ΣΤΗΝ ΚΟΨΗ ΤΟΥ ΞΥΡΑΦΙΟΥ

Γιατί η Fitch υποβάθμισε την ελληνική οικονομία

Η απόφαση του διεθνούς οίκου αξιολόγησης Fitch Ratings να προχωρήσει στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας έγινε δεκτή από την αγορά με σχετική ψυχραιμία. Οι τιμές των ομολόγων δεν «αντέδρασαν», το δε Χρηματιστήριο, το οποίο κι αυτό ενσωματώνει τον κίνδυνο της χώρας, συνέχισε να ανεβαίνει, ακολουθώντας τις διεθνείς τάσεις. Οι αγορές είχαν προεξοφλήσει την υποβάθμιση, με την οποία η Fitch ευθυγραμμίστηκε με τους άλλους δύο αξιολογητικούς οίκους Standard and Ρoor΄s (S&Ρ) και Μoody΄s.

Η απόφαση του διεθνούς οίκου αξιολόγησης Fitch Ratings να προχωρήσει στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας έγινε δεκτή από την αγορά με σχετική ψυχραιμία. Οι τιμές των ομολόγων δεν «αντέδρασαν», το δε Χρηματιστήριο, το οποίο κι αυτό ενσωματώνει τον κίνδυνο της χώρας, συνέχισε να ανεβαίνει, ακολουθώντας τις διεθνείς τάσεις. Οι αγορές είχαν προεξοφλήσει την υποβάθμιση, με την οποία η Fitch ευθυγραμμίστηκε με τους άλλους δύο αξιολογητικούς οίκους Standard and Ρoor΄s (S&Ρ) και Μoody΄s. Αλλωστε, ήταν κοινό μυστικό ότι τα στοιχεία για το έλλειμμα και το δημόσιο χρέος δεν ήταν αυτά που έλεγε η προηγούμενη κυβέρνηση, αφού η Τράπεζα της Ελλάδος είχε προϊδεάσει τις αγορές πως το έλλειμμα θα κινηθεί περί το 12%. Η υποβάθμιση ωστόσο οδηγεί πλέον την ελληνική οικονομία στην κόψη του ξυραφιού, καθώς περαιτέρω υποβάθμιση θα δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα στη χρηματοδότηση του τεράστιου δημόσιου χρέους και της οικονομίας. Οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης και οι πιστωτές της χώρας στρέφουν τώρα την προσοχή τους στο πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης, το οποίο ετοιμάζεται να καταθέσει η κυβέρνηση και στην εφαρμογή του. Αυτό που προκαλεί ανησυχία είναι το ενδεχόμενο το Δημόσιο και οι τράπεζες να αντιμετωπίσουν προβλήματα στη χρηματοδότησή τους. Η Ελλάδα χρηματοδοτεί το τεράστιο δημόσιο χρέος, το οποίο τροφοδοτείται κάθε χρόνο από τα ελλείμματα του προϋπολογισμού, δανειζόμενη κυρίως από ελληνικές και ξένες τράπεζες. Στη συνέχεια, οι τράπεζες, χρησιμοποιώντας τους τίτλους του ελληνικού Δημοσίου ως ενέχυρο, δανείζονται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και αποκτούν ρευστότητα. Με την ΕΚΤ να ικανοποιεί όλη τη ζήτηση εξασφαλίζουν τα απαραίτητα κεφάλαια για τη λειτουργία τους. Τυχόν περαιτέρω υποβάθμιση των ελληνικών ομολόγων θα σήμαινε σημαντικά προβλήματα στη ρευστότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων και στον δανεισμό του Δημοσίου. Και τούτο διότι η Ελλάδα θα ήταν η μόνη χώρα της ζώνης του ευρώ η αξιολόγηση της οποίας θα ξεκινούσε από «Β».

Το 2010 το Δημόσιο θα πρέπει να δανειστεί περί τα 40 δισ. ευρώ για τόκους και χρεολύσια, στα οποία αν προστεθεί το έλλειμμα που εικάζεται ότι θα υπάρχει, το οποίο σύμφωνα με τους στόχους της κυβέρνησης θα είναι στο 9%, ή στα 22 δισ. ευρώ, τότε ο συνολικός δανεισμός διαμορφώνεται πάνω από τα 60 δισ. ευρώ. Με την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας να έχει υποβαθμιστεί και την κατάσταση στις διεθνείς αγορές να παραμένει ρευστή, κάτι που αποτυπώνεται στις έντονες διακυμάνσεις του κόστους του χρήματος, ουδείς μπορεί να προβλέψει τη στάση που θα τηρήσουν οι πιστωτές της χώρας. Αν και το ενδεχόμενο το Δημόσιο να μην μπορεί να εξασφαλίσει τα απαιτούμενα κεφάλαια θεωρείται ακραίο, ωστόσο είναι πολύ πιθανόν τα spreads (δηλαδή η διαφορά του κόστους δανεισμού μεταξύ της Ελλάδας και της Γερμανίας) να χτυπήσουν και πάλι κόκκινο και να εκτοξεύσουν στα ύψη το κόστος δανεισμού του ελληνικού Δημοσίου, όπως συνέβη πέρυσι το πρώτο τρίμηνο, όταν μεσούσης της κρίσης το spread είχε διαμορφωθεί πάνω από το 3%. Μια νέα υποβάθμιση των ελληνικών ομολόγων θα ήταν πρόβλημα και για τις ελληνικές τράπεζες, οι οποίες χρησιμοποιούν κατά κόρον τη δυνατότητα δανεισμού με ενέχυρο τίτλους του ελληνικού Δημοσίου που προσφέρει η ΕΚΤ, για την ενίσχυση της ρευστότητάς τους. Η Fitch προχώρησε στην απόφαση να υποβαθμίσει την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας ύστερα από την αναθεώρηση επί τα χείρω των μεγεθών της ελληνικής οικονομίας και ειδικότερα του ελλείμματος και του δημοσίου χρέους. Μελλοντική βελτίωση των μεγεθών αυτών θα οδηγήσει και πάλι στην αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας. Για αυτό το ενδιαφέρον των επενδυτών, αλλά και των αναλυτών, είναι στραμμένο στον προϋπολογισμό και στο πρόγραμμα εξυγίανσης το οποίο πρόκειται να καταθέσει ο υπουργός Οικονομικών κ. Γ. Παπακωνσταντίνου .

Το πρόγραμμα θα πρέπει καταρχάς να είναι ρεαλιστικό και να πείσει τις Βρυξέλλες, αλλά και τις αγορές, ότι είναι υλοποιήσιμο. Ομως και αυτό δεν αρκεί για να αρθεί η επιφυλακτικότητα των ξένων για την ικανότητα της χώρας να συντάξει και να εφαρμόσει ένα υλοποιήσιμο πρόγραμμα εξυγίανσης. Μετά και την πρόσφατη αναθεώρηση των μεγεθών της οικονομίας, η κρίση αξιοπιστίας που αντιμετωπίζει η χώρα εκτιμάται ότι θα επηρεάζει την εικόνα της στο εξωτερικό για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Επιπλέον, η υλοποίηση του προϋπολογισμού και η εφαρμογή των μέτρων που θα λάβει η κυβέρνηση για την οικονομική εξυγίανση θα μπουν στο μικροσκόπιο των Βρυξελλών, αλλά και των αγορών. Οι Βρυξέλλες θα παρακολουθούν στενά την υλοποίησή τους και σε περίπτωση κάποιας αστοχίας, π.χ. στο θέμα των δαπανών, ο αντίκτυπος αναμένεται να είναι άμεσος στις τιμές των ελληνικών ομολόγων με όλα τα επακόλουθα.

Ποιοι είναι οι τρεις οίκοι αξιολόγησης
Ηυπέρβαση του δανεισμού το 2009 και ο εκτροχιασμός του ελλείμματος του προϋπολογισμού, με την κατάρρευση των εσόδων και τη διόγκωση των δαπανών, οδήγησαν τον διεθνή οίκο αξιολόγησης Fitch Ratings στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας. Ο οίκος Fitch, μαζί με τον Standard and Ρoor΄s (S&Ρ) και τον Μoody΄s, είναι οι τρεις αμερικανικοί οίκοι που αξιολογούν και βαθμολογούν την πιστοληπτική ικανότητα των χωρών. Κάθε ένας από αυτούς χρησιμοποιεί διαφορετική κλίμακα αξιολόγησης, όμως συνήθως και οι τρεις κινούνται παράλληλα, ισοσκελίζοντας τη βαθμολογία τους για μια χώρα. Ετσι, αναμένεται το επόμενο χρονικό διάστημα μπαράζ υποβαθμίσεων της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας τόσο από τον οίκο αξιολόγησης S&Ρ όσο και από τη Μoody΄s. Η αξιοπιστία και των τριών οίκων τραυματίστηκε σοβαρά στη διάρκεια της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Αφορούσε όμως κατά κύριο λόγο τις αξιολογήσεις τους για εταιρείες και όχι για χώρες. Σε κάθε περίπτωση, διεθνώς υπάρχει προβληματισμός για τον ρόλο και των τριών οίκων, ενώ έχουν υπάρξει πρωτοβουλίες για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οίκου αξιολόγησης, ο οποίος θα σπάσει το μονοπώλιο των τριών αμερικανικών. Ωστόσο όλα αυτά βρίσκονται σε επίπεδο συζητήσεων και μέχρι να δημιουργηθεί κάτι καινούργιο οι αγορές πορεύονται με τις υφιστάμενες τρεις εταιρείες αξιολόγησης, τις οποίες εξακολουθoύν να εμπιστεύονται.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk