ΝΕΟΙ ΡΟΛΟΙ

Γυναίκες στο τιμόνι των ελληνικών επιχειρήσεων

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ μπορούν να διευθύνουν επιχειρήσεις και μάλιστα με εξαιρετική επιτυχία. Αν αυτή η διαπίστωση αποτελεί σήμερα μάλλον μια κοινοτοπία στην ελληνική αγορά, ωστόσο η παρουσία γυναικών σε επιτελικά πόστα επιχειρήσεων είναι ακόμη περιορισμένη. Οι περιπτώσεις των κυριών Βασιλικής Καλλιμάνη, Λάρας Γερουλάνου-Μπαραζί και Μαρίας Καλουτά είναι απολύτως ενδεικτικές της επαγγελματικής αξιοπιστίας και αποτελεσματικότητας του «γυναικείου επιχειρείν». Παρ΄ όλα αυτά, όμως, υπάρχουν τομείς ή μάλλον επιχειρούνται διευθετήσεις σε τομείς όπου οι γυναίκες αντιμετωπίζονται με καταφανή περιφρόνηση. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κυρίας Κατερίνας Μπατζελή στην προσπάθειά της να διαχειριστεί τη διαρθρωτική κρίση ενός κατ΄ εξοχήν ανδροκρατούμενου τομέα της οικονομίας όπως είναι ο αγροτικός, όπου η ανδρική επικυριαρχία είναι αδιαμφισβήτητη: βρέθηκε αντιμέτωπη με παγιωμένες συντηρητικές αντιλήψεις που θέλουν τη γυναίκα να μην έχει ουσιαστική συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων. Βεβαίως οι αντιλήψεις αυτές σταδιακά υποχωρούν αλλά η ελληνική κοινωνία υστερεί ακόμη αρκετά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ μπορούν να διευθύνουν επιχειρήσεις και μάλιστα με εξαιρετική επιτυχία. Αν αυτή η διαπίστωση αποτελεί σήμερα μάλλον μια κοινοτοπία στην ελληνική αγορά, ωστόσο η παρουσία γυναικών σε επιτελικά πόστα επιχειρήσεων είναι ακόμη περιορισμένη. Οι περιπτώσεις των κυριών Βασιλικής Καλλιμάνη,
Λάρας Γερουλάνου-Μπαραζί και Μαρίας Καλουτά είναι απολύτως ενδεικτικές της επαγγελματικής αξιοπιστίας και αποτελεσματικότητας του «γυναικείου επιχειρείν». Παρ΄ όλα αυτά, όμως, υπάρχουν τομείς ή μάλλον επιχειρούνται διευθετήσεις σε τομείς όπου οι γυναίκες αντιμετωπίζονται με καταφανή περιφρόνηση.
Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κυρίας Κατερίνας Μπατζελή στην προσπάθειά της να διαχειριστεί τη διαρθρωτική κρίση ενός κατ΄ εξοχήν ανδροκρατούμενου τομέα της οικονομίας όπως είναι ο αγροτικός, όπου η ανδρική επικυριαρχία είναι αδιαμφισβήτητη:
βρέθηκε αντιμέτωπη με παγιωμένες συντηρητικές αντιλήψεις που θέλουν τη γυναίκα να μην έχει ουσιαστική συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων. Βεβαίως οι αντιλήψεις αυτές σταδιακά υποχωρούν αλλά η ελληνική κοινωνία υστερεί ακόμη αρκετά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Η εικόνα μιας γυναίκας που διευθύνει μια μεγάλη επιχείρηση, οχυρωμένη πίσω από ένα γραφείο ή συμμετέχοντας σε κρίσιμες αποφάσεις στην αίθουσα συσκέψεων μαζί με τα υπόλοιπα ανώτατα διοικητικά στελέχη, είναι αλήθεια ότι μπορεί να δημιουργήσει, ακόμη και στον 21ο αιώνα, ανάμεικτα συναισθήματα αλλά και διιστάμενες απόψεις. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι η τοποθέτηση γυναικών ως στελεχών σε καίριες θέσεις μιας μεγάλης επιχείρησης ή ομίλου ενέχει ένα ποσοστό ρίσκου. Αλλοι πάλι πιστεύουν ότι όλες οι γυναίκες που διαθέτουν την απαιτούμενη μόρφωση, κατάρτιση και δεξιότητες μπορούν να διευθύνουν μια επιχείρηση καλύτερα από ό,τι οι άνδρες. Η άποψη αυτή μάλιστα είναι κυρίαρχη στον κόσμο του μάρκετινγκ, όπου θεωρείται ότι οι γυναίκες αντιλαμβάνονται καλύτερα τις επερχόμενες τάσεις στην αγορά. Επιπλέον ενισχύεται από μελέτη της εταιρείας συμβούλων ΜcΚinsey η οποία έγινε το 2007 στην Ευρώπη και δείχνει ότι επιχειρήσεις με περισσότερες από τρεις γυναίκες στη σύνθεση της διοίκησης όχι μόνο πετυχαίνουν τον στόχο τους αλλά καταφέρνουν πολλές φορές να αυξήσουν τα έσοδά τους τουλάχιστον κατά 10% πάνω από τις προβλέψεις.

Το παράδειγμα της Νορβηγίας
Και ενώ στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, ακόμη και στις ΗΠΑ, ως και σήμερα οι διοικήσεις των επιχειρήσεων ανδροκρατούνται, η Νορβηγία, πριν από οκτώ χρόνια, το 2002, αποφάσισε να θεσπίσει νομοθετικά το 40% στις θέσεις των διοικητικών συμβουλίων των επιχειρήσεων να στελεχώνεται από γυναίκες. Η ιδέα αυτή, ακόμη και για μια χώρα όπως η Νορβηγία, όπου το 80% των γυναικών εργάζεται και η πολιτική ηγεσία των μισών υπουργείων της κυβέρνησης αποτελείται από γυναίκες, ήταν ένα «σοκ» για την κοινωνία. Οχι για λόγους που αφορούν τη διάκριση μεταξύ των φύλων αλλά επειδή υπήρχε σημαντική δυσκολία στο να βρεθούν ξαφνικά τόσο πολλές γυναίκες-υψηλά στελέχη με εξειδικευμένες ικανότητες. Η βασική ένσταση πολλών επιχειρηματιών για το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου ήταν ότι σε μια χώρα 4,8 εκατ. κατοίκων όπως η Νορβηγία δεν θα συμπληρωνόταν το ποσοστό που προέβλεπε ο νόμος. Μάλιστα η κατάσταση από κάποιους επιχειρηματίες αντιμετωπίστηκε με το ανάλογο προχωρημένο χιούμορ: πως, δηλαδή, για να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις του νόμου θα έπρεπε να προσλάβουν γυναίκες που προσφέρουν… «υπηρεσίες συνοδού» ώστε να στελεχωθούν οι θέσεις.

Σήμερα, έπειτα από οκτώ χρόνια, το ποσοστό των γυναικών διευθυντών ή μάνατζερ στη Νορβηγία σε περίπου 400 επιχειρήσεις ανέρχεται σε άνω του 40%. Γυναίκες ακόμη καταλαμβάνουν θέσεις στα διοικητικά συμβούλια σε ποσοστό άνω του 25% στις 65 μεγαλύτερες ιδιωτικές επιχειρήσεις. Το καλό στην περίπτωση αυτή ήταν ότι και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία και η Ολλανδία, πέρασαν παρόμοιους νόμους με προθεσμία εφαρμογής ως το 2015. Το γαλλικό κοινοβούλιο αναμένεται σύντομα να περάσει νόμο αναφορικά με το ποσοστό συμμετοχής γυναικών σε επιχειρήσεις, με περιθώριο εφαρμογής κατά πάσα πιθανότητα ως το 2016. Ακόμη, το Βέλγιο, η Βρετανία, η Γερμανία και η Σουηδία σκέπτονται να θεσπίσουν παρόμοια νομοθεσία.

Σύμφωνα με σχετικές μελέτες που έχουν γίνει, στην Ευρωπαϊκή Ενωση, κατά μέσον όρο, το 9,7% των μελών των διοικητικών συμβουλίων σε ένα σύνολο 300 μεγάλων επιχειρήσεων το 2008 ήταν γυναίκες. Το ποσοστό αυτό είναι αυξημένο σε σχέση με αυτό του 2004, που ήταν 8%. Στις ΗΠΑ το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών σε θέσεις διοικητικού συμβουλίου στις επιχειρήσεις του δείκτη Fortune 500 ανέρχεται περίπου σε 15%. Η χειρότερη κατάσταση από πλευράς συμμετοχής γυναικών σε θέσεις μάνατζερ επικρατεί στην Ασία. Στην Κίνα και στην Ινδία η συμμετοχή των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών ανέρχεται μόνο σε 5%, ενω στην Ιαπωνία η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη καθώς το ποσοστό αυτό φθάνει μόλις στο 1,4%.

Μελετώντας τη γεωγραφική κατανομή των γυναικών-υψηλών διοικητικών στελεχών παρατηρείται μια ανισότητα. Στις βόρειες χώρες και στη Σκανδιναβία τα ποσοστά συμμετοχής είναι υψηλά: 40,2% στη Νορβηγία, 27% περίπου στη Σουηδία, 26% στη Φινλανδία και 18% στη Δανία. Μεταξύ των 15 ευρωπαϊκών χωρών-μελών της ΕΕ το 1995 η Ελλάδα με 6% βρίσκεται τρίτη από το τέλος, με πολύ πιο κάτω την Ιταλία με 2,1% και την Πορτογαλία με 0,8%.

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα

Η κυρία Μαρία Καλουτά «τρέχει» την εταιρεία Logitech στην Ελλάδα, Κύπρο, Βουλγαρία και Ισραήλ

Η κυρία Λάρα Γερουλάνου-Μπαραζί , σύζυγος του υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού κ. Π. Γερουλάνου, βρίσκεται από το 1998 στο τιμόνι της εταιρείας Ιχθυοτροφεία Κεφαλλονιάς. Πρόκειται για την πρώτη μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας στην Ελλάδα που ιδρύθηκε το 1981 από τον πατέρα του σημερινού υπουργού κ. Μ. Γερουλάνο.

Η συριακής καταγωγής μάνατζερ με σπουδές στην ανασυγκρότηση των επιχειρήσεων στο Λονδίνο ανέλαβε την εταιρεία σε μια δύσκολη καμπή και έβαλε ένα προσωπικό στοίχημα για την ανάκαμψή της. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 η εταιρεία ήταν πνιγμένη στα δάνεια. Ο ανταγωνισμός στον κλάδο, με τις πωλήσεις κάτω του κόστους να αποτελούν κανόνα, αλλά και τα λάθη στο μάνατζμεντ είχαν οδηγήσει την εταιρεία στην «αγκαλιά» των τραπεζών.

Τρεις ήταν οι κινήσεις που έκανε η κυρία Μπαραζί ώστε σήμερα η εταιρεία να έχει περάσει στην κερδοφορία, να έχει ικανοποιητική ρευστότητα και κυρίως να έχει απο κτήσει την αίγλη του παρελθόντος: πρώτον, έβγαλε μεγαλύτερο σε βάρος ψάρι από τον ανταγωνισμό· δεύτερον, το διακινούσε απευθείας στα εστιατόρια ή σε gourmet παντοπωλεία και μόνο ένα ποσοστό 10% περνούσε στη χονδρική (π.χ., ιχθυόσκαλες)· και, τρίτον, έγινε η πρώτη ελληνική μονάδα που παρήγαγε βιολογικό ψάρι, γεγονός που ώθησε τη φήμη της στο εξωτερικό. Σήμερα το 80% της παραγωγής της εξάγεται, κυρίως σε εστιατόρια σε Ιταλία και Γαλλία και σε εξειδικευμένες βιολογικές αλυσίδες.

Από νοικοκυρά επιχειρηματίας

Η κυρία Βασιλική Καλλιμάνη είναι πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της ομώνυμης εταιρείας

Ηκυρία Βασιλική Καλλιμάνη, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της ομώνυμης εταιρείας κατεψυγμένων αλιευμάτων, αναγκάστηκε από νοικοκυρά να μετατραπεί σε επιχειρηματία το 1989, όταν αιφνιδίως απεβίωσε ο σύζυγός της. Ηταν τη χρονιά που η εταιρεία δημιούργησε το εργοστάσιο επεξεργασίας και τυποποίησης αλιευμάτων- λίγες εβδομάδες αργότερα ο Γεώργιος Καλλιμάνης αποβιώνει. Η επιχείρηση την οποία ανέλαβε ήταν μικρή- σήμερα είναι η μεγαλύτερη επιχείρηση του κλάδου -, επαρχιακή, δραστηριοποιούνταν σε έναν κλάδο «ιδιότροπο» και εκείνη την εποχή το «γυναικείο μάνατζμεντ» σε ελληνικέςεπιχειρήσεις ήταν εξαιρετικά περιορισμένο. Το πρώτο πράγμα που αντιμετώπισε ήταν η δυσπιστία και η αμφιβολία για τις ικανότητές της από τους εξωτερικούς συνεργάτες της επιχείρησης (προμηθευτές κ.ά.), που συνοψίζεται στο κλισέ «πώς είναι δυνατόν μια νοικοκυρά να γίνει επιχειρηματίας;». Το κλίμα μάλιστα ήταν τόσο βαρύ που ορισμένοι προμηθευτές της εταιρείας Καλλιμάνης ΑΕ άμα τη αναλήψει των καθηκόντων της ζήτησαν όλα τα χρήματα που τους όφειλε η εταιρεία και σταμάτησαν τη συνεργασία μαζί της! Ολα αυτά όμως το 1989. Τώρα, 21 χρόνια αργότερα, τα δεδομένα είναι εντελώς διαφορετικά. Η μικρή επαρχιακή επιχείρηση επεξεργασίας και διανομής κατεψυγμένων αλιευ μάτων έχει γίνει η μεγαλύτερη εταιρεία του κλάδου (δραστηριοποιείται σε κατηγορίες επώνυμων και ανώνυμων αλιευμάτων), έχει τρεις επιπλέον θυγατρικές εταιρείες (Καλλιμάνης Ιονίου ΑΕ, Αλιεύματα Καλλιμάνης ΑΕ και Καλλιμάνης Εμπορική ΑΕ) και σε διάστημα δέκα χρόνων έχει τετραπλασιάσει τις πωλήσεις της.Η κυρία Μαρία Καλουτά, είναι Regional Μanager της εταιρείας Logitech για Ελλάδα, Κύπρο, Βουλγαρία και Ισραήλ, γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε Μarketing Μanagement στο Αμερικανικό Κολέγιο και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές Communications & Τechnology στο Λονδίνο. Στον χώρο της τεχνολογίας μπήκε τυχαία, όταν προσλήφθηκε από μεγάλη εταιρεία κινητής τηλεφωνίας ως πωλήτρια. Μέσα στο πελατολόγιό της ήταν μια- ίσως η μεγαλύτερη- εταιρεία software στον κόσμο. Τους πούλησε τηλέφωνα και συνδέσεις και εκείνοι την ευχαρίστησαν προσφέροντάς της μια θέση βοηθού μάρκετινγκ σε ένα από τα εμπορικά τους τμήματα. Δέχτηκε και ξεκίνησε από χαμηλά και στη συνέχεια ανέβηκε στην ιεραρχία. Υστερα από περίπου έξι χρόνια έμαθε ότι μια πολυεθνική εταιρεία περιφερειακών συσκευών έψαχνε ένα άτομο για να αναπτύξει τις δραστηριότητές της στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Ετσι βρέθηκε στη Logitech αρχικά ως Sales & Μarketing Μanager δουλεύοντας από το σπίτι της. Η ανάληψη του μάνατζμεντ της μεγάλης αυτής εταιρείας, η οποία συνολικά σε όλες τις χώρες όπου δραστηριοποιείται έχει ετήσιο τζίρο άνω των 2 δισ. δολαρίων, δεν ήταν εύκολη απόφαση. Η κυρία Καλουτά όμως την πήρε καθώς, όπως η ίδια αναφέρει, «θεώρησε ότι η σχεδόν από το μηδέν εδραίωση μιας εταιρείας στην αγορά θα ήταν πολύ σημαντική εμπειρία». Σε ό,τι αφορά την επιτυχία της επισημαίνει: «Δεν υπάρχει κάποιο μυστικό. Χρειάστηκε λίγη τόλμη όταν κλήθηκα να πάρω αποφάσεις για την καριέρα μου, πολλή δουλειά και καλούς συνοδοιπόρους». Οσον αφορά τις σχέσεις της με τους άνδρες συναδέλφους της λέει: «Λόγω του ότι εργάστηκα και εργάζομαι σε πολυεθνικές εταιρείες δεν αντιμετωπίζω διακριτή συμπεριφορά».

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk