Για μια στρατηγική διεξόδου στο Αφγανιστάν

Εναν χρόνο μετά την εκλογή του ο Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος είχε ορίσει το Αφγανιστάν ως μείζονα άξονα της εξωτερικής πολιτικής του, καλείται να επιλέξει στρατηγική, δεδομένης της κατάστασης που επικρατεί στο μέτωπο και στην κοινή γνώμη των ΗΠΑ. Αυτό το δίλημμα προκύπτει από τη συνεχή επιδείνωση της κατάστασης στο Αφγανιστάν, την αύξηση της ισχύος των αντίπαλων στρατευμάτων και του κορεσμού της κοινής γνώμης. Ολα αυτά σε μια χώρα η οποία περνάει κρίση, αντιμέτωπη με μια σύρραξη χωρίς προβλεπόμενο τέλος και όπου οι σκοποί του πολέμου δεν είναι πλήρως αντιληπτοί.

Εναν χρόνο μετά την εκλογή του ο Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος είχε ορίσει το Αφγανιστάν ως μείζονα άξονα της εξωτερικής πολιτικής του, καλείται να επιλέξει στρατηγική, δεδομένης της κατάστασης που επικρατεί στο μέτωπο και στην κοινή γνώμη των ΗΠΑ.

Αυτό το δίλημμα προκύπτει από τη συνεχή επιδείνωση της κατάστασης στο Αφγανιστάν, την αύξηση της ισχύος των αντίπαλων στρατευμάτων και του κορεσμού της κοινής γνώμης. Ολα αυτά σε μια χώρα η οποία περνάει κρίση, αντιμέτωπη με μια σύρραξη χωρίς προβλεπόμενο τέλος και όπου οι σκοποί του πολέμου δεν είναι πλήρως αντιληπτοί. Το γεγονός ότι ο Χαμίντ Καρζάι επιδιώκει να διαπραγματευθεί με τους Ταλιμπάν δείχνει ότι δεν είναι δυνατόν να εξοβελιστούν. Σε τελική ανάλυση προέχει να μην ξαναγίνει το Αφγανιστάν άδυτο της Αλ Κάιντα. Μακροπρόθεσμα το ζήτημα έγκειται στη δημιουργία των απαραίτητων συνθηκών για αξιοπρεπή αποχώρηση.

Τι μπορεί να γίνει υπό αυτές τις συνθήκες; Η στρατηγική που προτείνει ο στρατηγός Στάνλεϊ Μακ Κρίσταλ έγκειται στην επανάκτηση της πρωτοβουλίας μέσω ενίσχυσης των στρατευμάτων με 40.000 άνδρες. Αυτή τη στιγμή οι Αμερικανοί διαθέτουν στην περιοχή περίπου 70.000 άνδρες. Ας θυμηθούμε ότι στο Ιράκ που δεν διαθέτει ορεινούς όγκους πέραν των κουρδικών περιοχών οι Αμερικανοί διατηρούσαν 150.000 στρατιώτες, χωρίς να συνυπολογίσουμε το δυναμικό των εταιρειών ασφαλείας που ανέβαζαν, πριν από δύο χρόνια, τον αριθμό των ανδρών σε 180.000.

Για τον νέο υπεύθυνο των επιχειρήσεων στο Αφγανιστάν το θέμα είναι να καταλάβει το σύνολο του εδάφους, να το καταστήσει ασφαλές, ώστε να στερήσει από τους αντάρτες τις επαφές με τους χωρικούς και να συμβάλει εν τέλει σε ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα. Αυτό απαιτεί στρατεύματα προσαρμοσμένα σε αυτό το είδος του ανορθόδοξου πολέμου, ενισχύσεις και χρόνο- για αβέβαια αποτελέσματα δεδομένων των περιορισμών.

Οι περιορισμοί αφορούν την αμερικανική κοινή γνώμη, που αντιδρά άσχημα στον θάνατο των επαγγελματιών στρατιωτών στα δευτερεύοντα θέατρα του πολέμου, το πακιστανικό άδυτο (με το Πακιστάν να εμφανίζεται ολοένα και πιο ανήσυχο για την αυξανόμενη ινδική παρουσία στο Αφγανιστάν) και το γεγονός ότι ένας ξένος στρατός δεν μπορεί επί μακρόν να ισχυρίζεται ότι πολεμά για την ελευθερία ενός άλλου λαού.

Αυτή η στρατηγική, απείρως πιο συνεκτική από εκείνη που είχε ακολουθηθεί ως τώρα, έχει το μειονέκτημα ότι προτάθηκε αργά, εν μέσω ενός αρκετά βεβαρημένου γενικού κλίματος. Δεδομένου του συνόλου αυτών των παραμέτρων αποτελεί πράγματι η κλιμάκωση κατάλληλη κίνηση; Αν δεν έχουν επιτευχθεί ορατά αποτελέσματα εντός ενός χρόνου ο Μπαράκ Ομπάμα κινδυνεύει να μην επανεκλεγεί.

Αλλοτε, στις αγροτικές ζώνες όπου οι Σοβιετικοί διέθεταν 120.000 άνδρες δεν είχαν επιτυχία ενάντια σε λιγότερο άρτια οργανωμένους και πειθαρχημένους αντιπάλους σε σχέση με σήμερα. Αντιθέτως η κυβέρνηση εθνικής συμφιλίωσης του Νατζιμπουλάχ (1989-1992), με επιστροφή στο παραδοσιακό Ισλάμ και κοινωνικά μέτρα διοίκησε μόνη της, επί σχεδόν τρία χρόνια, τις πόλεις και τους μεγάλους άξονες. Η αλήθεια είναι ότι δεν ήταν βυθισμένη στη διαφθορά. Η φωτογραφία του κοσμεί ακόμη και σήμερα πολλά καταστήματα στην Καμπούλ. Στόχοι πιο μετριοπαθείς από εκείνους που οραματίζεται ο στρατηγός Μακ Κρίσταλ θα ήταν πιο αποδοτικοί σε πολιτικό επίπεδο, δεδομένων των σημαντικών οικονομικών μέσων και της στρατιωτικής ανωτερότητας των Δυτικών σε μάχες κατά μέτωπο εφόσον πληρούνται δύο προϋποθέσεις: αρχικώς, να επιταχυνθεί η εκπαίδευση του αφγανικού στρατού, ο οποίος στις μέρες μας αποτελείται από μόλις 92.000 άνδρες. Στο Ιράκ, σε μικρότερο χρονικό διάστημα, οι ΗΠΑ εκπαίδευσαν περισσότερους από 200.000 στρατιώτες για αντίστοιχο πληθυσμό. Επίσης οι Δυτικοί πρέπει να φροντίσουν ώστε η κυβέρνηση που θα συγκροτηθεί σύντομα να απαντά σε κριτήρια που ενδέχεται να της χαρίσουν τουλάχιστον μια καλοπροαίρετα ουδέτερη στάση από πλευράς πληθυσμού, ώσπου, το συντομότερο δυνατόν, να μπορέσει αυτός να επωφεληθεί από κοινωνικοοικονομικά μέτρα που θα απαντούν στις βασικές ανάγκες του. Είναι απολύτως αναγκαίο να ασκηθεί πίεση ώστε το κεντρικό κράτος και οι επαρχιακοί αντιπρόσωποι να πάψουν να χαρακτηρίζονται από διαφθορά και κατάχρηση εξουσίας. Οι Δυτικοί έχουν τα μέσα να πετύχουν κάτι τέτοιο.

Από αυτά εξαρτάται το μέλλον του καθεστώτος της Καμπούλ καθώς και η αποτελεσματικότητα του εθνικού στρατού του Αφγανιστάν στο πεδίο της μάχης. Θα επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι με το πέρασμα του χρόνου; Ο καταλληλότερος παραλληλισμός με το Βιετνάμ είναι πως όταν έφυγαν οι Αμερικανοί κανένας δεν ήθελε να διακινδυνεύσει τη ζωή του για το καθεστώς της Σαϊγκόν.

Σε κάθε περίπτωση η χειρότερη λύση- καμιά δεν είναι τέλεια- θα ήταν οι ΗΠΑ να εμπλακούν βαθύτερα σε μια σύρραξη της οποίας τα αβέβαια αποτελέσματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν πολιτική κρίση την οποία θα καλούνταν να πληρώσει ο πρόεδρος Ομπάμα.

Ο κ. Ζεράρ Σαλιάντ είναι ειδικός σε θέματα γεωστρατηγικής.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk