Το σκυλί και το λουρί

«Σε χώρες όπως η Γερμανίαή η Αυστρία η Ιστορία δεν μπορεί να πεθάνει.Και εμείς οι άλλοι,οι συγγραφείς, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε ως προς αυτό.Μου αρέσει να το επαναλαμβάνω:αν και νεκρή και θαμμένη,η Ιστορία υψώνει ένα χέρι μέσα από τον τάφο της». Αποψη της αυστριακής συγγραφέως Ελφρίντε Γέλινεκ, Βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας 2004, η οποία νομίζω πως έχει απόλυτη ισχύ και για τη δική μας χώρα, αλλά και για πολλές άλλες χώρες που κρατούν την Ιστορία στο ντουλάπι και δεν την κοιτάζουν κατάματα.

«Σε χώρες όπως η Γερμανίαή η Αυστρία η Ιστορία δεν μπορεί να πεθάνει.Και εμείς οι άλλοι,οι συγγραφείς, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε ως προς αυτό.Μου αρέσει να το επαναλαμβάνω:αν και νεκρή και θαμμένη,η Ιστορία υψώνει ένα χέρι μέσα από τον τάφο της». Αποψη της αυστριακής συγγραφέως Ελφρίντε Γέλινεκ, Βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας 2004, η οποία νομίζω πως έχει απόλυτη ισχύ και για τη δική μας χώρα, αλλά και για πολλές άλλες χώρες που κρατούν την Ιστορία στο ντουλάπι και δεν την κοιτάζουν κατάματα.

Η Ελφρίντε Γέλινεκ, καταραμένο παιδί της αυστριακής λογοτεχνίας, κυρίως γιατί φροντίζει τακτικά να βγάζει τα πτώματα από τους τάφους, παρουσιάζεται ιδιαίτερα αποκαλυπτική, αλλά και συγκινητική και διδακτική, στη μεγάλη συνέντευξη την οποία έδωσε στον γαλλικό ραδιοφωνικό σταθμό France Culture προς την παραγωγό Κατρίν Λεσέρ και η οποία κυκλοφορεί τώρα στα ελληνικά με τίτλοΕκ Βαθέων(μετάφραση Βαγγέλης Μπιτσώρης, εκδόσεις Εκκρεμές). Για τους αναγνώστες που θέλουν να μάθουν το «πώς» και το «γιατί» ενός συγγραφέα, να γνωρίσουν τη υλικά της μαστορικής του, να μπουν μέσα στο εργαστήριό του είναι χρήσιμο αυτό το βιβλίο. Εβραϊκής καταγωγής από την πλευρά του πατέρα της, με αυταρχική καθολική μεγαλοαστή μητέρα, η Γέλινεκ έκανε τα πάντα για να βγει από την ασφυκτική καθημερινότητα της συντηρητικής αυστριακής ζωής. Το 1974 εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Αυστρίας, χωρίς να πιστεύει στην ικανότητα της εργατικής τάξης να αλλάξει την Ιστορία, αλλά από μια παρόρμηση μαζοχιστική, σχεδόν σεξουαλική, να ενωθεί με την εργατική τάξη μέσα από μια χειρονομία ταπείνωσης. Αλλά με ποια εργατική τάξη; Εκείνη την εποχή το Κομμουνιστικό Κόμμα της Αυστρίας ήταν από τα πλουσιότερα της Ευρώπης, ουσιαστικά ένα κόμμα εργοδοτών, αφού, κατόπιν συμφωνίας, είχε αποκτήσει την περιουσία των παλαιών ζωνών ρωσικής κατοχής και συγκεκριμένα όλες τις επιχειρήσεις του σοβιετικού συγκροτήματος USΙΑ.«Η δύναμη της γοητείας του καπιταλισμού είναι αδιάλειπτη και ισχυρότατη»λέει σήμερα η Ελφρίντε Γέλινεκ και εμείς το εκτιμούμε, ιδιαίτερα μέσα στις συνθήκες μεγάλης κρίσης αυτού του συστήματος. Παρά την κρίση και τα εκατομμύρια θύματα, η γοητεία του όντως είναι ισχυρή. «Π ρώτα ζούμε και ύστερα γράφουμε» ήταν το περίφημο σύνθημα της εναλλακτικής εφημερίδας της Νέας Υόρκης «Village Voice» στις αρχές της δεκαετίας του ΄60. Αλλά για τη Γέλινεκ πολύ σπάνια ένας συγγραφέας μπορεί να γράφει και να συμμετέχει στη ζωή. Μας παραπέμπει στο παράδειγμα του Αρθούρου Ρεμπό που πρώτα έγραψε και μετά έζησε. Και πώς έζησε; Σαν έμπορος όπλων.«Η γραφή πάντοτε θέτει τον συγγραφέα παράμερα, αλλά αυτό δεν το συνειδητοποιούν υποχρεωτικά όλοι οι συγγραφείς»λέει η Γέλινεκ. Η ομιλία της κατά την τελετή της απονομής του Βραβείου Νομπέλ τον Δεκέμβριο του 2004 είχε τον τίτλο «Παράμερα», ακριβώς γιατί ο συγγραφέας βρίσκεται παράμερα και τρέχει πίσω από τη γλώσσα του. Η γλώσσα είναι σαν ένας σκύλος με λουρί που τραβά αυτόν που το κρατά. Και το κείμενο παρασύρει με τη σειρά του αυτόν που το γράφει.

Η συνέντευξη της Γέλινεκ με έπεισε για τη στοχαστική ποιότητα αυτής της συγγραφέως, που αρκετοί την αντιπαθούν γιατί τη θεωρούν πολύ στρατευμένη, πολύ φεμινίστρια. Ας ξαναδιαβάσουμε τα βιβλία της με νέο μάτι.

nbak@dolnet.gr

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Βιβλία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk