεν πρέπει να γίνονται μαθήματα κατά τη διάρκεια των εξετάσεων και για να υπάρχει ουσιαστική εκπαιδευτική διαδικασία δεν πρέπει να προγραμματίζονται εξετάσεις κατά τη διάρκεια της διδακτικής περιόδου. Στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών έχει επικρατήσει ως «κεκτημένο δικαίωμα» των φοιτητών ο καθορισμός της εξεταστικής περιόδου αποκλειστικά από τους ίδιους, με εθιμική τυπική επικύρωση από τα διοικητικά όργανα. Η πρωτοβουλία των φοιτητών στη διαμόρφωση του προγράμματος των εξετάσεων δεν θα ήταν κακή αν το πρόγραμμα γινόταν μέσα στο πλαίσιο του χρονοδιαγράμματος που θέτει ο νόμος (και σε συνεννόηση με τους διδάσκοντες). Στη συγκεκριμένη σχολή όμως οι εξετάσεις αρχίζουν τον Ιανουάριο και τελειώνουν το… Πάσχα!

Η συνάδελφος Α. Τζώνου και εγώ αρνηθήκαμε να εξετάσουμε το μάθημά μας στις 12/3 και, αφού προσπαθήσαμε να εξηγήσουμε τους λόγους στους φοιτητές, θέσαμε μια άλλη ημερομηνία. Η επιθυμία μας να εφαρμόσουμε αυτό που πιστεύουμε ως εκπαιδευτικά ορθό (που είναι και το σύννομο) είχε ως αποτέλεσμα να μας κλείσουν σε ένα μικρό γραφείο επί τρίωρο περίπου 40 φοιτητές (από διάφορα έτη) με την απαίτηση να δεχθούμε τη 12/3 ως ημερομηνία εξετάσεων. Στην άρνησή μας απάντηση δόθηκε από τους φοιτητές με την κατάληψη του εργαστηρίου μας και τον συνακόλουθο αποκλεισμό πολλών συναδέλφων από τα γραφεία τους που τελικά κράτησε τρεις ημέρες.

Η διοίκηση της σχολής επικαλέστηκε το «εθιμικό δίκαιο» και τις ιδιαιτερότητες της σχολής, που όμως ανάλογες δεν έχει καμία άλλη σχολή ή τμήμα στην επικράτεια. Απαντώντας δε σε ερώτημα τι πράττει όταν γίνονται καταλήψεις απάντησε ουσιαστικά ότι… «απλώς προεδρεύει», δηλαδή ότι «οι εξωθεσμικές ενέργειες δεν υπόκεινται σε έλεγχο από τα θεσμικά όργανα».

Από την εμπειρία των ημερών αυτών και από τις συζητήσεις με τους φοιτητές διαμορφώθηκαν ξεκάθαρα οι παρακάτω προβληματισμοί:

1 Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι φοιτητές με τους οποίους είχαμε επικοινωνία αδυνατούσαν να αντιληφθούν πως υπάρχουν θέματα αρχής. Δεν μπορούσαν να διανοηθούν ότι η στάση μας πηγάζει από το ενδιαφέρον μας για τους ίδιους, για τα πτυχία τους, για το πανεπιστήμιο. Προσπαθούσαν να εξηγήσουν τα τεκταινόμενα με σενάρια παρασκηνίου, μυστήρια ιδιοτελή συμφέροντα και άλλα παρόμοια.

2 Ημη εφαρμογή των νόμων θεωρείται από τους φοιτητές μας κάτι το τελείως αυτονόητο. Το αντίθετο, η επίκληση του νόμου, τους φάνηκε αξιοπερίεργο και αξιοκατάκριτο! Ούτε προβληματίστηκαν όταν τους επισημάναμε ότι η οργάνωση των εξαμήνων προβλέπεται έτσι από όλους τους μεταπολιτευτικούς νόμους, δεν έχει αμφισβητηθεί δημόσια από κανέναν φορέα και αντίστοιχες διατάξεις υπάρχουν σε όλα τα (δημόσια) πανεπιστήμια της Ευρώπης. Το πανό έξω από το εργαστήριό μας κατά τη διάρκεια της κατάληψης έγραφε: «Δεν υπάρχουν νόμοι και κανονισμοί, νόμος είναι η ανάγκη του κάθε φοιτητή». Τελικά πιστεύουν ότι οι ίδιοι ξέρουν καλύτερα από όλους ποιες είναι οι ανάγκες τους.

3 Βεβαίως η ακαδημαϊκή κοινότητα στο σύνολό της έχει ευθύνες για τις απόψεις αυτές που εκφράζονται από τους φοιτητές. Οι διδάσκοντες δεν είναι πάντα συνεπείς στις υποχρεώσεις τους και συμβαίνει να κάνουν συμφωνίες στη βάση του αμοιβαίου «βολέματος». Οι διοικήσεις διαχρονικά δεν προστατεύουν τους θεσμούς και δεν προωθούν τις ακαδημαϊκές αξίες. Δυστυχώς όμως οι φοιτητές ποτέ δεν κατήγγειλαν κάποιον καθηγητή τους για την ασυνέπειά του. Ποτέ δεν μιλούν επίσημα για τις αδυναμίες του περιεχομένου των σπουδών. Ποτέ δεν διαμαρτύρονται όταν δεν αναπληρώνονται σωστά οι διδακτικές ώρες που χάνονται. Ποτέ, τελικά, δεν απαίτησαν ένα υψηλό και ανταγωνιστικό επίπεδο σπουδών. Αντίθετα, παρουσιάζονται πρόθυμοι να σιωπήσουν με την παροχή μιας ακόμη «διευκόλυνσης».

Πώς πρέπει να προχωρήσουμε στο μέλλον; Νομίζω ότι το ζήτημα του εκσυγχρονισμού και της αναβάθμισης των σπουδών είναι η απόλυτη προτεραιότητα. Ηδη διαμορφώνεται συναίνεση στην ακαδημαϊκή κοινότητα ότι σε αυτά τα θέματα πρέπει να σταματήσουμε να κάνουμε συμβιβασμούς. Επιδίωξή μας πρέπει να είναι φυσικά η ευρύτερη δυνατή συναίνεση. Να σταματήσουμε τις συνεχείς υποχωρήσεις στις πιέσεις, να μην αποδεχόμαστε το βόλεμα. Να αναλάβει ο καθένας μας τις ευθύνες του. Να μπει τέλος στις συναλλαγές προς κατευθύνσεις που υποβαθμίζουν τις σπουδές και υπονομεύουν το μέλλον των νέων.

Η κυρία Κλέα Κατσουγιάννη είναι καθηγήτρια Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk