Η αξιοκρατία και η ενισχυτική διδασκαλία

Μία από τις θεμελιώδεις αρχές του δημοκρατικού πολιτεύματος είναι η αξιοκρατία, όπως τονίζει ο Θουκυδίδης (β. 2, κεφ. 37) στην ομιλία που εκφώνησε ο μεγάλος αθηναίος πολιτικός κατά τον ενταφιασμό των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού Πολέμου το 431 π.Χ. Λέει ο ιστορικός, διά στόματος Περικλή, ότι για να αποδώσει καλύτερα και να συμβάλει αποδοτικότερα στο κοινωνικό σύνολο «έκαστος, ως ευδοκιμεί εν τω, προτιμάται ες τα κοινά ουκ από μέρους πλέον ή απ΄ αρετής». Με άλλα λόγια, ο κάθε πολίτης, που έχει μια ευδόκιμη παρουσία στον χώρο της ενασχόλησής του, επιλέγεται για τα δημόσια αξιώματα όχι επειδή ανήκει σε κάποια (προνομιούχα) τάξη, αλλά επειδή είναι ικανός.

Μία από τις θεμελιώδεις αρχές του δημοκρατικού πολιτεύματος είναι η αξιοκρατία, όπως τονίζει ο Θουκυδίδης (β. 2, κεφ. 37) στην ομιλία που εκφώνησε ο μεγάλος αθηναίος πολιτικός κατά τον ενταφιασμό των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού Πολέμου το 431 π.Χ. Λέει ο ιστορικός, διά στόματος Περικλή, ότι για να αποδώσει καλύτερα και να συμβάλει αποδοτικότερα στο κοινωνικό σύνολο «έκαστος, ως ευδοκιμεί εν τω, προτιμάται ες τα κοινά ουκ από μέρους πλέον ή απ΄ αρετής». Με άλλα λόγια, ο κάθε πολίτης, που έχει μια ευδόκιμη παρουσία στον χώρο της ενασχόλησής του, επιλέγεται για τα δημόσια αξιώματα όχι επειδή ανήκει σε κάποια (προνομιούχα) τάξη, αλλά επειδή είναι ικανός. Η «αρετή» εδώ είναι η προσωπική αξία, η ικανότητα, κοντολογίς τα προσόντα. Τώρα, ποιος έχει τις ικανότητες (έμφυτες και επίκτητες), πώς αποκτώνται οι γνώσεις, τι ρόλο παίζει η οικογένεια, το σχολείο και η πολιτεία στην όλη διαδικασία, ήταν και είναι θέματα συζήτησης και προβληματισμού σε κάθε δημοκρατική κοινωνία από το 500 π.Χ., από τη γένεση δηλ. της δημοκρατίας στην αρχαία Αθήνα μέχρι σήμερα. Πώς επιλέγονται οι ικανοί για την πλήρωση δημοσίων αξιωμάτων και θέσεων είναι επίσης ένα άλλο μεγάλο θέμα. Οι απόψεις για τη θέσπιση κριτηρίων αξιολόγησης διίστανται.

Η ξεπερασμένη πια επετηρίδα (που καταργήθηκε πριν από χρόνια, αλλά κατά κάποιο τρόπο συνεχίζει φαίνεται να ζει κάτω από την πρωτεϊκή μορφή του Ενιαίου Πίνακα Αναπληρωτών ή Πίνακα Β) διοχέτευε κατά κανόνα τους μέτριους (που ήταν και είναι περισσότεροι) πτυχιούχους στη μέση εκπαίδευση και έτσι οι άριστοι (που ήταν και είναι λίγοι) χάνονταν μέσα στο πλήθος των συναδέλφων τους ή περίμεναν και εκείνοι χρόνια στην ουρά, μη μπορώντας έτσι να προσφέρουν στο σχολείο και στην κοινωνία.

Με το ΑΣΕΠ καθιερώθηκε επιτέλους μια αξιοκρατική επιλογή των πτυχιούχων, που αναμφισβήτητα συμβάλλει στην αναβάθμιση του επιπέδου διδασκαλίας. Με διαφανείς διαδικασίες το ΑΣΕΠ δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους πτυχιούχους, ανεξάρτητα από την ημερομηνία λήψης του πτυχίου και του βαθμού του, να διαγωνίζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Εκτός όμως από τους διορισμούς μέσω ΑΣΕΠ, γίνονται και προσλήψεις για να καλυφθούν ορισμένες διδακτικές ανάγκες. Οι πτυχιούχοι καλούνται να προσφέρουν ενισχυτική διδασκαλία στα παιδιά που δυσκολεύονται και οι γονείς τους προφανώς αδυνατούν να τα βοηθήσουν οικονομικά για να κάνουν ιδιαίτερα ή να πηγαίνουν σε φροντιστήρια. Είναι αυτονόητο ότι όσοι επιλέγονται για τον σκοπό αυτόν πρέπει να είναι όχι μόνο ικανοί αλλά ικανότα τοι. Με ποια κριτήρια λοιπόν πρέπει να επιλέγονται; Σύμφωνα με τη μέχρι πρόσφατα ισχύουσα διαδικασία, ο ενδιαφερόμενος έκανε αίτηση στο τοπικό γραφείο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπου γινόταν η αξιολόγηση των προσόντων του, με κριτήρια ενδεχομένως όχι πάντα διαφανή.

Η νέα ηγεσία του υπουργείου Παιδείας ακύρωσε τις προσλήψεις για το 2009-2010 και εισήγαγε νέα μέθοδο αξιολόγησης με έμφαση στη διαφάνεια. Ετσι, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση για την «Οργάνωση και λειτουργία της πρόσθετης διδακτικής στήριξης σχολικού έτους 2009-2010», ως κυρίαρχο κριτήριο ορίζεται η παλαιότητα του πτυχίου, με τη διευκρίνιση ότι «σε περίπτωση σύμπτωσης της ημερομηνίας» η προτεραιότητα πρόσληψης καθορίζεται από τον βαθμό του πτυχίου. Διαφορετικά, ο βαθμός δεν μετράει. Ετσι όμως επανέρχεται έμμεσα η επετηρίδα (με ονομαστικό κατάλογο κατά σειρά αρχαιότητας), που η προηγούμενη κυβέρνηση του ΠαΣοΚ κατάργησε, και παράλληλα καταργείται στην ουσία (αφού παρακάμπτεται επιδεικτικά) το ΑΣΕΠ, που επίσης η προηγούμενη κυβέρνηση του ΠαΣοΚ, προς τιμήν της, θεσμοθέτησε. Θεωρώ ότι πρόκειται για ένα αναχρονιστικό, άδικο και τελικά επιζήμιο σύστημα αξιολόγησης που πρέπει να αναθεωρηθεί τάχιστα.

Γιατί, διερωτάται ο καλόπιστος πολίτης, πρέπει να αποκλείονται από τη διαδικασία επιλογής οι πτυχιούχοι που έδωσαν δείγμα γραφής της επάρκειάς τους με τη συμμετοχή τους στις εξετάσεις του ΑΣΕΠ και τη συνακόλουθη επιβράβευσή τους με μόρια; Είναι φανερό ότι με το κριτήριο της παλαιότητας παραγκωνίζεται και αδικείται κατάφωρα ο ικανός πτυχιούχος, με ό, τι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητα της διδακτικής στήριξης και γενικότερα της Παιδείας.

Από την άλλη μεριά, με την υιοθέτηση του κριτηρίου αυτού, δεν δίδονται στον μέτριο πτυχιούχο κίνητρα για να αναβαθμίσει και να εμπλουτίσει τα προσόντα του και να συμμετάσχει με αξιώσεις στον διαγωνισμό του ΑΣΕΠ. Γιατί να κοπιάσει, όπως άλλοι, αφού έτσι κι αλλιώς θα προσληφθεί, με βάση τη χρονολογία λήψης του πτυχίου του, και ενδεχομένως θα διοριστεί έπειτα από χρόνια; Μένει λοιπόν στάσιμος (και για αυτό φέρει βέβαια μεγάλο μερίδιο ευθύνης ο ίδιος). Τι γνώσεις θα μεταδώσει άραγε στον κακόμοιρο μαθητή;

Για να βρίσκεται σε πλήρη αρμονία με τις προεκλογικές εξαγγελίες και δεσμεύσεις του Πρωθυπουργού (είναι άλλωστε πολύ νωπές στη μνήμη μας για να τις έχουμε ξεχάσει), η κυρία υπουργός όφειλε να καθορίσει τα κριτήρια με τρόπο που να μην επιδέχονται ερμηνείας. Η συνήθης και απαράδεκτη πρακτική είναι βέβαια να ερμηνεύονται, ή να επινοούνται και να εφαρμόζονται, επιλεκτικά και ελαστικά τα κριτήρια αξιολόγησης, αλλά η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση ευαγγελίζεται, inter alia, την καταπολέμηση της ευνοιοκρατίας και του νεποτισμού.

Ο κ. Οδ. Τσαγκαράκης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
  • Ο γρίφος της Μποτσουάνα Οι αγορές είναι προεξοφλητικοί μηχανισμοί, στην περίπτωση της νέας μετάλλαξης , προεξόφλησαν ξανά το χειρότερο, δηλαδή νέους περιορισμούς στις... ΒΗΜΑτοδότης |
Σίβυλλα
Helios Kiosk